Google
This 1s a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 1s expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
athttp://books.google.com/
TUTTI
$B 5U "33
SMS
| | GIFT OF
| JANE K.SATHER
DE PHILOSOPHORUM VETERUM
QUAE AD EXILIUM SPECTANT SENTENTIIS.
SCRIPSIT
ALFREDUS GIESECKE.
!
LIPSIAE
IN AEDIBUS B. G. TEUBNERI.
MDCCCXCI.
[i
.
E: * .- f
'
*
*.
v » as uo d
*
. - *
- - .
E z e
*.
- - ^" vw o. " m .
- . e *
T * .- * *
. ed [2
m - *
*o* 8.4» e?
LIPSBIAE: TYPIS B. G. THURNERI.
PROAVI CARISSUMI
B. G. TEUBNERI.
PIIS MANIBUS
SACRUM.
269880
Bitisedm Google
IT.
4B
Tabula argumenti.
—— ——
Caput I.
De Teletis x. qvyijg sermone. ad
. De Stilpone in sermone z. gvysjg . ...... 8—14
De ratione inter Stilponem et Teletem intercedente. . . . 14—82
1. De Stilpone in sermonibus z. &ze9síeg et m. voo Óoxsiv ;
"aab roD BÜPOL 2 v 4-3 E EIEOLAO AD AUR ROQ Os 14—21
2. De ratione inter Bionem et Stilponem intercedente. . . 21—294
8. De ratione inter utrumque et Teletem intercedente. . . 24—32
Caput II.
De Plutarchi et Musonii communibus fontibus.
De Polynicis Euripide imrisione . . . . . . . .... . 32—43
1. De fabularum personis imridendis . . . . . . . . . .. 382—936
2. De araoqnóle - oai oue eb EO terit dios dox EUS 386—438
. De communi rerum natura et communi patria . . . . ... 43—950
::D6 -ad05lG c rh PREISE re Rh deber e 50—8592
De 3gnomimlg suus oem a Next ind. in casar Re 52—856
Caput III.
De Plutarchi fontibus peculiaribus.
De Anstone Chio. . . ............. l.l... 566—064
1. De fontis indole qui libelli Plutarchei potiori parti subest 56—958
2. De commentatione z. eó9vpiag . . . ...... 69— 62
8. De utriusque libelli sententiüis communibus. . . . . . 62—064
. De Plutarchei libelà cap. 2... ............ 65—82
1. De Bione et ÀÁristone . .. ............. 65—66
2. De hominibus et rebus externis. . . . . . . . . . . . 66—78
3. De hominibus et exibo. . . .. . . .. .. . .... 73—81
. De Plutarehi cap. 8... ............... 892—883
1. Unius urbis civem ex alis exclusum esse . . . . . . . 82
2. De patria mala. ...... ..... css 82—83
pag.
IV. De capitibus ad insulas spectantibus. . . . . . . . . . 88—91
1. De parvitate corporis humani. . . . . . . . . . .. 84—88 .
2, D6-0bl0.« x s mms ur 88—90
3. De corpore humano in exilio. . . . . . . . .. . . 90—91
V. De capp. 12—14 . . . . . . . .. "ODD EL 92—95
1. De magistratu. . . ........ c.l. 92—983
2. De clarorum virorum exemplis a Plutarcho allatis . . 98—965
VI. De reliquis libel Plutarchei locis. . . . . . . . . . 95—100
L. PI2boniGB. c x douce RSEnSue SR ode Mew See ouE XO Due de 95
2. De mundo reipublicae in modo certo ordina descripto 95—97
3. Empedoclea. . . . . . . . . . .. Puno ees 97—100
Caput IV.
De reliquis consolationibus.
. De Musoni dissertatiunoudla. . ........... 100
IL De Senecae consolatione . . . . . .......... 100—103
III. De Cie. Tusc. disp. V, 397, 106... . .... TOWER 103
Caput V.
Aristonea.
1. De virtutum definitione . . . ...... 2.2... 104—107
2. De Plutarchi libello qui inscribitur Quomodo adolescens
poetas audire debeat . . . . .. 2 ll ls. 107—110
3. De libello qui inscribitur A«mine am corporis affectus sint
dOt0T68 oc x pcs ue detti Eos Roasted do Mop uri . 111—112
4. De Horatii lib. II. a£. 8... . .......... 112—114
ó. De ,,puerulis" (personae) . . . . . .. cess 114
6. De ,giimóovia" Aristonis . . . ...... JP 115
7. De Herillo Aristonis condiscipulo . . . . . UICE .» . 115. 116
8
o E uu
. De Aristone et Stilpone . . . ........ TDoIPEE D VEDI
*
E E Y
His proximi$ annis cum in ipsa patria nostra in disqui-
sitionem veniret, liceretne omnino removere e patria eos qui
id agerent imfesti reipublicae animi, ut eam everlierent, pleri-
que id fieri posse negaverunt; etiam qui affirmarent nun-
quam simul non addiderunt, grave esse illud remedium aique
gravibus tantum temporibus adhibendum. Qualem humani-
latem ut veteres amplexi sint tantum abest, ut Athenienses
patriam relinquere vel alterum duorum virorum iusserint, qui
diversa de republica sentirent, quamvis eis persuasum fuerit,
illum per se virum iustum atque probum esse. Atqui antiquis
temporibus quanto maiora incommoda afferre solebat talis e
patria discessus quovis nomine significatus, slve gvyijs sive
óctooxi.GuoD, sive exilii sive relegationts, quam nostra aetate
afferret!) Idem enim quod apud nos hominis nomen civis
nomen apud veteres valebat, atque cum universus orbis terra-
rum unam efficeret. rempublicam, nova veteris poenae forma
excogitabatur, ut iam non e certo loco excluderentur, sed in
cerbo loco includerentur exules. Quid igitur mirum, quod
Cieerones et Ovidios querentes atque lamentantes videmus?
Paulo enim infirmioris ingenü homines quin exilio pro-
fligarentur, fieri non poterat: id quod de his temporum favore
non sime ipsorum incommodo certo scimus, de alis multis
conicere lhcet.
Quae cum ita essent, nonne eius philosophiae erat, quae
praeter ceteras atque solum id ageret ut homines a fortunae
calamitatibus tutos redderet, etiam ab exilio atque exilii in-
commodis defendere? Neque enim ut aliquid efficerent Cynicos
duplex res deficiebat, qua ei opus erat, qui consolaturus erat
exulem. Nam primum eis persuasum erat, patriam hominis
non unum alterumve oppidum esse, sed quovis loco in patria
1) O. Mueller extat brevis disputatio, Àn qua Graecorum et Romano-
rum de exilii poena sententia .explicatur, in progr. prorect. Goett. 1838.
1
Nx uu UI cde Ue oes
eum versari; deinde eis praeter ceteros talis loquendi facultas
erat, ut homines sermone regerent atque erigereni, ne iacerent
dolori indulgentes, sed ut rebus adversis obsistentes sur-
gerent: ac profecto tali viro opus erat magis etiam exuli
quam — ut exemplum afferam — morte propinqui profligato,
cui magis ferenda calamitas quam utendum erat fortuna.
Exemplum habes Cratetis. Qui cum Metrodorus, Theophrasti
tum discipulus, aliquid nimis aegre ferret atque óz' &9vuiag
oixo, xeté&xAtuGTOg essel, ad eum adiit atque ei persuasit Oud
TÓv Aóyov, ugósv qebAov zezouxévo, eum (Laert. Diog. VI, 94).
Idem primus de exilio consolatus esse narratur (Plut. quom.
adul. ab am. énternosc. c. 28 p. 690; cf. Weber de Dione Chry-
sostomo Cynicorum. sectatore in. Leipz. stud. X p. 261). Eiectus
enim in exilum Demetrius Phalereus cum Thebas venisset,
primum reformidabat Cratetis xvvixmQv zxeoonotov atque Aóyovc
tQcxsig, postea TjÓ(ov ysvóusvog xol &vo9wogroege abut, cum
Cynieus comiter de exilio cum eo collocutus esset. Cynicos ut
in aliis rebus Stoici secuti sunt, cum imperatorum aetate simili
vitae atque morum condicione, atque hellenismi qui vocatur
temporibus, e doctrinae alto fastigio ad vitam cotidianam atque
usum deseenderent. Utrique igitur aetati debentur libelh ei
qui exulem ut consolarentur conscripti aetatem tulerunt, alu
intacti, alii in epitomam contracti. Epigonorum enim tem-
poribus Teles sermonem regi gvyiíjo composuit, qui quamvis
excerptus a Theodoro nescio quo in Stobaei florilegio (40, 8)
servatur, quem nuper cum ceteris Teletis reliquis edidit
Hense (Friburgi 1889 p.14 sqq.) Imperatorum aetate Homa-
norum de exilio egerunt Musonius — servatur a Stobaeo
l e. 9 eaput inseriptum Moveovíov ix voO Or, oO xoxóv 1d
gvyáj — et Plutarehus libello qui zeoi qgvyíje iscribitur
graece, latine Seneca qui dialogum XII. scripsit ad .Helviam
matrem de consolatione, ut, eam de suo ipsius exilio consolaretur.
Quibus eum praesertim in instituenda quaestione nobis
utendum est, tum ea adhibenda erunt quae hic illie in alis
philosophorum scriptis latent. Ut enim in omnibus artibus
liberalibus veterum alius in alio fundamentum ponebat, ita
de eonsolationibus hoe expresse confirmatur Ciceronis illis
verbis (Tusc. disp. III, 34, 81): sunt enim certa quae de pauper-
x S nes
late, cería quae de vita 1nhonoraía et ingloria dici soleant; sepa-
ralim cerlae scholae sunt de exilio, de interitu. patriae. .. Haec
Graeci in scholas e $n singulos libros dispertiunt. Quamquam
minime in eo acquiescebant, ut idem iterum iterumque rumi-
nareni: pro suo quisque ingenio tradita retractabat atque suae
quisque indoli adaequabat. Quare non sine aliquo fructu atque
cum quadam voluptate nos in quaestione proposita versaturos
esse spero, quaenam sint ceríia ila, et unde originem duxerint
etl quomodo propagata sint singula atque quomodo novata.
Quam rem cum facilime tum elegantissime ita expediemus,
ub primum earum de exilio commentationum quae servatae
sunt vetustissimam perlustremus et in fontes eius inquirentes
et singula per posterioris aetatis scriptores persequentes,
deinde ea quae hac via cognoscere non potuerimus, ita assequi
studeamus, ut a recentioribus scriptis ascendamus ad vetustiora.
Caput I.
De Teletis xsQol qvyijg sermone.
Iam igitur accedamus ad Teletis ztol gvyiíjg sermonem
el quaeramus quibus auctoribus in eo componendo usus sit.
I. Primo epitomae enuntiato comprehenduntur quae priore
disputationis parte inter adversarium atque Teletem disserta
erant, scilicet. nos haud &4oyu6vorégove exilio fieri (p. 14, 2—5
cf. Hense in adn. crit.); tum Stilpone ut videtur auctore (p. 14, 1)
exponit Teles, exilium nobis nullum bonorum neque ràv zrsoi
(nv? vvxyqv ij vàv zsoi r0 cuoc i| vÀv éxvóg auferre (p. 14,
8 8qq.): lam vero quaestio existit quamnam per partem
commentationis Teles Stilponem secutus sit, cum viri
doeti nondum certam de hac re sententiam protulerit. Zeller
enim (d. phil. d. Gr. II, 1 p. 235 adn. 2) hoc accurate significari
posse negat; Wilamowitz, qui philol. wnters. IV de Telete
egit, rem quidem attingit, sed in incerto relinquit, minime
satisfacit el qui certa expectaverit (p. 305 sq.) Hense nihil
adnotat ad hune locum misi quod dicit in prolegg. (p. XL),
Teletem inde a verbis oox gyovoi, qaoív, ob sGvsóovto,
p. 15, 16 multa de suis interponere. Neque qui nuperrime
1 *
zd e. exc
in universum de harum Teletis.reliquiarum condicione dixit,
Diels (deutsche lii.-ztg. 1890 n. 32) maiore confidentia fuisse
videtur cum scripserit haec: ,In der epitome geht alles durch- -
einander. Was Stilpon, was Teles spricht, ist ófters unent-
wirrbar zusammengeknàult; aus den verschiedenen capiteln ist
passendes und nicht passendes material eingeschoben worden.*!)
ÁÀc tamen puto, certius de hac quaestione iudicari posse, dum-
modo penitus in orationis contextum insinuemus, atque veram
textus formam restituamus.
Agitur enim de p. 15, 16 ubi alii codd. (8.4) grow ex-
hibent, alii (LM) g«cw.?) Wilamowitz, quid de hoc loco sen-
tiat, non dicit?); Hense «otv scribit, cum putet, ,,Stilponem sub-
audiri vetare verba proxima", quae quidem quin 'Teletis ipsius
sint dubitari nequit — exempla quae afferuntur inde a verbis
ZAvuxivoe éxsivog Teletis esse temporum ratione computata
demonstravit Wilamowitz (l c. p. 306); ea autem quae his
antecedunt (p. 15, 11—19) arte cohaerere cum sequentibus vel
ex eo apparet, quod eadem repetuntur verba: goovpoovto: 15, 177
— égoovos. 15, 19; £Ovyy mioveiovra, 15, 18. — siovevóusvog
ze vtuyóvo 16,1; verbis x«i óogság ueydAug xal Gvvrá&sue
1) Ceterum neque in reliquis iudicium viri doctissimi prorsus
amplecti possum. Quamquam enim recte mihi adnotare videtur: ,,Es ist
also klar und eine eingehende analyse wird es durchweg bestátigen, dass
wir nicht Teles, sondern den epitomator zunüchst verantwortlich zu
machen haben für den jammervoll zerrütteten zustand dieser excerpte",
tamen paulo mitius de Telete iudicasse mihi videtur cum dicat: ,In
dem originalwerk des Teles waren offenbar die benutzten autoren (es
sind namentlich Bion und Stilpon) stets deutlich citiert/ und sorgfültig
geschieden.^ Cum enim inter ipsum sententiarum nexum quae ex alio
fonte.petita sint videamus inserta esse, velut p. 16, 13 (cf. p. 7), vix
verisimile esse videtur haec ab epitomatore demum inter se conexa esse,
apud Teletem plane separata extitisse; neque enim solet epitomator de
industria sententiarum ordinem immutare, sed sententias contrahere, ut
e. g. in nostris p. 12, 4. 7. (ef. p. 17).
2) Cf. p. 8, 18 ubi M gmoi, A qgaool.
3) P. 306 ,,wie hier ist 9rc£ dann noch weiter gesetzt und zwar ge-
rade 66,3 unweit des phrurarchen Lykinos. Gilt etwa die historische anspie-
lung und das local Megara der megarischen quelle des Teles?* quae cum
neget in sequentibus plane nescire me fateor quid tandem censeat vir
doctus.
to X acus
Acuficvoveo, respondent yonuuérov vro6obrov z6vcvóusvog 106, T.
Hense igitur ge«oív explicat sie: ,adfertur opinio vulgaris,
fortasse ut adversarii sint verba (cf. p. 16, 8). Sed cum Teles
ut opinionem vulgarem significet utatur verbo g«oív cum acc.
e. inf. coniuncto (cf. ind. edit. Hens. s. v. puc), ut adversarium
respondentem inducat omnino non inserat verbum dicendi, ipsa
Teletei sermonis consuetudo flagitat, ut qg«6ív reponamus.
Fuerunt igitur in fonte Teletis haec: ,09x &oyovot, o) zi6rtvov-
tX, 00 zcQoon6íxcv P£yovou;. nempe e sententia eius dicta qui
defenderet exilium. Neque enim vetant verba proxima haec sic
seribi et s1c explicari, id quod Hense arbitratur, cum nullo modo
eum enuntiato illo cohaereant: nam si cohaererent nonne illud
refellere deberent? — At revera ilh zsu6rsiovrou respondet
alberum zi6vevovvat, Goyovou. verbo goovoobo: excipitur. —
Audio, sed ubi quaeso de ze«goroíc Teles vel unum facit ver-
bum? — Ati si exempla illa Lycini atque Glauconis Hippome-
dontis atque Chremonidis non pertinent ad ea quae antecedunt,
quid tandem sibi volunt? — Nimirum idem Teles eis demon-
strare vult, quod exemplis Phoenicis Themistoclisque supra
allatis. (p. 15, 1) demonstratur, scilicet exilium. nobis non
solum non auferre rà £xróg, sed etiam multis ea augere (p. 15, 5),
id quod ipsis verbis tv« u7) v& zeAeué 600 Aéyo) (p. 16, 5) ex-
presse significatur. Leguntur igitur nunc exempla ista non suo
loco: nam verbis zoíov oov &yoaOGv 3 qvyj o6rsoíóxs,, quae
qui verbis ilüs rí(vov 3] vy) (5» zoíov &yaoO0Gv GvtgíOxst
(p. 14, 8) respondeant dubitari non potest, omnis illa de tribus
bonis — corporis, animi, externis — disputatio finitur. Quin
etiam in hae parte sui temporis exempla allaturus esse videtur
Teles, cum enarrato Themistoclis exemplo adiecta sint verba vóv
0$ xoAA: vÀÓv voioívov dqOovía, ut coniciat quispiam, apud
eum quem per hane partem secutus sit Teles auctorem antiqua
illa subinde secuta esse suae aetatis exempla, Teletem vero con-
sulto ea omisisse ab ipsius aequalibus rursus exempla petiturum.
Quamquam locus ille (inde a 4vxivog éxsivog usque ad óg
BosAorco xoijG9'. 15, 19 — 16, 8) non transponendus est: epitoma-
tori enim tribuenda est haec perturbatio atque critici in Teletis
reliquiis versantis est, epitomam, non ipsos sermones restituere,
quamquam quomodo recte haec disponenda fuerint minime
"A ae
dubium esse potest. Eadem est condicio loci cuiusdam qui
paulo infra legitur p. 17, 10 sqq.; ubi postquam 1am nova senten-
liarum series incohata est (obxovv éxAnogu& vt xol Óvadog
iuóv, &U u1) uev ztovuoGv oix6o), subito inseritur enuntiatum
.quod ad sententiam modo finitam (obro x«i Ósógo Gfevov
qy9u6dusvog vv iOiev usvofl&g GAAeg o0 xovouxó) pertinet (ÓUvoque
Óà usvo[j&g GomsQ é& évéoeg vstag Eig évégav Óuoíog sozAosiv,
otrogo ib érégeo móAscoe tig évégev Óóuoícog ceD0cLuoveiv). Neque
igitur hic locus cum Wachsmuthio et Buechelero corrigendus est.
Ut iam redeamus ad eam quam instituimus quaestionem,
nihil plane refert, utrum Teletis vel posterioris aetatis quadam
manu ordo ille sententiarum constitutus sit, qualis nunc extat:
primus huius partis status is erat, uti verba ox ügyovoi, ov
zL6tsUOvtoL, OO z«oouoíuv iyovow; a verbis dAA' £v ys rij
(Oc o)x Ggyovouw oí qvydOsg p. 16, 8 exciperentur. Quae si
mihi concedis — neque te contra dicere posse arbitror —
iam efficitur etiam ea quae sequuntur e fonte quodam fluxisse,
qui voce 5oí a Telete significetur: hoc vero g9oí idem est
atque illud p. 14, 7 et p. 18, 4, quem ad locum recte iam Hense
adnotavit, quamvis dubitanter: ,fortasse ipse Teles auctore aliquo
usus est cuius nomen intercidit" cl. p. 26, 13 (ubi eodem modo
adversario Teles respondet auctoris verba adferens) Quod enim
Weber 1. c. p. 218 adn. epitomatori voculam illam tribuere voluit,
qui Teletis verba ea notavisset, propterea non assentior, quia
huius rei cum nullum exemplum per has reliquias imvenitur, tum
omnino haud recte Weber sibi finxit, quomodo Teles hosce ser-
mones conscripserit. Inimo non dubium esse potest cum p. 14, 7
Stilpo voce gx6í significatus sit, quin ex more Teletis p. 15, 16
el p. 18, 4 idem Stilpo ea significetur: eodem enim modo in
inilio commentationis zegl «vr«gxeíag inscriptae Bio, cuius
nomen semel legitür (p. 3, 4), bis illa vocula excipitur (3,9
eb 13)") Ut igitur sequentibus quoque Stilponea subsunt,
ità statim denuo deprendimus Teletem qui de suo aliquid in-
serat haud ita multum de sententiarum nexu curans. Verba
1) Eodem modo utitur Teles illo verbo (i. e. ita ut sine nomine
auctoris interponatur inter orationem perpetuam) p. 4, 2, ubi Bio excipitur
v. 1, p. 10,16, ubi v. 14 laudatus. Praeterea ita invenitur, ut in nar-
ratiunculis verba personae cuiusdam inducat.
D
enim 6) xoAàóv [5X óAfyov] xel zorro» pacis 8 0)
oÀ(yov xci &váfev xeib«yoyós ytvóusvog. xcd và rtdtereiow
égevrov, quae ex Bioneis confecta esse recte Hense cognovit
cl p.3,8 (cf. prolegg. p. XL), ut arte cum antecedentibus et
sequentibus coniuncta sint tantum abest ut paene discindunt
sententiarum nexum.) Modo facias perieulum atque legas:
vi 0 xal Óagé£ge. üoysw 1] (O.oveUetw; .. vjj yao «vj; £uxepí«
q&oosucvov xal rovg xoAAobs x«l róv fv« e.q.s.
Neque alio ex fonte fluxerunt ea quae sequuntur inde a
verbis dAA' o$02 &£ovoíav Es s(G6AOsiv cis ri)v (Órev (p. V0, 3):
eadem enim orationis figur&à usus opponit suu adversurius,
eadem usus su& respondet Teles (o90à yào «( yvvaeixeg olxot
Lévovéa, — ov$0& yàg viv tig vtó Gsouogógrov à&ovaíev. Zyu)
utroque loco primum exemplis refellitur adversarius - - quin
eliam yvveixseg bis leguntur?) (16, 0 et 17, 4) —, neque quae
et hic et illic sequuntur sibi non respondent (si à' àóvvórro
15, 11 — &44' & nl vosvo Gy8orvó vig 17, 5) neque extrema
uiriusque loci (r7 y&Q «tij éuzetQía .. xal vij &gyj] xaAOq
xol Tjj (OvoTt(y £Ov. yoijoO9 eu. — dmsiOQv sig vb (laAavetor
TAewáumv vf «Ovj zcÀavotQUXT, yoouevog q xol zoo toD
év vÀ yvuvacío).?)
1) Stilponea igitur et Bionea hic ab ipso Telete inter se conoxu esso
puto, quamquam foríasse concedendum erit, artius haec inter se con-
glutinasse compluribus verbis Teletem, rursus discidisse 'l'heodorum his
ipsis ut solet epitomator omissis.
2) Illud o$ó08 v& utsigowix vovcí p. 16, 10 libenter eum Wilumowitzio
Teleti cedamus. — Ceterum simil argumento utitur Philippus rex in
Apophth. Vindob. ed. Wachsm. n. 126 qui cum dixisset, aliquis, ór. 48-
vaio, eóvóv uucobow, Eine: wol yào at év Mawut8oviíg yvvaintg.
3) Haud igitur recte Hense (prolegg. p. XXVI) haec ,oco non nup-
tissimo'* inserta esse censet, neque cur ,fontis eiusdem ex scatehris"
haec fluxisse putet equidem seio atque quae de Metroele narrantur
p. 30,14; unum enim ob verbum haec inter se similia esse dicat «quis-
piam, nempe flelavsiov: reliqua cum omnino quam maxime inter we
differunt, tum ipse sensus. Xam hoc loco exponitur plane nihil referre,
ubi exerceas tZv aóv5v moÀewtgurav, ilo enarratur, quam parvis - -
ne dicam nimio parvis — contentus vixerit Cynicus ille, qui corpus y4ow
(c£. Sehol. Aristoph. Nub. 448) unguebat, ut Homae similiter olivo ,frau-
datis immundus Natta, lucernis* (Hor. Sat, I, 6, 124). Neque haec neque
ea quae sequuntur verba (otv« x«l ót690 Gfatrov 1ynoépevog vuv (Óav
uc Ee uet
Iam sequitur in edit. Héns. enuntiatum illud quod supra
attuleram, eum perversum sententiarum ordinem epitomatori
iribuendum esse exponerem; adde quod omnino haec sententia
eum ceteris non arie cohaerere videtur — ne tum quidem si
eum Buechelero e& Wachsmuthio eam illue transponimus, quo
per ipsam rationem transponenda esset. Dubium igitur esse
non potest, quin haec ab ipso Telete inserta sint, forlasse ex
Bioneis consuta, ut Hense prolegg. p. XXX coniecit. Inde autem a
verbis oUxovv dxAQnouud ti x«i óver9og duóv Sülponem auctorem
Teletis esse ex eo efficitur, quod verba ví oov; oz0 ysugóvov
qvyaüeiscQ«, oo zepgorvíe; (p. 18, 3) e. q. s. e Stilpone hausta
esse ipsa illa vocula g5oí indicatur: atqui illud $zó gseioóvov
qvyaücvsc)«. tum demum iure dici potest cum eos qui expellant
malos esse (zovmooí p. 17, 13), eum qui eiciatur bonum (Zzie-
x)e x«i Óíxetog p. 17,14) demonstratum est.
Cohaerent igitur omnia inde a p. 17, 12 usque ad p. 18, 7
inter se; dubium fortasse sit, utrum narratiuncula illa de Phi-
lemone iam in fonte Teletis extiterit an ab ipso inserta sit: neque
enim necessaria est ad efficiendum rectum sententiarum nexum
neque eum ita interrumpit sicuti ea quae a Telete interposita
esse supra cognovimus. lllud tamen verius esse puto propterea
quod formam huius narratiuneulae simillimam dixerim eius
quae paulo infra de exule Atheniensi e Stilpone — ut suo loco
demonstrabitur — sumpta affertur, ad quam 1am Hense recte
adnotavit: ,huius consimilhter formatum est illud Philemonis*
(prolegg. p. XLVI). Neque enim illud o$x d5óóo ita usurpatum
aliis locis invenitur apud Teletem, cum ceteroquin non narratiun-
culis antecedat, sed locis e libris eum poetarum tum scriptorum
pedestrium depromptis (8, 5; 26, 3; 21, 12; 81, 8; 33, 2; 41, 2).
Haud secus exemplum quod sequitur medici atque pharmaco-
polae arte cum tota hae disputatione cohaeret. Respondet enim
eo Teles ad eadem adversari verba ad quae etiam antecedenti-
bus, nimirum ignominiam esse exilium in quod a peloribus
pevokc d&AAeyoo xerox) — quae cum antecedentibus, non cum se-
quentibus coniungenda sunt — idonea esse quibus ,,exulem fuisse Teletem
de exilio disputantem evincatur'", id quod recte Hense adnotavit prolegg.
p. XXX, ea quam modo instituimus quaestione, quamvis alia via, con-
firmatur.
—9
millamur: nam ut supra bis duplex responsum dari vidimus
(p. 16,8 sqq.; p. 17, 3 sqq.) et. per argumentationem eli per
exemplum, ita eandem sermonis figuram paulo infra cogno-
scemus (p. 20, 4sqq.). Omnia igitur inde à p. 17, 12 usque ad
p. 19, 2 optime fluunt: ,neque pro calamitate neque pro de-
decore exilium accipiendum est: nam relinquo malos, bonus
esse non desisto: neque enim dedecus quod a malis iniuriam
aeciplo neque calamitas quod patriam malam esse intelligo^;
id quod eo confirmatur quod semper eadem repetuntur verba
per totum hune locum óveiog, dxAcouue, soxAíouuo.!) |
Cum ea quae sequuntur Bioni debere Teletem Hense recte
demonstrare videatur (in adnott.) paulo cautius de eis iudi-
candum nobis esse arbitror, quae leguntur inde a p. 19, 8 x«l
óvetO/tovo, uàv Or; Kvosjoog, Or. Muxóviog, Ov, BsAfuveivgo.
Nam. ut p. 20, 1 illud ev 5j éyévevó vig xal évoáqw redit, quod
" modo Bionis esse vidimus (p. 19, 3. 4), verbum xervefüvo
autem respondet ill xereysvéotge, ita figura ila sermonis
xol óvadítovo. uiv ... 0ucog Óc eadem est atque ea quam
paulo infra Stilponis esse apparebit. Priusquam vero pergamus
loeo gravissime deperdito genuina forma restituenda est: quo
in negotio mulü iam viri docti frustra versati sunt, velut
Wilamowitz et Buecheler (cf. edit. Hens.), primus ni fallor
Weleker rhein. mus. Y (1882) p. 435, novissime Árnim
gótt. gel. ang. 1890 p. 124 et Diels Ll c. (qui ,£xoA(« Acyovreg
pérouxe scribi vult) ^ Neque ego meliora proponere possem,
8i in meis acquiescendum mihi esset; cum vero Wachsmuthii
palmaris coniectura mihi praesto sit, qua ut haec exornem libe-
ralissime permisit vir doctissimus, ut iam huic loco me remedium
allaturum esse promittere possum ita supersedere singula quae
proposita sunt refellere. — Vitio dant alius alii patriam; tamen
esse áliquid dieunt, quod ibi degat vitam aliquis ubi natus atque
educatus sit; plurima oppida deperdita dicunt atque improbos
ineolas (mente supplendum est g«oí p. 20, 1) — x«l vàe zAs(ove
uiv ébóAso vàv móAsov xol robe évowxobvvao ossis, uéyo O6
xol zgocqvig vqv ze«vrgí0« Goztg xol cvv). — 4AA& xel Ovi
. 1) Verba éwiconue et sówlüonu« praeterea non inveniuntur apud
Teletem; &xAnosiv (19, 2) et tóxAqosiv leguntur p. 47, 1, quo de loco
cf. infra p. 19.
zl Ms ns
Uérorxog ÓvetOrCovo, Ó& zxoAAol A£yovveg" uévouxe o0 0' seoysvijo
Gv v54vÓs ÓovAdO«o &ytig. xal KdÓuov uiv vóv xcíovqv Oeo
Vjevudteug, éu& Ob ci uj (eiu moA(vQe Óveiüiteg. Quae si ita
scripta legimus, tribus 1n rebus offendimur: primum enim verba
Ggmtg x«l «vvj non habent quo referantur; tum non intelligi-
mus quid sibi velit versus — ut quidem nunc legitur (o9 ó'
éyyevi]g Qv e Valckenaerii coniectura reposito) —, quo tyrannus
indigena commemoratur, ubi de increpando metoeco agitur,
denique, quod levissimum est atque iam dudum recte a
Iacobsio correctum, verba óvzió/tovo, 3 zt0AAoí sensu carent.
Si igitur legimus &4AA&à xol Óvt& u£rouxoc ÓveiO(Govotv o6 zoAAol
Aéyovtsg necesse est, sensum versui illi talem restituamus; ut
uérowxog quidam increpetur. Atque notio inerepandi inest in
verbo ipso 9ov4ócooee, ille autem u£voixog lenissima mutatione
ita infertur, ut scribamus pro u£rouxs 600 Ó' cüyevüo (v:
U£voLxs OU
(0950. soysvüo àv TávÓs ÓovióGao £ysg.)
Restat ut de verbis de6mso x«l cvv dicamus. Quibus non
opus esse ad sententiarum nexum efficiendum vel ex ipsa voce
óozsg collhgi potest, quae aut comparationem aut exemplum aut
verba cuiusdam inducit. Atqui legimus paucis versibus infra
verba personae tragicae alicuius: artis igitur criticae legibus
saLisfaciemus, si verba ila tria ante A£yovrse iransponemus,
in extremo nomen aliquod latere conicientes, ut in eadem hac
commentatione legimus p.22,3 óomxsgo xei ó lloAvvsíxug év-
véAAev4,, id quod ea quoque re confirmatur quod ll mss. in
accentu vocis illius satis differunt (eorr S, «vvíj M, eov LA).
Atque si percurrimus materias tragicas Graecorum, nolentibus
fere nobis nomen ÁAegei in mentem venit, qui patre e patria
expulso natus in eam reversus viclis fratribus tyrannidem
statuit, cui aut in Sophoclis aut in Euripidis?) Aegeo suo iure
aliquis dicere poterat, eum uérouxov Athenas imperio suo sub-
iecisse. Quod autem fere nullam litteram mutare opus est,
ut ÁAegeum inferamus in textum, oplime coniecturam illam
splendidam confirmat. lam igitur legendus erit totus hic locus
1) Soph. Oed. Colon. 934 uérowog Tíjo0s cijo yógoc. Ebytvro in
iyysvíjg mutari lam non opus esse videtur.
2) Eurip. Aegei fr. 6—9 N conferri iubet Ribbeck.
zc ein du
sic: xxl vàg zÀA&(ovo uiv éboAsto TOV zxÓAscwv xol vovg évouxobv-
vXe &OsfMeio, uéyo 05 xol ztoooqvég (vu» v1]v zovoíóa. — AAA xol
Ot, uévou(xog ÓvetÓcGovotv o6 zoAAol Gozeo xol A4iyst A&yovveg:
uérouxs OU
(0050! toysvÜ)s Ov TóvÓs Óovido6ong £y&ig.!)
Ubi non fortuito exemplum viri extare cui Megarae
nato id ipsum crimini detur, sed id quoque optime quadrare
in Stilponem Megarensem ut idem Wachsmuthius vidit
— ea quae talia opponenti adversario respondit Teles vel
"potius Stilpo aut temporum invidia aut epitomatoris neglegentia
exciderunt —, ita haec et ea quae sequuntur usque ad p. 21,14
Stlponis esse etiam propterea probabile est, quod duae extant
particulae, quae eodem modo ut supra illae (inde a p. 16, 8
usque ad 17, 9) accuratissime per singula enuntiata sibi respon-
dent. Postquam enim eadem forma usus adversarius quaedam
opposuit (20, 4—21, 2), primum philosophus ei argumentatione
respondet (excidit —21, 3—5), tum exempla affert bis in ean-
dem formam redacta: afferuntur viri exules ab omnibus lau-
dati atque suspecti, ut. demonstretur, quam sib ineptum alicui
probro dare, quod non sib civis; Socratis verbis exponitur
multos claros viros extra patriam sepultos esse, ut efficiatur,
non turpe esse peregrino funere aliquem.condi Quin etiam
singula verba consentiunt: x«i 'HgoexAéw uiv .. émowoÜusv, vó
0b guévouxov tiva, Óvsiog Tyosusüa; — x«l Zxxoárqv uiv
éxoeivobo, .." Opec OS vo uiv .. ÜveiOog, .. v0 0b .. viov;
Denique utrumque narratiuncula confirmatur: illud Lacedaemo-
niorum non multum in distribuendis honoribus ubi aliquis
natus sib curantium, hoc exulum Atheniensium in Megarico
sepulero aequiescentium. Accedit quod vel ipsa víje Meyaguxije
commemoratio Megaricum Stilponem indicat et quod interro-
gationis illius, ex qua pendet haec narratiuncula, ví ó? xol
ü.xgégewv àv Oó&au éni Eévgg voagivar 13] év vij (O(a; eadem
est figura quam supra cognovimus (16, 12 «í à5 x«i Oups:
"^A ,
ügysuv 1] iÓLoTEUEU;).
1) Mutatjs mutandis similia illi homini novo exprobrantur (Hor.
Sat. I, 6, 38)
»lwune &4ri Damae aut Dionysi filóus audes
Deicere de saxo cwes aut tradere Cadmo?*
m uL Vu
In ipso perlegendo hanc partem eum qui sermonem Tele-
teum noverit non fugiet, quot verba in ea occurrant, quae alibi
non inveniuntur apud Cynicum illum: id quod confirmatur
indice edit. Hens.,, ita ut plane diverso sermone usum esse
scripbhorem, quem in hae parte sequitur Teles, demonstrari
possit atque illum, quem per ceteras commentationes plerum-
que adhibet i.e. Bionem. Atque ut pauca tantum enumerem
verbum fjovAeUso0c. praeter p. 14, 5 semel legitur p. 45, 15
ubi idem Stilpo laudatur (o? y&g óg9óg qol fovAsvouévov
ó ZxíAzOv); zovqoóg ter invenitur intra paucos versus (17, 13;
18, 17; 19, 1), .praeterea non; óvaog decies repetitur per
has paginas, &guoroe quater, Ómuóoioe ter: quae ommia in
alis ,Teletis scriptis non leguntur; denique cf. ad x«i zàg
uéAAsu vobro Óvsidoc sivo, (21, 8) xal mg &v si] vobro
&xAXouu« (18, 14). Paulo difficilius erit de extrema totius
commentationis parte certum iudicium ferre. Dubium enim
esse non potest, quin ludificationem Polynicis Euripidei Bioni
debeat Teles, id quod ipse verbis &AA' 7] zegl vegíjo &ycvío,
qoiv ó Bíov, xoAAàg to«yo0(og éxoíqccv (22, 2) indicat; neque
enim talia quadrant in strenuum Stilponem, optime 1n Bionem
$9ectouxóv. Contra in eadem parte saepius illud ót&gogov per
negationem positum legitur, quod inter Stilponea compluries
iam invenimus (16, 12; 17, 2; 21, 10. 15): 22, 1 1| «qv &gy1v
. e uy vagnon Tí GOL uEAEL; 8 ví. ÉGvou vÓ Óicqogov; 28,2 1]
ví Ó.cgéoec; inter alia Teletis scripta nusquam. Ut igitur de hac
exirema parte certum iudicium nondum ferre possumus, ita
hoc ipsum d&0iégogov, unde tota fere disputatio pendet, con-
firmat, Stilponem auctorem Teletis esse. Àn non de Stilponis
Sapiente Seneca dicit cum Stoico eum comparans (ep. 9,3):
noster sapiens vinci quidem | incommodwm | omne, sed sentit:
sllorum me sentit. quidem." Zeller autem (III, 1 p. 234) illius
de moribus doctrinam, quam in universum Cynicae similem
esse dicit, sic describit: ,Pür das hóchste gut erklàrt er jene
apathie, die kein gefühl des übels aufkommen láüsst.^
Atque si recte statuimus, maiorem partem tolius z. pvyije
sermonis ad Stilponis scripta redire, alio modo illud 6 xoi
zQoonjv sixov (p. 14,6 g15 o$0iv Aéyqvor zxeoà [sic Meineke,
z9óg libri] vó voó ZríAzovog 0 xol zQoqv sixov) interpretemur
zx ps ue
necesse est, atque Hense (prolegg. p. XL), qui in universum hanc
de commentario illo sententiam fert: ,Stilponis igitur dialogum
sequitur et in initio quidem fidelius utque breviter comprehen-
dati quae zov si recte interpretor exposuerit expli-
catius.^ Quod rectius sic explicandum erit: cum totum hunc
sermonem diversis frustis Stilponis e scriptis sumptis composu-
erii Teles, hanc particulam iam alia occasione a se allatam
esse profitetur (, praeter illud Stilponis, quod iam nuper dixi^)
Alia particula incipit inde à verbis o?$x &pyovoi quoív, ut hoc
ipsum g*«6ív indicat, alia mde a p. 17,12, ut illud goív
p. 18,4 significat. Eodem modo diversa Bionis frustula inter se
annectuntur initio commentationis z. «vregxstag (p. 8,9; 3, 18;
3, 15); contra p. 4, 2 verba Bionis excipiuntur hac vocula, post-
quam additamentum ipse inseruerat Teles (scil verba 6v voósxov
x«l Tustg xal Óvvowo Óuxet0Aoytiot9c.; duplex enim illud ót-
xe«toAoysió9«. Bioni ego non tribuerim) lam restat ut de
primo totius commentationis enuntiato pauca adiciam, quod
quid sibi velit supra exposuimus. Atque equidem puto hanc
quoque disputationis partem ad Stilponem redire, qui quanti
tóv Àóyov aestimaverit praesertim e narratiunculis illis cogno-
scitur, quarum summa continetur eis quae Stilpo respondit verbis
interrogatus, quid omisisset inter expugnationem atque direp-
tionem patriae. Quibus nos propterea uti posse arbitror, quia
el interrogatur et respondetur e more Stilponis, ut saepius in
talibus apophthegmatis aliquid veri latet. Habes enim eandem
interrogandi rationem!) qualem hoc ipso loco de exilio, qua-
lem — a Bione paulo exornatam —- de paupertate apud
Teletem p. 4, 1 (cf. Weber p. 165); inter ea autem quae re-
spondet Stilpo semper redeunt tria illa zeisíe Aóyog ém-
eru sive omnia (Laert. Diog. II, 115) sive singula (vàv
ém.oríuav (sic) auferri posse negat apud Plut. Demetr. c. 9.
p. 898 de tranqu. animi c. 1€. p. 415?) atque 1n oratione Themistii
1) Nova forma induta est ap. Laert. Diog. IIl, 115 óc. x«l govio-
Lévo mza«Q' córo0 vrív &mololórov &voayQagrv Aoasiv fgm e. q. a.
2) Contra vj» &gsr5v infert Plutarchus de. lib. educ. c. 8 p. 5 F
ubi omnino rhetorice exornata res est (zóAeuog y&o o0 Aogvgoyoyti
&gsrijv) cf. Gnom. Vatic. n. 515 b. — Nullius momenti sunt quae Seneca
narrat ep. 9, 18; dial. II, 6, 1.
e d a
[rh. mus. XXVII p. 448 ,dass einer .. ein ráuber meiner
weisheit gewesen ist^]) vel bina (róv yàg Aóyov xcl vqv zwi-
Ósí(av Éyo Gnom. Vatic. ed. Sternb. [ Wien. stud. XI] n. 515 a
— Flor. Ioan. Damasc. II, 13, 153), ita ut non dubitem quin
haec vere Stilponea sint. Neque enim ziósíe inter doctrinam
philosophi qui Cynicorum quaedam recepit non habet loeum
(cf. Duemmler Antisthen. p. 27 et quae ad Zenonis dictum —
épy v1)v zai síav zog eOciuovíav covéoxy — Gnom. Vatic.
[ Wien. stud. X] n. $02 adnotet Sternbach); Aóyog autem in
altera quoque narratiuncula redit (Laert. Diog. II, 119). Ac-
cedit quod haud multum differt consolatio exili atque ever-
sionis patriae: Cicero (Tusc. disp. III, 34, 81) simul commemo-
rat separatim cerías scholas quae sint de exilio, de $mleritu
patriae, atque idem parad. IV (29), ubi de exiho suo verba
facit, hoe Stilponis de interitu patriae dictum imütatur (mhil
neque mecum est meque cuiusquam quod afferri quod eripi quod
amilli polest: si mihi eripuisses divinam | animi mei conscien-
Gam, ... si illam mentem unde haec consilia manarunt. mihi
eripwisses, tum. ego accepisse me confilerer iniuriam) cf. Gnom.
Vatic. n. 51D a «à ó3 Aowuà Oi ví u&AAov éuà 1| obyl vv
Z'0ÀL0QXOUVTOV;
II. Cum igitur dubium iam esse non possit, quin Stilpone
praesertim auctore usus sit Teles im conseribenda sz. qvis
commentatione, quaerendum erit, utrum ipsa Stilponis scripta
legerit, an per Bionem hunc illum locum Megarici illius noverit.
Hense enim de hae quaestione dubitat; p. XL putat non ita
de Stilpone loqui Teletem, qui ,unum alterumve locum auc-
toris ab alis^ acceperit, sed qui familiaritatem cum ipso con-
traxerit; p. CVI, ubi redit ad hanc quaestionem ,jperplexam
et difficilem^, cautius iudicat, quamquam etiam nune veretur
,Sülponem ex eorum numero eximere, quos sua 1psius Teles
cognoverat lectione^ Neque Duemmler verum esse demonstra-
vit quod Akadem. p. 173 dicit: ,Wührend Bion neben den
kynischen tugendspiegeln und Stilpon Aristipp u. Theodoros
in seinen katechismus aufnimmt^ e. q.s.; nobis, ut certius de
hae re iudicare possimus, perlustranda erunt quae. praeterea e
Stilpone Teles deprompsisse videtur.
1. Atque Stilponis nomen praeterea semel occurrit, m com-
ze XE ne
mentalione z. &zxe0&/cg, ubi tamen quantam per partem valeat
hoc nomen haud ita facile sit cognitu, cum ipse sensus nullam
praebeat ansam recte iudicandi. Neque enim casu accidit, quod
nomen Stilponis praefixum est argumentationi, quae inprimis
posita est in praecepto illo de &ze«9&íc sapientis apud scrip-
torem, qui alibi hoc praeceptum non amplectitur; contra per
se difficillimum esse apparet in commentatione, quae de ipsa
&x«95íc composita est, separare Stilponea ab eis quae alio
e fonte fluxerunt. Quare iam sermonem illum percurramus.
Postquam p. 42, 2— 4 brevissime qua de re in sequentibus
ageretur exposuit Teles, semper eisdem exemplis usus demon-
strat, ut aliud sit dicere de dzvgrjvo:g malis, de &vgoyrjAoug
atque &zAecgore honunibus, aliud de évouogrijvous atque &g$6-
voig aut &gooco. atque üvoig, ita plane ahter intelligendum
esse, quod de &Avzorg atque &góflorg dicatur (p. 42, 13— 43, 1).
Cuius argumentationis quaedam usque in Senecae ep. 85, 5
propagata esse Hense adnotavit, qui propter hanc Teletis atque
Senecae consensum hunc epistulae locum indici Bioneo inseruit,
quamquam omisit illam sermonis z. éze9&íxg parlem.
Ut igitur ne minimum quidem affectus habere debemus,
ita omnino nullum affectum, cum omnes arte inter se coniuncti
sint, id quod exemplo Az«e exponitur (11 & oov iv AvmQ
&6vo4, zügc Éxvóc vvvog orat ztáO0veo;). Affectibus autem vacare
debemus si quidem pu«xégio, esse volumus, ut neque amici ne-
que liberi mors nos luctu affieiat, quippe qui nos ipsos haud
minus quam amicum vel liberos amantes ipsorum mortem
fortiter expectemus.! Exemplum Socratis cur Bioni deberi
voluerit Hense (1nd. Bion.) nescio, cum formam sermonis minime
similem esse putaverim narratiunculae, quae in commentario
z. cOragxs(ag extat (p. 11, 10) Bioni tribuenda; neque enim id
ipsum quod a Socrate mortis constantis exemplum petitur,
inter Socraticos alium ex alio pendere indicat.
—————————— ——
1) 81 cum Buechelero pro x«l vóv qílov u&AAov T và víXva 7) éavtóv
(p. 48,20) codd. legis «cl réxvo, mente supplendum tibi erit ex ante-
cedente illo 7| oóy ópoíog &y«ax& quoddam 37) éyemü. Rectior autem
Bensus efficitur, si cum B(lassio) litterar. Centralbl. 1890 n. 30 1| v. g. y.
*xl r. v. 7] &. scribas, vel potius transponas nihil mutans 1] rà véwv«
L&Alov wol vv gíAov 7) fovcvóv.
zx MOT ue
Iam quae sequuntur m memoriam nobis revocant duos
illus z. gvyijg sermonis locos, quos Stilponis esse proba-
vimus; praesertim comparari inter se possunt hic locus, ubi
personae tragicae dictum laudare homines dicuntur, tamen in
vita cotidiana aliter iudicare (xal v«vtgv uiv éxawobocw &v-
veAAou£vagv .., viv 0$ xavoxoAovtotocv óu)v quoiv 1j óó£a), et
ille, ubi Socratis dictum (xol Zoxodvqv uiv émowwobtow Üvav
.. Aéyg . ." Ópog Ó5 e. q. 8), ita ut Stilponis vestigia hoe loco
premere Teletem equidem dixerim.
Contra recte mihi Hense quae sequuntur dicta Laconica
Bioni non Stilponi tribuisse videtur, satis probabilibus argu-
mentis sententiam confirmans (p. CVIT): neque enim quadrant
talia gogtuixórsoa in xouwóverov Stilponem, optime in Bionem
Theodori £oecvrérov discipulum. Haec modo admonuerim, non
omnia ,quae de Lacedaemoniis narrantur in sermonibus de
exilio et de apathia^ ad unum eundemque Bionem revocanda
esse propterea quia unum alterumve eius esse vidimus. Án
nihil refert, utrum satis ieiune enarretur aliquid de Lacedae-
moniorum rei publicae imstitutis!) velut in sermone de exilio,
an proferantur narratiunculae lepidae omnibus quibus fieri pot-
est faceliis exornatae, velut quod Dorica utuntur Lacaenae illa-
rum fabellarum dialecto? Neque quae de Lysandro narrantur
in sermone ztsgi zeví«g x«l zxAovtov p. 37, 4 non diversam
praebent speciem. Ceterum in tertia illa narratiuncula verba
Ope sí xal vOv zeg' quiv Tig yvvouxdv vobvr v zoujossv,
&AÀ ox &ouécvg Üwera, Gsocou£cvovg. éxsiva, Ó' ov: dAAÓ
&zotcvóvvug siwóyoc ijóvov .. e. q. s. Bionem mihi indicare
videntur, cum similia redeant in sermone zr. ocvr«gxeíxg ad
Bionem referenda. Ubi cum recte Hense (prolegg. p. XXXVII)
comparato loco Epicteteo (diss. IV, 1, 164) demonstravisset,
Teletem (p. 11, 5 sqq.) in enarranda Socratis morte Bionem
secutum esse, non debuit cum Cobeto et Wilamowitzio delere
1) De hoc Lacedaemoniorum more cf. Gilbert Gr. staatsaltert. I p. 42
adn., Hermann Altert. (ed. Thumser) I p. 174, 3. — Recte mihi Hug huius
narrationis originem inde repetere videtur, ut quod de singulis factum
esset ad omnes relatum sit; cf. Plut. Agís X et quae adnotat Wilamo-
wiliz wnters. IV p. 808 adn. 6; Instit. Lacon. 27 p. 288 E. — Plane con-
traria habes ap. Aristoph. Av. 1012.
s dS uus
quae leguntur p. 12, 4 et 7 (Ope 6goA1jv xol zoiduv: qustg O6,
xüv üAAov lüoyusv, xspoíxauev ei vuyo y' Qv xci qu&v tug àv
xouun9sóu), sed potius tueri collato eodem Epicteti loco, ubi
leguntur 8 166 haec: 0g« zc oóxoxogítsva, x«l Gxoscvtt
tv 9vovov. (167) si à' iyi x«l oo Zusv, có90g üv xave-
quAocog1j6euev, Ot, roUg &ÓixobDvroag Ósi voig [G0.G &uovsotot
e.q.8. — cf. p.80,12, ubi vitae Metroclis ratione descripta apponi-
tur: zoe Ótyoo djusio ubv fqvobtusv zegóvsgov (udviov, éxst-
vog 0$ ÓuxAóoag rüv voífowve zxtgujeu et p. 28, 10 xal juste
Liv xal iüstv xol Gootweióxvotusv, quae non sollicitanda sunt
ut Diels vult l c., qui idem illum locum p. 12, 4. 1 pessime
omnium ab epitomatore interpolatum esse dicit; ubi in eo
eonsentio cum viro doctissimo, quod epitomatori tribuo, quia
his ut nune leguntur offendimur: at non interposuit illa verba,
sed coartavit ut epitomator ea quae copiosius disseruerat Teles
vel Bio, ut propius a forma genuina absint illa quae loco illo
Epicteteo extant.!)
Haud minus recte mihi Hense Bioni tribuisse videtur illud
facete simul atque acerbe dictum p. 45, 12 — 15 (prolegg. p. CVIIT):
quod eum in his locum non habere satis appareat — etenim de
nulla alia re agitur, nisi quod amico mortuo se ipsum quoque
aegritudine aliquis conficiat — optime inter se cohaerent ea
quae antecedunt et ea quae sequuntur: zó&g Óà oUx &Aóywovov
x«l üAAeg piüroLov tO vtAevtio«vroo ToU qiAov xadijoO9ui xAat-
ovra xol AvzoUusvov xol &vvtóv zoo6xorogO95ígovra; — ov yà
óg8Ggo ovAsvouévov vó ÓL& vovg áxoysvouévovg vv bovtov
óÀuycgstv. Non igitur Bioni, sed Stilponi priora illa tribuam,
praeserlim cum in tribus his versibus tria inveniamus verba,
quae praeterea apud Teletem nusquam in Bioneis occurrunt,
sed in .Stilponeis tantum leguntur (&Aóyi6vov 14,2; AvzetoOw
1) Cf. etiam locum quem adfert Hense (Ariston bei Plutarch in Mus.
Rhen. XLV p. 541 sqq.) e Plutarchi zr. zoAvzooyp. libelli c. 2 desumptum
(ó uiv y&g 'OÓvectog .. 2usig 0$ ..; magis detersa esse videtur illa
orationis figura in locis Teletis ab Hensio allatis (p. 5,9; 7,77; 156,14). —
Ilam Hensii commentationem prodisse, cum haec iam typis mandata
essent, statim hoc loco praemonuerim; unde veniam peto, quod eorum
quae exposuit vir doctissimus ita tantum rationem habebo, ut adnotationi-
bus additis singula cum meis componam.
2
Lx. R^ oem
[4v] p. 483 [cf. infra]; xgo6xeragOs(osuv 46,9.) Quae autem
intercedit similitudo inter nostrum locum et illum Philodemi,
quem Hense comparat (prolegg. p. LIX adn.), haud ita insignis
mihi esse videtur; illud enim xe«$$69«u xA«(ovre saepissime
apud scriptores in simili argumento versantes redit.
Iam inde a p. 45,15 Stilponem Teles sequitur, cui et
similitudines?) arboris atque membrorum hominis debet et
éonclusionem ipsam (p. 46, 6), quae in formam illám satis
superque nobis notam redacta est hoc quoque loco bis repetitam
(&AA' énl u&v vovrov si' vig obvog olorro, uxoyírgc* roo Ó' víoO
veAevtijouvtoo .. (sixóg» . . ztgooxevogOeíosuv — xal si u&v vàv
yvogo(uov rwvóg víog 1| yvvi] &xéOcve, zagsx&Aeg v ..* covüg
Óà obvog olt; Óstv Óvogogsiv) Accedit quod verba priora
simillima sunt illorum sermonis sz. qvyíje p. 16, 11 && à" àóv-
vàvto éxl vosvo, ox dv Tjoxv fdwAoi; 17, 5 &AM si énl vovro
&q90ivÓ vto, ox Qv zoiÓaguo0qg siq;
Quin p. 46,15 cvó Ooxobv &ya9óv et vó Ó0xobv x«xóv
Stilponem Megaricum redoleat nemo dubitabit, qui recordatus
erit, quae Laert. Diog. II, 106 de Euclide tradit: và à" &vri-
xe(usvo và &yo9G &vijosu ur) gáoxov sive, ei contulerit ea quae
Zeller (IT, 1 p. 106) dicit: ,, Aus der einheit des guten liess sich
ferner auch die apathie des weisen durch die erwügung ab-
leiten, dass .alles andere ausser dem guten ein nichtiges und
gleichgiltiges sei^ Bioni rursus debere Teletem putat Hense
Socratis illud dictum p. 47, 9 (quod ad Xenoph. apomnem.
.10, 1,8 redire Iacobs recte perspexit) sed argumentis haud
salis firmis nixus. Quamquam enim mihi quoque persuasum
est, non ipsum inspexisse Teletem Xenophontis libros, tamen
nescio quid sit, cur non per Stilponem eum haee accepisse
putemus, apud quem supra Socratis dictum legimus (p. 21, 5).
1) Verborum quae e verbo atque compluribus praepositionibus com-
posita sunt legimus in Slilponeis 'Teletis vroocswxózto bis (40, 1. 4),
zoocsÉetQobuot (46, 6), zzoocxaroqOtíoo (46, 9); in reliquis órc£cyo bis
(82, 18; 9, 12), Z&ezocréAlo (p.106, 7, ubi sua interponit Stilponeis Teles).
2) Ex eo quod Laert. Diog. II, 107 narrat, Euclidem per simili-
iudines docere noluisse, non sequitur Stilponem, qui ad Cynismum
tendebat, idem fecisse; Cynici enim quantopere similitudines adamaverint,
exponit Weber p. 178.
x Us um
P. 41, 14 denique illa &4AA' & ézml sz&6t vovtowo ÓvOxoAa(vois,
tí toig yoaO oig &xoAstpeug; ios fex)jAovg atque zoid«ou0n
in memoriam nobis revocant.
Accedit quod per hune quoque sermonem sparsa sunt verba,
quae apud Teletem non occurrunt, nisi eis locis, ubi Stilponem
eum sequi verisimile est. Velut óAvyopostv 45, 16 — ubi nomen
Stilponis legitur — et 46, 8; de &xAggsiv et sÓxAgostv verbis
supra ad p. 17, 12sqq. dictum est; &y9509c. praeter 47, 6
legitur 17,6; ézoyíyvso9«, extat p. 45, 16 prope nomen Stilponis,
redit bis: 46, 16; 41, 2; z«gexeActv legitur 46, 10. 13; óvegíoxeuv
seplies (14, 8. 10; 15, 5. 18; 41, 1. 12 — de p. 4, 1 cf. infra)
in Stilponeis, nusquam alibi; dzroÓ*ustv ter intra paucos versus
(41, 11. 17; 48, 1). |
Quare cum in eis quae inde a p. 45, 10 Teles disserit
x. &zxe95(xg Stlponem latere satis cerlis argumentis demon-
sbrari possit, iam pauca de initio sermonis adieienda sunt.
Átque primum quidem notandum est, optime cohaerere sen-
tentiam illam zág oUx dAóyiorov — écvtóv zQooxevagpotígovra ;
(45, 10) cum illa x«l vaóvqv uiv éxawobow évvsAAouévqv: v
6v Ó' à vexobon uj v. O60)v
A.Bca, xeváozsvó (£o vag)v» zaegáióo,
viv 0i xoraxoAovüoU0ev Owv qwuolv 4 óó&o. Inter ea autem
exempla, quibus quomodo verba &Avzog atque &goflos intell-
genda sint demonstratur, atque exempla, quibus explicatur illud
ov y&o óg)G9c ovAsvouévov vró Ói& rovg &zxoysvouévovg vÀv
Póvrov óAL.yeptiv intercedit similitudo quaedam: utriusque
enim loci unum de plantis, duo de corpore humano sumpta
sunt. Denique hac quoque in parte verba extant, quae non
nisi in Stilponeis apud Teletem inveniuntur: bis legitur océ-
Q6.c (praeterea non, de verbo ovsoíoxew cf. supra); uog99oóc
ter (praeterea 18, 13); éxróg sexties (praeterea bis và Z£xróg
14, 9; 15, 5); zspouxízvew (43, 8) redit. 46, 11; ÓvoxoAatvaw
(43, 18) 46, 14; 47, 14. Quibus fortasse unum alterumve addi
potest: sed ut demonstrarem plane aliam verborum copiam
horum capitum auctori suppeditasse atque illi vel illis, quos
Teles per alia scripta sequitur, volebam equidem ea solum verba
collhgere, quae et compluries legerentur et talem sensum habe-
rent, ut ea aliis quoque in capitibus legi per se expectari posset.
9*
ge OO zs
Probabile igitur est, hüne quoque st. é&z«$&(xg sermonem
— exceptis narratiunculis p. 44, 3 — 45, 9 — ex Stilpone haustum
esse; sed etiam tertiam duobus illis adiungere comméntationem
possumus, quae quamquam nomen Stilponis ipsum non exhibet,
tamen vel ipso titulo oculos nostros in se converlit: dico
eam quae inscribitur zegl vo? Óoxstv xal voO sivoi. Quam-
quam enim Hense se non dubitare affirmat, quin Bioni debeat
Teles ea quae disserat, iamen omnia quae affert, ut sententiam
suam probet, ad posteriorem illius capitis partem pertinent
(inde a p. 2, 8; cf. prolegg. p. LIX adn. p. CVIID), quae quidem
,Culus sib fabricae ne mihi quidem adhuc dubitari posse
videtur. À qua prior pars quantum tota indole differat, nemo
est quin, vel leviter eam percurrens, statim intelligat; unde
vero originem duxerit pro certo dici potest comparato initio
sermonis s. Qvyíje; utrumque igitur locum 1n Sonpecun tbi
iam ponam:
p. 1,5. móvegov oov àià vo Óoxctv
&yo9ol ozxoxgvrol sivo, (s0» oz0-
"x oívovcau 3] 0.6 vo eivou; — (Zhu
TO Eivot. —» Ki9agífovor 0b eo»
zóvsgov Ó,& vo Ooxetv &yotol xv&a-
Quotal (sivo) 1| Ó.& vO sivou; —
Zi v0 &vou .
p. 1,12. xal ví zxove ixi vóv (AAov
&yoOüv 06v Ooxobcouw vOgozo:;
(ef. z. &zo:9. p. 46, 15 et s. p. 18).
p. 1, 15. e58£o6, ó9&v (u&AAov»
&v BooAoio 1] Óoxsiv ógüv; oyiat-
vseuv uüAAov 1| Óoxsiv; log eiuv
u&AAov 1| Qoxciv; (de audiendo hic
quoque in fonte commemoratum
fuisse admodum verisimile est.)
p.2, 1. ebztogos &ivou, píAovg 5e
u&AAov 1| Ooxsiv;
p.14, 2. wijzote .. 996
Qv zopg«f&AMovo và éml
tüv ceqVóv, Ór, 0v vQózxov
ov0À cOAÀstv ov0h Ozo-
| xgívtoSd«u qsipgov éGvuv
éxl E£vqo üvva, obroc ov0?
BovAsiscSo.. )
p. 14, 7. ví Aéy&e, quot,
x«i vívov 19) vy dd»
zoícv &yaQGv GrcspíOxs;
p. 15,2. 1 oo óuoíog
&cvuv énlEévuo Óvva b y va.t-
v&uv xol 6g suv xal ó£o
óg&v x«l óf£o dxovsw;
(rà éxvóg)
1) Simul hac comparatione cognoscitur, quae epilomator quoque
modo comprehenderit.
í.-- — T
€ x
p. 2,2. ixl vóv y vxuuóv ndAw, | (và zepl vi voyxsiv)-
pooveiv u&AAov 1] Qoxsiv; &eUAoyiOríao | ÓópfgozQcyiag
. &Avaztog sive, uiAAov 1] Óoxsiv; 9ug- | eómooyíag 7) qvyt) ovcolt-
6«À&og sivat, (qofog sive, &v- | 6xei;*) GAA& uy] &vOeíog
Üpstog sivo. u&AAov 1] Ooxtiv;!) |
éxml viíjo ÓwxceioGUvqo Ób oUxév, | 3] OuxeavoG vo; (9j &KAÀqe
Üxetog sive, u&AAov 1) Óoxstv; vvv0g dgerijo;)
2. Modo breviter commemoravi, quantum sit discrimen inter
Bionis Stilponisque sermonem: atque qui quidem paulo accu-
ratius hoc attenderit, vel ex hac re quid sit Stilponis, quid
Bionis dignoscere poterit. Hic enim profluenti potius sermone
usus colloquitur cum eo qui legit, ille oratione certas in figuras
redacta docet, interdum etiam repelens eandem, velut 16, 8—
17,2 —117,3—9; 20,4—21,2 — 21,2— 14; 46,6—9 — 46,9—12;
hic minime certa via progreditur, sed ingenio indulgens modo
hue modo illue fertur, ille ratione omnia disponit, nunquam
de via decedens; huic magna suppetit copia orationis, ille
eadem iterum iterumque usurpat verba. Neque minus in ipsis
orationis ornamentis exiltas quaedam in Stilponeis deest:
exempla enim simpliciter enarrantur, cum a Bione variis modis
instruantur atque exornentur: modo conferas quomodo uterque
exemplum mortis constantis de Socrate petitum (11, 10 — 43, 18)
afferat! Comparationes quas instituit Stilpo bis vel ter repetit,
aul eandem rem compluribus similitudinibus explicat (42, 2 sqq.;
45, 17sqqQ.); conira Bio paucis verbis unam alieramve rem
depingit, ut comparatione et illustret, et. exornet, sermonem.
Idem denique discrimen est inter ulriusque morem enarrandi
narraliunculas: Bio enim quantum potest ea quae narrat
tanquam ante oculos nostros fieri facit, Stilpo satis exiliter
refert, quae dicta sint ab hoc vel illo. Tuvat inter se comparare
quae narrat Stilpo de Philemone (17, 14) vel de exule Athe-
niensi (21, 11) cum illis, quae supra iam attigimus, Lacaenarum
apophthegmatis lepidissime enarratis. Tali qualibus Bio prae-
terea exornat orationem p. 3, 15 sqq. (0:0 x«l ei Adflou gvi]v
1) De diversis virtutum nominibus cf. quae Laert. Diog. VII, 161 de
Áristone Chio adnotat: &osr&g Ó' oUvs zoAA&g sioijyev dg Ó Zmvow, ove
Mav zoAloig Óvóuacu xaAovyuévqv óg oí Mtyaguxol.
— 99
v& zxQUyuoro) vel p. 22, 2 (&AAÀ' 9 zsgl vogije dyovie z0AÀAóc
vocyo0ícg érocndsv) deesse Stilponeis, iam non est cur mireris.
Diversa igitur cum suppeditaret materia Teleti, alteram altera
via in suum convertit usum: Bionis enim facete dicta ut volgo
probaret debebat explicare pluribus verbis, Stilponis copiosius
exposita minutatim deseripta novum in ordinem redigere satis
habere poterat mutata simul figura orationis. Quae enim
diatribae forma usus disserit, deprompsit Teles illis óteAóyoic
évyvéa svygoig, quos Stilponem consceripsisse Laert. Diog. IT, 120
refert. Quorum qualis indoles fuerit in universum cum iam
fingere nobis possimus!), tamen certum ad dialogum nostra
referri non poterunt, quia non argumentum illis inscriptum
est, sed nomen viri cuiusdam?), quocum colloquentem se ipsum
fecisse Megaricum tuo iure conicias. Siilponis autem auctori-
tatem multum apud aequales valuisse e Laert. Diog. II, 113
elucet, quamvis quae hoe loco Philippi Megarici afferuntur
verba paulo veritatem egredi videantur; unde etiam in poste-
riorem aetatem illam propagatam esse colligi potest.
Postquam discrevimus, quae Stilponi, quae Bioni in his
iribus Teletis sermonibus tribuenda sint, iam ad eam accedamus
quaestionem, quaenam inter uiraque intercedat ratio.
. 1) Neque eis quae Plut. z. &ó9wu. c. 6 narrat de Metrocle et Stilpone
quin genuina dialogi Stilponei particula contineatur dubito, neque veri
dissimile esti, cum uni dialogo nomen Metroclis praefixum fuerit, ex
hoe ipso haec sumpta esse. Quae in hanc narratiunculae formam rede-
gisse vix Plutarchum ipsum crediderim, quoniam hunc Stilponem legisse
non verisimile est. Ceterum exemplum habes insigne, quomodo libri
cuiusdam locus in apophthegma abeat. (In Stilponis Metrocle haec
fortasse legebantur: 'Euàv oóv udorque voor! éoviv 7) ixsívqgg; —
"Exsivng uiv &ucornuo, cóv Ó &cógnuo. — lIlóg Aéystg (cf. vl Aéysig; 'Teles
p. 14, 7); ox) và &uegtüuova xol OwwzTÓueT' iori; — Ildvv uiv oiv. —
T& óà Óvxwvópuev! oóy àv OÓwmTÓuore wol dmovtóyuora; — (Ildvv uiv
oov.) — Tà à &novtóyuov! oóy v &zoteoyuato wol &voyijuao;) cf. etiam
Laert. Diog. II, 114 ve$vrgg oó xc«t& Toómov (ovoQgc timé Tig xQóg tÓv
ZrAmovo, $g worci0yóvoi vbróvy: Óó Ó$ ,00 uáAAov, sims, 7) Éyà voovqv
10610 **.
2) Fuisse eos hos arbitror: M., 4oíovwrmos, |1]] KeAAMag, .. "Exwyévng
TQóg viv fovroO OwvyatíQu, AoiototéAgg — cum neque inter ceteros unum
nomine carere verisimile sib, neque quid duplex tituli nomen sibi velit
intelligatur.
— 98 —
Atque primum quidem occurrunt loci, quibus Bionea inter
Stilponea a Telete ipso interposita esse consentaneum sit, cum
aub sententiarum nexus illis interrumpatur, aut certe illis
exseclis nulla lacuna oriatur, velut in sermone zt gvyijo
p. 16, 13—15; 17, 10—12; z. éxa89tíog p. 45, 12—15. — Prae-
lerea autem sunt loci, quibus plane aliter res se habet. Velut
p.19,2sqq. iam ab Hensio Bioni vindicatum est, id quod
domus similitudo") formaque ipsa orationis confirmant; cum
quibus quae Stilponis esse cognovimus arie coniuncta sunt,
atque iia quidem scienter, ui statim appareat, non Teleti hoc
deberi. ;
Dubitari autem omnino nequit de extrema huius sermonis
parte inde a p. 22, 2. Ubi cum formam orationis Bionis esse
Teles ipse testetur (4AA' 7| zsol vegíjc &yovía, puoiv ó Bíov,
z0ÀÀàg TQ«yc0(ícg émoímósv), sentenlias ipsas SÜilponis esse
vel ex eo apparet, quod optime cum reliquae commentationis
sententis consentiunt. His igitur locis Bionem Stilponea in
suum usum converlisse censendum esi, id quod imde probari
videtur, quod aliis locis Bionem Stilponeis usum esse demon-
sirari potest, ubi utriusque eiusdem sententiae conformatio
praesto est. Nam in sermone sz. e$ragxeíag p. 4, 6 haec
leguntur quae e Bione se hausisse Teles profitetur (4, 1. 2): xoi
$ lisvía (iv» simo, mgóg tÓv éyxaAoUvva: ví wow udym; wi)
x«Ao0 tuvog Óv duà ovceQíoxg; um) Go99000vgo; pu) ÓOuxouo-.
6ivge; (i)» àvógsíag; GAAG ut) vv. &vayxolov évàüs)o &; ..,
quem rursus Stilponi sua debere collatis et sermonis zr. pvyic
1) Quae Zx vàv Mouororélovg zotuóv citantur verba Gorgiae ap. Stob.
118, 29 num vere Gorgiae sint dubito. Neque enim alterum quod et
Bioni (Plut. de lib. educ. c. 10 p. 7D) et Gorgiae (Gnom. Vatic. ed. Sternb.
[ Wien. stud. X] n. 166 — Floril. Monac. 172) ascribitur apophthegma —
dico illud, quod comparat eos qui philosophia neglecta encyclicis quae
vocantur scientiis operam dant cum Penelopae procis — sic & Gorgia
proferri potuit: certe non de philosophia talia dixit, sed de ómroguxjj
(cf. Plato Gorg. 456 À). Idem dictum praeterea Aristippo (Laert. Diog.
II, 79) et Aristoni Chio tribuitur (Stob. 4, 110; eontra huic abiudicare
videtur Laert. Diog. II, 80) quod ita explicandum est, ut Bio ex Aristippo,
e Bione rursus Áristo id deprompserit. — Ceterum hoc dietum in Crameri
anecd. IV, 411, 15 inducitur verbis qol y&o A4QuworéAgs iv Vail co
ut illud GorgiAs 118, 29 ix vàv "AouorotéAovg xotióv.
— 94 —
prima parte et commentationis zegl roO Óoxsiv xci vob sive
manifestum fit. Quae autem intercedat ratio hoe loco inter
Bionem et Stilponem haud melius deseribi potest, quam de-
scripsit, Weber (l c. p. 165): ,Sequitur ut Bio Stilponem in
Paupertatis oratione componenda imitatus sit, nisi quod illius
severae philosophiae novam et floridam vestem in-
duit^, atque eadem haec verba in extremam sermonis zt. pvyije
partem iransferri possunt. Neque eis quae leguntur ap. Laert.
Diog. Il, 117, quae iam Hense paulo imsigniora videri dixit
(p. CVI) inter tenuia ista vestigia ,quibus insistere possit, si
quis Bionem etiam Stilponis imitatorem fuisse demonstratum
eal, ita uti dubito, ut confirmari eis arbitrer illud Weberi
de ratione, quae intercedat inter Bionem et Stilponem, iudicium.
Postquam enim narravit Laertius, Stilponem Crateti inter-
roganti, num dei precibus atque adorationibus gauderent, re-
Spondisse: ,,zs0i voUrov yu)» éoóvra, &vóyvs, iv ó0d, &AAÓ
uóvov* adicit haee: vró Ó' «ovó0 x«i Bíove égovg0évra, &
Qeoí &Guv, cixebv:
00x &m ^ éuoí c6xsÓdotug ÜyAov, veAcmE(QuE ztQéo[v;
Quibus quantum subsit veri fortasse dubites: certe illo có
cOró significatur, quodammodo haec Stilponis et Bionis dicta
inter se cohaerere, atque e verbis ipsis apparet, ita ea cohae-
rere, ut Stilponis severe dicto ,novam et floridam vestem"
induerit Bio.
9. Quare cum dubitari iam non possit, quin Bio Stilponem
interdum secutus sit, adhuc in dubio reliquimus, num Teles
ipse ipsum Stilponem adierit. Atque Hense quidem p. XLIT
dicit: ,Vereor tamen ita uti hac observatione ut Stilponea
suspicer Teletem derivasse e Bione^ neque id verisimile fit, si
utrumque quod cognovimus cogitatione coniungimus: eí quod
sane diversa sunt Stilponea et Bionea, quae apud Teletem con-
serta inter se inveniuntur, et quod Bio — qua erat ingenii
sollertia — Stilponea non simpliciter descripsit, sed de suo
exornavib atque ingenio suo adaequavit. Sed ne minimum
scrupuli restet, cireumspiciendum nobis erit, quomodo ea quae
apud Teletem invenitur materia apud posterioris aetatis scriptores
propagata sit. Si enim eodem modo coniuncta inter se eadem
occurrunt, concludendum nobis erit — cum Teles ipse a poste-
— 95 —
rioribus vix adhibitus sit!) — Stilponea per Bionem in Teletem
influxisse; si diversa usa sunt fortuna, efficietur, e diversis sua
conglutinasse Teletem.
Atque pro certo quidem dici potest, ea quae Stilponi
iribuimus in usum suum converlisse Musonium in eis quae
éx voU Ovi, oU xoxóv | vy eius servavit Stob. floril. 40, 9
(vol. II p. 70 sqq. Meineke). Quae in tria dividi possunt capita,
quorum primo (p. 70, 8— 1, 8) demonstratur, commutationem
loci malum non esse; altero (p. 71, 8—'73, 5D), prodesse potius
exilium ad curandum eb animi et corporis valetudinem atque
v& Gveyxct«, quam obesse, cum tertio (p. 78, 5 — 74, 28) varie
refellantur quae exilio solent opprobrari, velut quod ignominiae
sib, quod non, quacunque de re velis, impune dicas tibi liceat
exuli; denique in conclusione (p. 74, 29 — 75, 28) breviter in
universum nonnulla disputantur: non omnibus quae volgo
habeantur bonis privare exilium, certe non veris bonis; non
igitur exilium nocere, sed pravitatem; denique neque iustum
neque iniustum exilium aegre ferendum esse.
Qua in parte ea quae praefatur Musonius (oig 0$ Aoyuouotc
qo!ueL. zoóg éucvróv Geve. u» üxyO9co0c. vj pvyij, rovrov
xci zoo 63 simouw üv) subsequuntur haee verba (p. 74, 31),
quae conferenda sunt cum loco Teleteo:
Muson.p.74,81. óoxst uot 7; pvyr) | Teles p.14,8. vzivov
ertoíoxseuv ubv &vOgdsovg oo z&vrog | 2 vy) 1) zxo(ov tyagGv
o00' àv oí zoAAol vouítovow &yatv.. | ovsgíoxer; ..
(cerle non aufert vera bona:)
obvre yàg &vOoíav 13) Ó.xoavoGvqv | GAAG ur) &vOQsíeg 1
ó geóyov £yswv xoAvevou, t0 geiye,, | OuxavoG óvqo 1] &AAmc
obre 6c0gpoocUvqv 1| poóvuow, o$0' | v.vóg &gertijo;
üpg&vt1)v &GAAqv qvri.voOv.
Musoniana quin ad ipsum Stilponem redeant dubium esse non
potest: 6c9oocóvqv enim et goóvgow duabus illis &vógsíe et
Óixo100 Uv; adiecit, ut quattuor Stoicorum virtutes expleret,
quas ipse Musonius praeter ceteros recentioris aetatis Stoicos.
1) Quod quamquam pro certo negari nequit, tamen verisimile non
est, cum Teletis nomen nusquam legatur atque ipse fuerit paene nullo
in philosophorum numero. Certe nemo qui e vivido fonte haurire potuit,
haurire maluit e rivulo satis languido.
*
— 96 —
retinebat: cf. Stob. 29, 78 (II p. 183, 15 M); 48, 6*7 (II p. 272,
58sq.); 117, 8 (IV p. 88, 21); Exc. flor. Joan. Damasc. II, 13, 123
(Stob. flor. Mein. IV p. 212, 18). Alter Stilponis locus in alio
Musonii fragmento recognoscitur, quod apud Stob. 48, 67
(II p. 271 Mein.) servatur inscripbum M. éx vo? Ovi qiAoGo-
gtéov xal roig BaciAs0oww. Quae cum in priore parte tracten-
iur, in posleriore 6ys qguAócogog Or. z&vvog xci (fiyGiAeUg
(p. 215, 23) demonstratur. Ubi — postquam eadem sententia
Stilponea quadam ambiguitate explicata est exemplis /ovgo et
Movouxob — dicit, Stoicus ille
p. 216, 15. xal ó*9) xol feauuxóg Teles p.16,15. ij yào
zmogexAmoíog cv xexvQuévo zoÀ- | «ovij £u meLQUa yeugoU-
Aovg QOzx5xóovo ó £yov £v« 3 Óvo | usvov xoi vovg zoà-
vovg zx&LQouévovg «brÓ' uóvov àyfvo | Aog xol vóvé&va .. x«i
viv voU Bodusósw iuxtigíov Gedvs | vij &oyij xcAGg x«l vij
x«l fee.Auxog cim v. iüvossíe fov. qoijoto.
Duobus igitur locis paucos versus ita apud recentioris aetatis
Seriplores. occurrere cognoscimus, ut ea de ipsis Stilponeis
sumplios esse appareat; fortasse Cic. parad. II, 18 (mortem mihi
minilaris ui omnino ab hominibus, an exilium ut ab émprobis
demigrandum sit) in memoriam tibi revocet illud (p. 17, 12)
otxovv &xAcouuc v. xcl Óvadog duóv, s ut) usvà xovnoóv
ocíx60; Contra neque illa p. 15, 20—28 (x«l yàg 1" Óvoiv
&v&yxn tO frsgov, 1] &Oíxog 3] Ouxeíog 66 peoyeuv) de Stilpone
ipso sumpsisse Musonium demonstrari polest, quamquam eadem
eis fere subest ratio atque ills Teletis p. 18, 3 sqq. — scilicet
non a malis sed a bonis e patria eici ignominiam et malum
esse — neque mediam illam partem eum disposuisse Stilponem
imitatum (cf. 12, 39—'1 otveog &gox zoóg và OwxctaOe, xosivrov
eoroUg écvrüv x«l cue xol uy2)v ovveoyst uAAov 1] &vci-
zodvre. 7 Quy). &AÀ o)0' ámogsiv vv &vayxatcov zéávvoc
ozxéQyeu vole pebyovorw). Utraque enim sententia cum saepius
inveniatur, loci illi inter se cohaerere non videntur, praesertim
cum figura orationis tiam diversa sit.
Ut igitur totius huius partis Stilponeae duae sententiae
singulis locis reperiuntur, ea quae Bionis esse cognovimus
ommia saepius occurrunt. Atque similitudines illas de domo
el navi pelitas iterum iterumque diversis in rebus adhibuerunt
— 94 —
seriptores recenlioris aetatis, quarum allera demonstratur, ita
eum, qui ex alio oppido in aliud transmigraverit, bene . vivere
posse, ut ex alia navi in aliam qui transcenderit bene navigare
possit (p. 17, 10—12), altera exponitur, non magis in patria mala
remanendum nobis esse eam solum ob causam, quod ibi mati
simus, quam remanendum esse in domo ruenti aut in navi
dehiscenti, propterea quod ibi nati simus (p. 19, 2—8). Priore
loco utuntur cum Horatius (de quo in universum cf. Heinzii
de Horatio Bionis imitatore dissertationem) .cum de paupere
dieat (ep. I, 1, 92): conducto navigio aeque .Nauseat ac locuples,
quem ducit priva triremis et de se ipso (ep. IT, 2, 199): ego utrum
Nave ferar magna am parva, ferar unus ei idem, ium — mn
eodem fere sententiarum nexu, atque Horatius priore illo loco
— Plutarchus z. s09vgu. 3: ut nihil referat, édàv síg yo)Aov
&& dxdvov xal mzíAw sig voujog uevefóOcww nauseantes, ita in
vita mutationibus nihil homines proficere.) Alteram. simili-
tudinem duobus Senecae locis invenimus, quibus etiam duo
illa — domus et& navis — inter se coniuncta sunt. Ep. 30,2
enim disserit Seneca, de morte verba faciens, ut navi, quae
senlinam trahat, aliquantum per tempus succurri possit, ita
in senili corpore aliquatenus imbecillitatem. sustineri. el. fulciri
posse?): ubi tamen ut in. pulri aedificio omnia solvantur, circum-
Spiciendwm. esse, quomodo exeas. Ep. 10,11 vero satis tenuia
huius similitudinis vestigia inveniuntur: ,s81 iam moriendum est,
eur non manum tibi ipse inferas? quemadmodwm navem eligam
navigaturus, eb. domum habilaturus, sic mortem exiturus e vita."
1) Ita ut animi condicionem illustraret primus Aristo Chius hanc
similitudinem adhibuisse videtur Stob. IT, 31, 95 W: wvflegviürgc uiv oiv
obve iv ueydAo mÀoío obre iv wuxQd vovtutctu, ol 0^ &xtigou iv &ugoiv:
obvog Ó.ubv memoiósvuévog e.q.8.: cf. Heinzii commentationem quae in-
scribitur Ariston v. Chios bei Plutarch wu. Horaz. — Quae quamquam una
cum Hensiana illa quam supra laudavi prodiit (in Mus. Rhen. vol. XLV),
tamen in his conscribendis adhibere potui, cum liberaliter vir doctissimus
mihi permitteret, ut eam priusquam publici iuris fieret inspicerem atque
meum in usum converterem: cuius humanitatis etiam hoc loco grato
animo meminerim. |
2) Haec similitudinis pars legitur in Plut. z. £69vpucog libello (cap. 17
p. 476): xol m&osotw &mov5£«otku. vo0 cóuerog Gonzso Éqolwíov ui) ové-
yovtog; cf. Heinze l1. c.
i SB o
. De Bionis z. v«gíjg commentatione inspicias Hensi pro-
legg. p. LXXXVII; quod ipsius colloquii inter Bionem et Poly-
nicem Euripideum habiti nihil occurrit apud alios scriptores,
qui de exilo egerunt, ita explicandum esse videlur, ut haec
z. t&gijg commentatio non ad rem ipsam perlineat'): quam-
quam eius simillima est quae apud Musonium et Plutarchum
de ze«oo19oíe habetur disputatio, de qua paulo infra accuratius
dicendum erit. Dio Chrysostomus denique Electram atque
Orestem de exilo inter se colloquentes. inducit, sed non ut
eorum opinionem refutet: immo cum aliis rebus tum his verbis
se commotum esse profitetur, Ósuvóv qystoQ9«. xal ago vó
evufiefixóc, nempe exilium (or. XIII p. 420R).
Omnia igitur quae Bionis esse cognovimus apud posterioris
aetatis seriplores occurrunt; restant nonnulli loci, quibus non
ad verbum Stilponea ab alus descripta, sed aliquo modo variata
esse apparet. Atque primum quidem similis illius loci Teletei,
quo de ueroíxo dicitur (p. 20, 4sqq.), locus extab in
1) Simile aliquid eorum quae hoc loco Polynici respondentur habes
apud Varronem (Cycnus z. zeqíje 2B): ,,Denique 80 vestimenta ea opus sunt
quae fers, cur conscindis? sí von opus sunt, cur fers?* — De morte pere-
grina habes quaedam in Sen. de rem. fort. YIT, 2 p. 101 Rossb.; ; lanquam
exilii remedium mors laudatur dial. VI, 20, 2.
2) Saepius quam e reliquis tragoediis e Phoenissis versas afferuntur,
Saepius quam aliae personae tragicae Eteocles atque Polynices exemplo
sunt. Quo probatur Epict. diss. II, 22, 13 illud s&v f£&àov o$0£»l ottog
ox&lotot, dg và (io cvugégovr,, diss. IV, 5, 29 có steol £xdctov rovrov
Óóyu« robto tÓ fAdmzrov, robro TrÓ &veroéxov esse: fratres illos inimicos
reddit rà Oóyuc vÓ mwtQl vvQavv(0o0g, t ÓÓyua TÓ mol qvyíg: adicitur
prioris ilius loci argumentum (8 31), ut utrumque coniunctum habes
man. €.31,4. Avariliae exemplum sunt in Dion. Chrys. or. XVII p. 467 R
(xd 3dlevqoay toO ztAe(ovog ydo), ubi quod fratres fuerint premitur ut
in illis locis Epicteteis, id quod solum tractatur in or. LXXIV (p. 398 R II:
fides ex vàóv Aóyov wol rfjg ovvn9s(ag xal càv 0gxov xol vro0 y£vovg
xovtayéleorog) Alterum fratrum par cum his hoc loco coniungitur, AÁirei
atque Thyestis, atque patris fibique, Thesei et Hippolyti: utrique fratres
occurrunt in simili materia (&uéAe( y&ào wol quioruuóvtQóv £ovt xol Tijg
égorwxig ÉmuOvuag rÓó xawóv) in Philodemi zgl óoyfjg libello (col. XLIT):
óg zoÀAol mxoegauzAQouv roig OlóímoOo0g víoig wal roig IIéAomog cl
Iliewc9ivovg, atque haec nos &d Epictetum reducunt, ubi argumentum
tragoediarum ró gewópusvov esse disseritur (diss. I, 28, 31): hic enim praeter
Oedipum et Phoenicem ^4roeóg E$guzí(0ov et 'Immólvvog commemorantur.
— 99 —
Plut. zx. pvyije cap. 17. '444' | — Teles p. 20, 4. áA4&à xel Ori
émovs(O.Ovov Ó pvyág éótwv. — | uévoixog ÓóvttOLfovow ol zoà-
Ilegá ys votg qoot, o( xol vóv | Aol. A£yovreg ..
zr0y0v AoujóQuuc oio Dvcet
x«l vóv qeAcxoóv xol vróv yi-
xoóv x«l v1) zfíe vóv Etvov x«l
Tüv uérouxov.
.. té otv o9 xal 60 Aoi00goU- | x«l KáÓuov uiv vàv xvíoveqv
uevog qvyàg &xoxotvg xcl yàg | 986v 9evudtes, dus ób si wj
ó rob '"HoexAéove voU xoeAAuL- | (epu? moA(tQg ÓveiO(tsug; xol
víxov sxc«v)o qvyüe qv x«l ó | 'HoexAéu uiv óg ügiorov &v-
toO Z1.ovóGov sidztsxtog .. eíg vàg | Ógo yeyovóra éxowvobtusv, tó
Gee zxepouysvóusvog. 0b...
Ubi quod in Hercule dissentiunt, aut ita explicandum est,
ub Teles falso interpretatus sit Stilponem verbis '"HoexAüo Ó'
é& "4oyovg éxmsdiwv Of. usvoxsi, quae ab ipso apposita
esse verisimile est et propter formam et propter collocationem, .
aub ita ut is qui cetera mutavit hoc quoque de Hercule ipso
dictum in patrem transtulerit propter concinnitatem. | Ápud
eundem Plutarchum occurrunt haec (z. gvyijg c. 6 p. 601 D):
qsto Ó' covol GvvÓcousv évvroUg, GvorcvoyopoÜusv, éyxovouxo-
Óopuobusv, cio uuxoà x«l yÀ(Oyoc GvvsA«óvousv, quae similia
sunt illorum Teletis p. 15, 14. 4AA' qusig zoAAceyoU «rove
xevopürrousv xol qvydüsg ysvóusvoi xcl év víj (ín uévovte,
atque eadem sententia invenitur in Epict. diss. I, 25, 28 x«9:óAov
yàg éxs(vov u£uvq6o, Or, écvrovo OA/fousv, &cvvovg Gvsvo-
qoooüusv (quae sic interpretatur Epictetus: vobr' ior, và 0óy-
uere qu&g OA. x«l GrsrvoymQosi) Praeterea ab eodem aliam
in formam convertitur, cum. admoneamur (III, 20, 8): ze6o69"
É«vrove ÜoUAovg zoiobvvsg zQGrov vr)v zxQuyuitov, siva Óv
«Utà xol vóv dvOgdmov vóv vubve mzxcQuxowsiv 3) áqetgsto9a,
Óvveuévov, nam (I, 1, 14) 9cAousv zoAAGóv émuusAsioDa, xol
z04Aoig z9000t0c69«cL, x«i v cour. xal vij xvijosu xal dósAgó
xal qíAg xai véxvo xci óovAo. Denique similitudo quaedam
intercedit inier eam comparationem, quae de artibus sumpta
a Stilpone p. 14, 2—5 adhibetur, atque eam, quam legimus in
Plut. z. pvyijs sermone c. 16 p. 606C: &44A' o$0$ ysoustQóv
quy) zxegonusíuxv o$0i yoeuperuxv dpeugstvu, msgl àv iGno
xA, ox
«cl wepod1xcoi OuxAsyouésvov: zóQsv ys OT) xcAQOv xal íyotOüv
&v99oÀzov;' Atque si accuratius mquirimus, qua ratione ae
via Stilponea illis loeis mutata sint, intelligimus, eis in umi-
versum magis varium sermonem indutum atque parvulas quas-
dam facelias interpositas esse, velut pro uno metoeco Stilponis
series quaedam iniuria a stultis obiurgatorum inducitur, velut
pro uno illo xovogrrousv quattuor cumulantur verba, velut
exempla illa Cadmi et Herculis narratiuncula illa de Antisthene
exornantur. lam senties opinor quo tendam: Bionis enim hanc
Stilponeorum mutationem esse arbitror, quippe qui illius severae
philosophiae novam et floridam vestem induerit. Plutarehum
autem ipsum ea mutasse proplerea veri dissimile est, quia
eum Stilponem inspexisse nullum est indicium, cum Bionea
haud raro suis interposuerit: neque enim multo infra certis
argumentis demonstrabo, per magnam partem ipsius z. qvyijc
sermonis Dionis vestigia pressisse Plutarchum.
Quae omnia si tecum reputaveris — et quod Stilponea
paucis tantum versibus propagata sunt, eb quod Bionea omnia
vel eompluries occurrunt, quod denique quibusdam locis Stil-
poneis ipsorum Bionis retbractationes opponi possunt.— iam non
dubitabis, puto, quin et ipsum Stilponem legerit Teles eumque
in usum suum converlerii, el. simul alia Stilponea per Bionem
receperit. Quae si non iia essent omnino non intelligeretur,
quomodo illam zegl vo? Óoxsiv xcl voO sivau commentationem
talem composuerit Teles, qualis nunc legitur.
Cuius priorem partem Stilponis esse cognovimus atque
omniàá optime inter se cohaerere; melius enim esse, iustum
esse, quam iustum videri iia demonstratur: cum omnia bene
faciant homines, propterea quod boni sint, non quod boni
esse videantur, cumque melius sit per quod bene vivant, quam
per quod male (à:' 8 0' sb fivotot xoctvvov, 1] óv 0 wj), melius
quoque esse, bonum esse quam bonum videri, atque cum qui
sib iustus bonus sib, non qui videatur, iustum quoque esse
melius esse quam videri?) 'Tum idem alio modo evincitur:
1) Movoixóg vs xol yoeupotuxóg in similitudine affertur a Plut. zx. £99.
c. 15; de prof. in viri. c. 1; virtutes eisdem fere verbis perfectissimae
arlium nominantur s. tóyng c. 5; Demetr. c. 1.
2) Haec extrema male habita ab epitomatore; sensus dubius esse
Es. EDS uem
ut in reliquis 06« Ooxobciv üvOgcnor bonis Éyew «vr uxAAov
1 Ooxsiv £ys&w velis, cur in iustitia aliler res .se habeat?
Quae argumentatio postquam ita conclusa est ut bona illa
enumerarentur — uli in sermone sz. gvyije — corporis, externa,
animi iria: poovstv &vógstog sive (Ouxetocvr), subito denuo
adversarius opponit: 44A4& xel &vógstog àv u&AAov ovAo(uwv
Ooxsiv 1| sive, (p.2,D) Respondetur verbis haud dubie Stil-
poneis: "H o)« ó d&vÓgeiog xol ügoflog x«i üAvzog xci oUx ó
Ópxówv; (cf. XAvzoc et &gqoflog 2, 9; praeterea p. 42, 3. 16), cum
simul dubium esse non possit, quin sententia arte cohaereat
eum eis quae sequuntur: atqui haec Bionis esse vidimus.
Sequitur, ui dicamus Teletem primum Stilponeum dialogum
secutum esse, tum adiecisse, quae e Dione sumpserat, quibus ille
eadem de re Stilponea subiciens in diatriba aliqua egerat. —
Neque niulio aliter res se habere in sermone z. &xooíac
verisimile est, quamquam certi aliquid de eo quoque is solum
affirmare poterit, qui per omnes seriptores hune rózov quem
vocant persecutus erit. Prima sermonis pars apud Bionem
quoque in formam nescio quam redacta extitisse videtur propter
Senecae illum locum (Hense prolegg. XL)'), neque mimus ex-
iremi versus, nisi hi omnino Bioni, non Stilponi tribuendi sunt
(p. 48, 2—4). Reliqua autem — praeter hanc conclusionem
eb Lacaenarum illa apophthegmata — vel eam ob causam e
Stilpone ipso hausisse arbitror Teletem, quia in eis tam bene
color Stilponeus servatus est, quam nusquam eis locis, quibus
Stlponea per Bionis manum posteris tradita sunt.
nequit, quamquam vereor inserere cum Arnimio (Gótting. gel. ana. 1890,
4 p.25) post ro? Ooxsiv v.10 (xal &ou vó Ó/xowov sivo, toO Oowsiv).
1) Nescio utrum se ipse deceperit an nos decepturus fuerit Seneca,
cum ep. 74, 30 ut eos refellat, qui negent, non esse aliud honesto bonwm,
adicere se dicit eo, quod pro mobis responderi soleat, de suo (sequitur
illud quod 1e vresponsurwm esse dicebam) haec, quae comparanda suni
cum Teletis x. éxoO'íog p. 48, 18:
non adfligitur sapiens libero- | dore oóv (ràv uoxdQuov scil) urs
rwm amissione, ^on amicorum. | inl gíAov wájve énl véuvov velevri
eodem enim amimo fert dorum | Avz m9 ijvai, simo unó^ émi ci
morlem quo 8uam eacpectat. «$709. 7 00x &vavÓQo( cot Óoxobcur
sivo, of àv Éavtüv Qdávarov &ysvvág
xxl us] eb89«oobo v oocOezgóusvo:;
Ceterum non 'Teleti ipsi tantum tribuam ingenii acumen,
ub ipse indagaverit Stilponis dialogos: potius arbitror eum hac
quoque in re Dionem secutum esse, qui consulto in sermo-
nibus zt&gl &ze9e(ag eb seg voU Ooxsiv xol vot cive. Megaricum
adiit et in sermone z. gvyije Stilponem, quippe qui ipse quam-
vis non e pairia eiectus, tamen patria orbatus fuerit.
Caput II.
De Plutarchi et Musonii communibus fontibus.
Cum igitur Teletis sermonem z. qvyije satis exhauserimus,
iam — ut propositum nobis erat — ad posterioris aetatis
seriptores lranseamus, atque primum quidem ad eas Musonii
et Plutarchi partes, quibus similitudinem quandam esse cum
Bionis z. r«gíje commentatione illa, quae in fine Teletei ser-
monis extat, supra adnotavi.
IL Comparemus igitur inter se utriusque locum, quo de
c«0016ic agitur subiectis illis Euripidis Phoenissarum versibus
(388 sqq.), quibus Polynices et locaste de exilio colloquntur:
Plut. e.16. &AA' éx&l zoAAMove.
và roO Ebgux(Óov xwst Óvva-
tüo Tic quyig xccwuyogstv
Qoxobvcoc, lÓcusv à A£yst xo"
&xu6rov dgorGv x«l &zoxgwó-
uevoa*
IO. Tí «v0 6vígeoOat zevoc-
0og; 1j xaxóv u£ya;
IIO. Méywivov: £gyo à' dori
ueiGov 13) Aóyo.
IO. Tío ó voózog coto); cí
qvyáo, vó Óvotvxée;
IIO. "Ev uiv uéywvov: ovx
Éyeu. zx oQr6íov.
IO. zfoóiov vóÓ' sixog, pu)
Aéy&w & vig goovet.
1) óvoyeoéc in Eurip. legitur.
Muson. p. 73,19. v3 4i &AA'
Eóguxíógo qw«olv éAsvütoíag
6végsGD«. vovg quydOoo, él
x«l steoonótog. sexmotqxe yàg
v)v uiv loxdco:v zvvQ9aevoué£-
vyv lloÀvvsíxovg vo0 víéoc,
(va Óvagsoij) v& peoyovei
éóvwv* 0 Ó' &xoxoívevau Ov.
fv uiv u. o. &. m.
1 à' «5 zxgóg corov:
Óo/Aov vÓÓ sixmog u.A. & v. g.
i Bo ue
IIO. Tv vàv xgctovvrov
&ua9ícv pépsiv goeóv.
reco zévcogl) oox óp9&g o00' | iyió 05 goíqv üv mgüg vov
&Àn)Ggo &bioDroi. mxgOrov uàv | Evguz(ünv Ovi, à Eogux(ón,
yàg oo ÓojsAov tO u5 Aéyew | votro uiv óg9Ggo OmoA«upá-
& vie poovst, &AAG vobv éyovrog | vtto, óc QoUAov éotiv à goovst
&v0góc év xoigoig x«l zodyuc- | ur) Aéyswv, Óvav ye ÓO£g Aéysuv:
6v éyeuvOao xal Gioztijo Óso- | o9. y&g &cl xal movvoyoD xcl
Iévois. z00g Óvrtwvobv Asxvéov à go-
vVoUpev.
Atque eorum quae ad v. 398 apud Plutarchum respondentur
vestigia inveniuntur apud Musonium:
Plut. &A4à xol u&AAov xo4- Mus. 14, 1. zoAAote yàg Ox-
Adxig oí uévovrso vv &xoAAa- | doyst xal vv $v vij movgíO:
y€vrov v0Ug (Oyóovrag .. 0s- | Üvrov, u&AAov 0$ voto zAs(ovoug
0oc.. và Üoxobvra Óswà Ociévon.
1l. Utrumque quin ad eundem redeat fontem dubium esse
non potest; quem Bionem fuisse propter illam similitudinem
verisimile fit: sed ut certius hae de re iudicari possit, — ita ut
omnino hanc disserendi cum persona tragica rationem ad Bionem
referre possimus — alio ex loco efficitur, cui Dionis nomen
ipsum praefixum est. Ut enim demonstret vó sÜpoovv xol v
&bOcuovixóv non in regno esse Epictetus (diss. III, 22, 30sqq.)
Neronis et Sardanapali exemplis allatis tertium producit Aga-
memnonem: 44À' o0 4yauéuvov sóOa(uov qv, .. GAA& vv
GAAov Ótyxóvrov éxtivog tí sOLsi;
IloAAàg éx xegoAijo zoogcAUuvoveo &Axsvo yaíveg. (Il. K 15)
lam sequitur longius inter regem illum antiquum et Epicteti
auctorem colloquium. Sed ubi extet nomen Bionis fortasse
quaeras. lam igitur evolvas Cic. Tusce. disp. lib. III, 26, 62, ubi
haec leguntur: hinc ille Agamemno Homericus et idem Accianus
Scindens dolore identidem intonsam comam,
in. quo facetum illud Bionis, perinde stultissimum regem $n luctu
capillum. sibi evellere, quasi calvitio maeror levaretur.*) Quod Acci
1) moórog codd., quod sensu caret; óg&c dg Reiske.
2) Apud Ciceronem etiam quae antecedit descriptio maerentium Bio-
neae cuiusdam quasi umbra esse videtur.
3
— ET
nomen hie legitur, ita explicandum est, ut aliüs quoque locis
Ciceronis, ubi versus poetarum Romanorum afferuntur pro
versibus Graecis, quos apud auctorem suum invenit (cf. Tusc.
IT, 11, 26): in fonte Graeco nimirum hoc loco extitit unus
AÁgamemno Homericus. Neque enim quod apud Epictetum id
ipsum omissum est, quod Bio ad hune versum e more suo
adnotavit, est cur mireris, cum omnino multum — etiam in se-
quentibus — mutaverit, atque ita quidem, ut ro? 6ztovÓoysAoíov
Cynici ridiculum quantum posset detraheret, severum retineret:
facile igitur intelliges, cur hunc potissimum versum spreverit
Stoicus. — At forma orationis non esi ea quam exspectamus:
nonne versibus usus loqui Ágamemno debet? — Atique ita
locutus est, nempe apud auctorem Epicteti, cui id ipsum
nimis 9swtguxóv videbatur, ita ut eicerel versus. — Sed ,unde
tu hoe scis^ quaeris? — Ex ipsis Epicteti verbis, quibus ad-
huc interdum aliquid poetici adhaeret: quin unus locus omnino
non intelligetur, nisi versum mente antea reposueris. 8 34 enim
invehitur philosophus in regem, cur non potius mortem sibi
inferat, quam ut ploret, quod Graeci moriantur: rí oov zsv9cic;
— O& facisog, xal vó voO zig Gxijmvgov Éyov. — "Avvy1je
BeciAsóg o0 yíyvsvot, oo u&AAov d) dvvy9o Osóg. tí obv si;
zoLuv vais GÀvOtícug" oUro yàg xA Gg ol xoiuéveg e. q. 8.
Quid igitur es? revera pastor* — haec omnino bonum sensum
non praebent, nisi in eis quae antecedebant de pastoribus im-
proprie dictis commemoratum erat. Usus erat igitur antea
Agamemno illo ,o.uév. A«ówv*, fortasse ut huic non licere
mori diceret. — Cum hie fére efficere possimus versus olim
extitisse, compluribus aliis locis verisimillimum esse dixerim
orationem pedestrem mutatis versibus confectam esse, velut
illud zoAéyovcoc zoAszaAxog 8 31 K 315 de Dolone dicitur;
8 32 foriasse pro ove( uou, oí yàg "EAAqveg xwóvvevovo, fuit
avg yàg Zeavaówv zegióe(Ó.e (K 93), pro óg' Ev závvsg (8 33)
züvvtsg Óuóg (v 892), vó vob Z4fióg Gxijmvrgov £yov denique
6xqyxtoUyov fecic in memoriam nobis revocat, neque lupi
(8 35) Homericis desunt similitudinibus.
Neque sententiae nonnullae — quamquam tota haee pars
retractata est ita ut Stoicam praebeat speciem, et ipsum quidem
Musonium Epictetumque reddentem — multum a Bioneis absunt,
za 285. ll
quin Stilponeorum quorundam memoriam afferunt. Illud enim
ví oov Oixgéos, legitur $ 33; sententia illa magis vera quam
urbana ov9xobv x£gÓoc u£&yoa GvtQn9ijvon uowuxoD0 yvvauxoagíov
eadem est quam Stilpo eomparationis causa affert, ut. malum
non esse demonstret, sogeüijvo, viv zx«voíóc uoy9"9giv xoci
&ydpu.orov ovoc«v (Teles p. 18, 165q.); denique extrema verba
(8 31) xeragpgoru9obusv oov ozó vv Toóov. — Tívov óvrov;
gooviuov óvrov 1 &poóvov; sí ggoviuav, vé cUtotg st0ASUsitE;
&( 0 dgoóvov, ví óuiv ucAs; simillima sunt argumentationis
ilius, quae in Musonii z. ovyije sermone legitur inde à verbis
(p. 75, 20) xal yàg à: Ovoiv &vdyx« vó £fvsgov, 1| &Óíxoe 1j
üux«cog 66 qgsoysv: ulerque vero Musonü locus ex eadem
pendet sententia, ex qua illa Stilponis ap. Tel p. 18, 3 8qq.
Illud col à$ .. 4 959c x£éxAciGvav; tam saepe in dissertationibus
Epicteteis repetitur, ut aliquid certi de eo affigmari non possit
(cf. Upton. in adnott.), quamquam nescio an id ipsum quoque
e Bione originem duxerit (cf. Teles p. 10, 14 órav vó évobiuov
ó uuo9d6«c o5 xoutóusvog viv 9Uoav &gp£Ag e. q. s.).
Duobus autem his locis, quibus ipsum Bionis nomen ad-
haeret, tertium addidit nuper Heinze (de Hor. B$on. imi. p. 29)
Horatianum (Sat. II, 3, 187—223), quo simili ratione Ágamem-
nonem multo insaniorem esse quam Áiacem demonstratur, quem
hane ipsam ob eausam sepeliri ille vetat. Minime enim mirum
videtur quod forma orationis versu ita delersa est, ut cognosci
non possit, quatenus auctorem Graecum atque tragoediae versus
secutus sit poeta. — Neque ipsas sententias nescio an mutaverit
Horatius, ut paradoxon illud de quo per totum sermonem agitur
exemplo Ágamemnonis confirmari videretur.!)
1) Ut universam huius sermonis indolem optime mihi Kiessling de-
scribere videtur: ,nicht immer lüsst sich scharf scheiden, wo uns des
dichters herzensmeinung enigegeniritt, .. oder wo lediglich die manier
der stoischen kapuzinaden travestiert wird," ita simile iudicium de om-
nibus eis satiris ferri potest, in quibus alium loquentem inducit Horatius.
Quae de industria ita disposuisse videtur poeta, ut et satis ingenue
alios vituperare aique irridere posset et simul se ipsum satis tutum
praestaret; nam si quis propter hanc vel illam sententiam cum eo liti-
gaturus erai: ,Quid? — dicere poterat — num ego id dixi? Damasippus
dixit, Davus dixit.^ Atque qualem horum ipsorum auctoritatem facit!
3*
i^ 188 uus
Iam redeamus unde digressi sumus. Atque versus quidem
apud utrumque eti Musonium et Plutarchum servati sunt, fidelius
ab hoe quam ab illo; sed deesse videtur — quod alterum illi
figurae adiungi debet — ipsa dialogi forma: Plutarchus enim
ommia per tertiam personam disserit, atque Musonius vel
Euripidi ipsi tanquam magister praecepta dat. Sed id ipsum
indicat apud utrumque non genuinam formam servatam esse:
immo uterque quae sibi proprium Bionis ingenium nimis pro-
dere videbantur suo modo oceultare studuit, atque Plutarchus
quidem quam fieri poterat simplicissime atque elegantissime,
Musonius satis mire atque ineleganter. Huic enim aique
discipulis praeter ceteros ut acceptae erant ipsae Bionis sen-
lentiae ita ingrata quae eis induta erat forma, quam semper
omni modo detergebant.
2. Cum igitur formam vere Bioneam subesse cognoverimus,
iam videamus de sententiis ipsis, ut eo certius Borystheni-
tam auctorem fuisse evincatur, quamquam vel ex eo quod
Plutarchus et Musonius eodem e fonte hauserunt!) notissimum
Damasippus descripsisse satis habet docilis praecepta Stertiniüi, haud
sapientior quam discipulus ille cuius omnis doctrina continetur verbis
denn was man schwarz auf weiss besitzt
kann man getrost nach hause tragen!
Catius praecepta canit, quorum celabitur auctor. Quid Davus?:
»Crispini docuit me ianitor.^ In his certe nihil » Menippei", quod nuper
etiam Heinze cognovisse sibi visus est.
1) Wendland (quaest. Muson. p. 548q4.) ita explicat consensum qui
inter Plutarchum intercedit et ea quae £x vóv Movceovíov apud Stobaeum
servata sunt, ui utraque e Aóyo:g Musonii deperditis fluxisse dicat. Quae
cum certis argumentis neque demonstrari neque refutari possint, per se
minime verisimile esse dixeris, Plutarchum quippe qui suae linguae
auctores optime noverit atque omnino vir magnae fuerit eruditionis, sua
de libris hominis barbari deprompsisse, qui quamvis magno fuerit animi
candore atque bono animo praecepta ediderit, tàmen per unumquem-
que librorum versum Romanum se praebebat, cuius vitiis homo Graecus
magis deterrebatur, quam nos virtutibus eiusdem allicimur. — Etiam
eis quae Hense exponit 1. c. p. 546 sq. et p. 552 8q. meum de ratione inter
Musonium et Plutarchum intercedente iudicium magis confirmari puto,
quam Wendlandii opinionem. Omnes enim quos tractat vir doctus loci
Plutarchi et Musonii communes tales sunt, ut Bionea eis subesse effici
possit: id quod casu factum esse nequit, sed ita explicandum esse videtur,
ut et in Musonium et in Plutarchum Bionea influxerint, aut nullo inter-
hunc fuisse apparet: atqui talis formae propriae inventor fere
semper simul est in ea perfectus.
Atque primum aliquid vere Cynicum za«goyoía est: Dio-
genes enim £govuOsíg ví xdAALGvov &v ívOgdnoi* £pr ,ogoy- -
Gío ^; inter óÓuo.óuero Áristonis Chi, Stoici illius paene Cynici,
illud traditum est (ap. Stob. 18, 22; I p. 261 M): 6uoiov éàyu-
Oíov v0 Ógiu) xel Aóyov Qv ze«gouoícv éxxóyoi. Neque in
Teletis z. qvyije sermone omnino deest, sed commemoratur
(p. 15, 16) inter Ggysww et zi6vessc9o,, quamquam non fusius
cedente medio aut per Aristonem. Ceterum posteriore loco (Plut. de
twend. san. c. * p. 1925 E — Clem. Alex. Paed. 1I, 12 p.172 P) etiam in Teletis
loco quem recte comparat Hense (p. 25,10) illius similitudinis vestigium
exstat (xa9dmaso ix moltu/ag >iüdg iÉmwcwifoutvovg), quamvis prava
Gessneri coniectura obscuratum. Nam quae cum hoc leguntur «ol éàv
uiv» zo0g fttgov (sic H.l. c.) «4m9 jj, iwmoOGg &moleósi abrüg 0b yov
ob0tyl àv zoQ£yor GA ÉxiOvuv ctgayysósvar Ya intelligenda sunt, ut
«óróg — wogéyou el &AÀ — etooyyeótvoar. inter se.opponantur (,G44d'*):
at revera sententiae ,ipse possidens nemini quicquam praebet'* minime
opposita est illa ,ipse concupiscens cunctatur". Contra optime diceret
,Ipse quamvis habeat aliquid ut cum ullo communicet tantum abest ut
coneupiscens ab aliis vescatur*: «óróg 0b P'ymv oóQe»l dv mogégoi, &AV
émiO9vuóv cvQavtósvo:, id quod codices exhibent. — Eodem igitur Bionis
loco usus est Teles more suo eum interpretans verbis oórüg Ób £yov oóx
&v z«gíyo, appositis: quo facio sententia quae sequitur (tertia), apud
Bionem (ut apud Plutarchum et Clementem) coordinata primae (£xze$ág
&zxoÀe«v9t0)), secundae opponenda erat. Quod ipsius similitudinis quasi
umbra tantum apparet, epitomatori tribuas. — Neque extremis Hensii
verbis assentior — ut haec statim addam, quamquam ad ea potius
spectant, quae infra expositurus sum — quibus Áristonea per Musonium
influxisse in Plutarchum se arbitrari profitetur (p. 554); nullus enim
dubito, quin Plutarchus ipsa Aristonis scripta legerit atque praeter
ceteros Plutarchus genuinum Aristonem servaverit, quippe qui certe
universam sententiarum indolem non novaverit. Contra Musonium in
ilis de exilio Bionea non recepisse, sed ad suae philosophiae normam
mutasse cognoscemus: ubi si quis opponat, nobis non veros Musonii
Aóyovg in manibus esse, sed tantum capita ex eis aut descripta aut
excerpta, respondebo, certe sententias auctorem horum capitum non
permutasse. Immo dubitet aliquis, num Musonius Aristonem noverit,
cum certe in eis Musonianis, quae sunt de exilio, quiequam Aristonei
inesse effici non possit, quamvis multa licet recognituri simus Bionea. —
Citius Xenophonteis illis eo adducor, ut. extremam sermonis zr. &zro&hetog
partem (p. 47, 7 8qq.) e Bione hausisse Teletem iudicem, qui tamen ipse
Stilponea in suum usum converterit (cf. supra p. 18 p. 81).
na WAR nc
de ea agitur aut Teletis aut epitomatoris culpa. Certe mirum
esse videtur, quod eo quo z«go16íav tractari exspectaveris loco
invenitur longior illius év cíj (üí(e vegijvat tractatio in eandem .
' orationis formam redacta: quamquam quomodo hoc explicandum
sib plane nescire me fateor. — Denique Bio ipse quid de z«o-
oxoíe senserit non ignoramus, quaenam ratio inter illam atque
viv Óvcyévsuv intercedat et vqv sevíav (Plut. quom. adol.
poet. aud. deb. c. 4. p. 22 A), dummodo quae Laert. Diog. IV, 51
tradidit recte legamus aique intelligamus, ut Hense nuper do-
cuit (prolegg. p. LXX sq.), scilicet ita ut adversari verba esse
dicamus quae apud Laertium extant. Neque vero ipsa forma
multum differt a nostro loco — bis enim versibus adiuncta est
Bionis sententia (Eurip. Hippol 426; Theogn. 177) —, neque
quae respondentur et Óvoyévsuuv et gvyáv culpanti a Bione
nimis diversa sunt, siquidem Hensium secuti ea quae ap. Plut.
quom. adol. poet. aud. deb. c. 9 p. 28D illi versui opponuntur
Bionis esse putamus, id quod verisimilimum esse dixerim.
Eadem enim ratione utitur qui alterum his refellit: ói$ v( of,
iv éx me«vgóg guUlov xol &vocjrov ysyovog «ovrog Ó youovog
x«l qoóvuiuog, oU zgocüxst uou Oià vyv duQv ügsvtuv ué£ye
qoovstiv &AÀA xavomemAiyOcei xol voxswvóv sva, Óià viv vo
zevg0g Guo9íxv; alerum vero talibus, qualia leguntur inter
se similia apud
&AA ov0
Muson. p. 74, 6. voivo à?
^ t0 Ócoc uà zx oU 4d quy,
7zt0LEL" ztoAAotg yàg Ozéoxer xol
vàv Év Tí) zavoíÓ, Üvvov, u&A-
Aov 6i voig zAs(Oro:e và Óo-
xoÜüvve Osuvà Ósóiéva. Ó ÓÀ
&vÓgstog!) ot0àv $:vov gvydg
Qv 1jxsQ oixo, $«gosi zog
Gzxovva và voiuxÜre: O0 xol
A&yet & goovet ...
Plut. p. 606 C.
ysouevQOv Quyt eognaíav
o90$ ygouporiuxÓv &Gpougsivot
z&Ql wv (6o. xal usuodxo6L
Ó.cAeyouévov: zó9ev ys Ó1) xa-
Av xal &ya9Gv üv9oÀnov;
GAAA vo &yevvig navcayot viv
govqiv éugodávre, viv yÀàG-
Gv &xo6vgépeu, üyxsu, Guosüv
7LOLE.
Extrema Plutarchi verba e Demosthene sumpta sunt?)
atque ab ipso, ni fallor, hunc in locum inserta, cum occurrant
1) Pro viro ««Ad xol &yo96 Cynici Musonius reposuit sapientem
Stoicorum qui virtute &vógsíag utitur (cf. Weber p. 187 adn. yevvetog).
2) Cobet Mnemos. I p. 3885 (Dem. de falsa legat. p. 406 A).
nt Ud e oet
praeterea apud eundem de cap. ex inim. ulil. o. 4 p. 88 C ipso
Demosthenis nomine praefixo accuratius descripta: atqui solet
talia quibus delectatur bis vel ter Plutarehus inserere data
occasione. Quamquam etiam Bionem aliorum dicta in suum
usum converlisse, velut in illa Paupertatis oratione, demon-
strari potest: certe illo loco quae antecedunt si paulo accuratius -
inspexerimus, cognoscemus haud parvam intercedere simih-
tudinem inter haec atque illos quos inodo ad sz«gguoí«v per-
tinentes commemoravi locos. Quibus ut de Óvoysvsía de zevía
de gvyij agitur, ita hic de clade: vuxópusvoi qol Ilívóegog
&vügso GyQvbíg ÓcÓsvvo:i, quae autem respondentur eandem
sequuntur rationem quam prima quae ad gvy/v adnotantur
verba: ooy ü&xAGg oU0& z&vrtg, GAA O000& vixcusvovg corovg
ógüG0u,v bz0 vOv iyOgív émuuwcAs(u qondvóvqv. weyoAogoocuv
qiAev9oozíxue sospyscíeig. Ubi longa enumeratio uti Dionem
resipere videtur, ita in eis quae sequuntur & $éAsg dviv vov
uuGobvre, wt) Ao.0óoe, xívaudov uuÓ$ ucA«xóv unà" &xólodvov
puós QouoAórov ux! &vsisó9sgov (cf. Plut. x. qvyijc c. 17
tóv zvoxoóv Aoijóouue zowDvvoi. x«l vov qeAaxgüv x«l vov
uuxgbv xal vw?) zx vov Efvov xol vov uévowxov et supra p. 29).
Neque minus quae leguntur p. 88D évóvov cíj vvyij, xsguaxóme:
tà 60094, wá víg doí zxo95v oxopOtyysta, xoxíx vó voU vgu-
yoàov:
"AlAeov (uvgbg «rog &AxeGL fiov.
(Nauck p. 003) in memoriam nobis revocant Diogenem illum
Bionis (ap. Tel. z. «ovx. p. 5, 11), qui dxqxoécvai viíje Kexíag
écvvijv. eivuopuévoo:
obruo éuol rvÀ AAog éxaívioc, &AA' éy& abri
se dicit. (Hoc quoque Plutarchi loco in fonte 13; Koxío extitisse
pro illo xexíx vue arbitror, quod consulto mutavit ille.)
Quae si omnia reputaverimus, non dubium esse poterit
opinor, quin sententiae quoque huius de z«gg156íc loci vere
Bioneae sint. lam accedamus ad exempla. Atque apud Mu-
sonium unum quod affertur Diogenis Cynico fluxisse e fonte
consentaneum est; sed etiam quis hic fuerit paulo accuratius
demonstrari polest. Eadem enim exempla ze«og"u6íeo Diogenis
quibus accedunt illa eolloquii cum Philippo et colloquii cum
Alexandro habiti, leguntur in Epict. diss. II, 18, 24; similis
zz A. xs
autem sermo atque apud Musonium exstat p. 74, 16—18 in
Epiet. diss. IV, 1, 156 (&g« y' Ovi i£ éAevOcgov qv; mávvsg
"A9wqveio, x«l zxüvvse AoxsÓcuuóvio, x«l Kogív9io! Ouà và dx
0ovAov sive, o)x qj vvavro coroig dg éflovUAovro OwA£ysoSa;).
Atqui quae narrantur in diss. IV, 1 de Socrate Bionem redolent!)
simul autem simillima sunt quae narrantur
Epict. II, 13, 24. Aéyaw ó£
Zoxoérue dusiéra Ó zQóg rovg
'" TUQÓvvove oUro Ó.cAsyóge-
vog, ó z:góg rove ÜixaGTÓg, Ó £v
và Occuotuoío.
IV, 1, 164 ó qi] éxubqgícas
Ag«vaiov xsAsvóvrov, Óó vooc
vTvQivvovg ozsgui0Ov, Ó vor-
«va smx&gl &gevije xol xcAo-
x&yoOíieae ÓL.cAeyóusvog.
Quibus si adicias, utroque loco Diogenem et Socratem inter
se coniunctos esse, utroque autem loco quae de Diogene nar-
rantur aliquid simile habere eorum quae apud Musonium legi-
mus, haud audacius iudicasse videbimur, quod haec quoque
in Bionem redire censemus.?) Quod si verum est fortasse casu
factum esse putes, quod apud Musonium non narratur, quo-
modo Diogenes sr«gonoíc in reges Macedonum usus sit, sed
fortasse malis dicere, consulto haec omisisse Musonium, ne
Caesarem offenderet, cum satis notum sit, propter ipsam zr«901-
6ícv imperatoribus Stoicos invisos fuisse. Quin p. 14, 20—28 a
Musonio ipso apposita sint dubium esse non potest.
Aliter res se habet in eis narratiunculis quas Plutarchus
annectit de Theodoro quem &9eov vocant, Bionis magistro, qua
z«goncíc bis contra Lysimachum usus sit, de Philippo et
Diogene quomodo apud Chaeroneam collocuti sint, denique de
1) Cf. Hense p. XXXVII, qui tamen non apte comparationem instituit:
respondent potius inter se |
Teles p. 11, 10 xo$'czxto «ol Zo-
xodtne: 7v c 0v £x vo0 Ótcpo-
vnoéíov, ei éfosAsvo, Essi ev,
xol vTàv Óuxactóv xeltvóvtov ..
ov TQOGtb4S .., wol tQuÀvV TjuEQOYV
«bv QoOtwóv vj zxoóvn Emisv..
Epict. IV 1, 162 ei9" 0r &zo-
Aoysío)9 au fü, onio vob fiv ij
tL àg tÉ£Xvo fyov ávactQégevot . .;
tí; ÓÜvts TLEULV ÉÓEL vÓ qaopoxov
TOS &vootoéqevai; Óvv i uev og Óuo-
cogjvocu xxl vo9 Koírovog av
A£yovtog e. q. 8.
2) Cf. etiam IV, 1,114 voóvqv TjAevOtoóóO zuoytvns mao! vct évovg
x«l obxéru. fgm wavraÓovioOU$5vou. OóvacDon. ox ob0tvóg. (115) Qux vo?to
[M L4 — hd ^
Ore £dAo mg volg ztiQotaig iyoijvo; .
ifijvsu, &A& Ooblov.
. züg émoc0 n; pij vv woguov
me ud. um
Hannibale Antiochum vituperante quod faciat quae caro iusserit,
non quae mente praeditus homo. Haec enim extrema cum ad
lyjstoriam potius quam ad philosophiam pertineant, Plutarchus
ipse ad philosophiam primus revocasse videtur!); reliquas autem
narratiunculas cum vel propter personas ipsas e philosophia
orlas esse appareat, tamen unde eas sumpserit Plutarchus pro
cerio dici nequit. Inter ea enim potius numerandae esse
videntur, quae tanquam nummuli philosophorum omnibus
semper praesto sunt atque ab omnibus eduntur, quamquam
nemo facile dixerit, unde acceperit hoc illud. Quod autem
tales narratiunculae eodem nos ducunt quo sententiae antea
expositae, quas ui confirment afferuntur, quod e. g. argumen-
taíio, quam ad Bionem ,Cynicum paene Cyrenaicum"^ ut ita
dicam redire verisimile est, exemplis de Theodoro et de Diogene
sumptis confirmatur non est eur mireris. — Quae de Diogene
ei Philippo narrantur eodem modo, scilicet ut z«goyoíov Cynici
illstret, praeterea adhibet Plutarchus quom. adul. ab amico
inlernosc. c. 30 p. TOB (xal yàg égóvuoig &víoig xal Óujyncic
xci qógog óÓuoíov égp' évrégoug 1| Émowwog GoGmsQ évÓóOGiuov
&íg m09Qn6íav &or(v) quamquam forma paulo novata, quam
similiorem exhibet Laert. Diog. VI, 43 Dionysium Stoicum
laudans auctorem, de quo quidem nihil scimus. Duarum
illarum de Theodoro narrationum altera similiter disposita
occurrit apud Laert. Diog. IT, 102 (Ove x«l zegonewtoucvo
geiv ó 4veiueyog) scilicet ut. exulibus uti rjj z«oo16íc licere
defendatur; altera nusquam praeterea invenitur ila uli eam
ad integrum restituere non possimus; quomodo Telesphorus
punitus sib saepius enarratur. (Cf. praeterea narratiunculam
ap. Philon. Iud. quod omm. prob. lib. cap. 18.
Ea quoque quae hanc de z«9916í« disputationem sequuntur
apud Plutarehum ex eodem fonte hausta esse, cum per se iam
verisimile est — eadem enim continuatur orationis forma atque
omnia optime inter se cohaerent — tum etiam demonstrari
potest, cum eorum quoque paucis Musonii quaedam respondeant:
1) Cf. Plut. de cohib ira c. 9 p. 457 E 0i0 xol covdysw dcl mtoGuot
xol &voyvyvóoxtuw oo ro0ro 0) uóvov và tÀv quAocógov, og qoot yoAqv
obx f£y&wv oí vob)v fyovceg, dAlà u&llov và vÀv fciléov wal vo-
Qévvoyv.
— 49 —
Plut. p. 606 D Tà à' &&fje vov Eogixióov
zoic vuv' éGrTív;
IO. A( ó' éAuí0sg Bócoxovoi pvydOag, óc
Aóyog;
IIO. KaAotc BA£zovot y' 0Óuucouv, ufAAovo. Od.
xci vobro Tijg &cAvrsoíag ÉyxAque
u&AÀAov 1 víjo pvyije é6vuiv* ov yàg ol
uoO9óvrsg o90. éxióváusvo, qoíjoOa.
votg zogo060iv, GAA of &sl vo ucAAovroc
éxxosuduevo, xol yAuóusvoi vüv ümxóvrov
óg éxi o6ys0íag Ówxgégovva, vijo dAx(Óoc,
xüv wyüemovs voU vsíyovg Éxvóg zoo£A906..
Muson. p. 75, 9
rovrov Oi vct
éróveov, s uiv
&ya96g si ovoc
xoà vàg &poerg
égetg, oUx üv 6&
BAczmvou 4? gvy))
ovÓ' Qv voxovolu
Zz0gÓvrOVv yt TOV
ópsisiv xol
&z«íQ5LV — uAL-
6v. Óvveuévov.
IO. dio, à& xorgüg xal Éfvou, 6' oix — | si OS vu yy dveig
OQgoéAovv; xoxóg Qv, 7| x«-
!/[ 5 EC EE EE NE xiu 6e BAdzvEL
IO. Qi0" qoysvsía 6. jjgev eig Uyoc u£yo; | xal oog 4) py.
IIO.
Hoc quoque loco Musonius virtutem Cynicorum, quae in
usu posita est, cum virtute Stoicorum, quae in cognitione versatur,
commutavit; personam secundam retinuit quidem, sed obsceuravit
pristinam orationis figuram verbis (p. (5, 16) v«tv« xol sgóg
du«vróv ZAeyov Gel xal mgóg 6b Aéyo viv, lanquam vereatur,
ne quidquam eius perluceat, cum iam supra dixerit similia
(p. 14, 29 oig 0$ Aoyueuoio..). Praesertim autem verba z«o-
óvrov ys tóv OgsAstv xol émaígtuv udAuva Ovvaufvov
omnino intelligi nequeunt nisi comparantur cum forma principali.
Quam genuinam apud Plutarchum servatam esse confir-
matur comparato loco Teletis (p. 28, 12), ubi Crates interroganti
»tí £6vo. uoi. guAocognjGavriA!) respondet. ,, i669 &gxoUusvoc
roig zogoU6., vOv &xóvrov o)x &uO0vyuóv, vole evufis(xóo, o0
Óvco«gsorOv-. Quae cum Teletem per Bionem recepisse Hense
demonstraverit (prolegg. p. CV), haud veri dissimile est hic in
1) Cf. dieta Chaerecratis et Platonis simili interrogationi respon-
dentium in Gnom. Vatic. ed. Sternb. (Wien. stud. XI) n. 417. 430, Anti-
sthenis et Diogenis Laert. Diog. VI, 6 (ró Óóvoacfo: $ovvd ÓpAAtiv), 68;
Cratetis dietum VI, 86 0v. x giAocogíoag aov vtQuyévowo
Orouóív v& yoivi£ wol vó wnósvóg uélsw.
HEU
Bioneis Cratetea latere.') Sententiam Cratetis ut iam Bory-
Ssthenita magis vario sermone exornavit, (eandem habes in
[Luciani] Cynico c. 17: ousig 03 0ià vqv eoOÓciuovíiev ot0cvl vàv
yuyvouévov doéaxea0e xal závra uéugsoOs xol và uiv mag-
óvr& gégswv ox iOcAsve, vàv Ob ümzóvvov dgíso9s) ia novo
eliam ornatu induta alio Plutarchi loco invenitur — unde haec
sumpta sint adhuc in dubio relinquamus — de írang. anim. c. 12,
ubi item vituperantur, qui semper futura sperantes vivant:
ovy ipxave volvvv sóQvuu/ev xoAoUs, vó wi) Gvuuéroore goijGdo.
zQ0g v)v nzoxsuévgv Ócvouww óoucto GGmso (Gvíowg, &AAA
uetGóvov ipisuévove vaio dAz(Guv civ? dzovvyydvovrag aivicte,
üc/uovo xol vóyqv, GAA& uw vv. eovóv dfcAvsgiev.")
Iam redeamus ad Polynicem! — In eis quae sequuntur
(p. 606 E) quae de amicis et de nobilitate queritur ipsius verbis
atque ipsis factis refelluntur, non ita ut argumentis philo-
sophorum more dispositis Bio utatur. Quae rursus adfert contra
Iocasten lamentantem, quod non ipsa faces nuptiales incenderit
filio etl quod Ismeni patrii aqua eum defecerit — óg év 4oya
wí9' $0oo vróv yauosvrov wv: zÜ0g éyóvtov, và vob vrOgov
xoxxà xol vij &BsAvsoíuo vij pvyi] zsguvíoqorv.
Il. Eadem de re etiam superiore loco a Plutarcho agitur
eadem ratione (cap. 6 p. 601 C): xaíro, ysiüusv vQv Gcfs-
vsgíev v0O qdoxovrog év A91jvoug BsAviovo osMivqv sivo, víjg év
KogívOc, voószov vwà vó cOvo zá6yovvsc, Óvav Guguyvoóuev éni
1) Similiter Quom. adol. oet. aud. deb. p. 21D singulis poetarum
versibus clarorum virorum dicta opponuntur. Quae e fonte Cynico fluxisse
recte cognovit Hense (p. LXXI), neque eum fugit, quaedam redire ,in
eo Plutarchi libro quo Bioneae facundiae non nihil servatum esse facile
evineas, in libro de superstitione". Alram partem in eis invenimus, quae
supra Bionis esse cognovimus:
p. 21 E zgóg 0$ vóv yodwovco ,,IHovl vóv de cap. ez nim. util. p. 88B
z0vnoóv oóx &yonorov Óxiov & zovnoía* | fru voí»vv moóclofes viv dio-
toózov tivà GvvttouototoOc. xsitÜovvo | yfvovg &móquow quiócogov
vois 7t0v1500ic, vÓ voO0 Zdioyfvovg mzaga- | oqóóo«a xol molwiwiv obcoov:
Baisiv forwv* dgorn9slg yàg Ómcog Kv vig | ,móg Guvvobuor vüv àgOgó»;^
&uóvowo vóv iySgóv: eóróg, £pu, waAóg | — ,,v0róg xoA0g u&yaO0g ysvó-
x&yodg yrvówsvog. |evog.*
2) Cratetea novo induta ornatu apud Aristonem Chium redire
exemplo probat Hense l. c. p. 546.
mu ud uz
£évgg ysvóusvoi vqv yijv vqv S9üA«vrav vóv dég« vóv ovQavóov
Gg éveQu xol Ó,xgégovro vàv Gvi9wv. Quae e fonte Cynico
fluxisse compluribus argumentis probari potest. Atque primum
quidem quod exemplis utitur Athenis et Corintho, quae semper
fere in tali argumentatione afferuntur — quamquam propterea
quoque nominantur quod maximae Graeciae urbes erant — Dio-
genem in memoriam nobis revocat, qui Ó0re épvysv ix Zuvostugo
&guxóuevog &íg vQv "EAAGÓn Ówjys moth uiv év Kogív8o, xoti
Ó A)(vqcw: iípu Ób wuusio0e,. voD IlsgoOv foiAécg vüv
Ocevrev (Dio Chrysost. VI p. 197 R. cf. Weber p. 86sq.). Quo
loco simul ea quae sequuntur Cynico fonti vindieantur: inde
enim a Diogene usque ad posteriores philosophiae Cynicostoicae
auctores ilerum iterumque occurrunt, atque etiam in Clem. Alex.
Paedag. II, 30 p. 185 P commemorantur flaciAsig &vóqvo, qui
x«i v0 UOÓcQ éxo(covco..
In fine huius argumentationis denique Athenarum et Spartae
exempla afferuntur (Cephissus et Parnes!), Eurotas et Taygetus),
quae et una cum Athenis et Corintho coniuncta invenitur et
cum solis Athenis, quippe quae clarissimae Graeciae urbes
fuerint; accedit quod Cynici semper quodammodo Spartae
favebant, quippe quae eam vitae rationem, quam optimam esse
ipsi putabant, im vita cotidiana sequeretur.
Ut singula Cyniceum in memoriam revocant, ita sententia
universa lpsa: nam ei solum, qui semper et ubique secundum
naturam vivendum esse sibi proposuit, solacio esse poterat im
commutatione loci, quod in eadem rerum natura maneret: atqui
haec ratio hune Plutarchi locum regit. Denique singula quae-
dam accedunt, quae ipsum Bionem notare videntur: et àfeAvsoía
el yAuópsvor saepius occurrit in illa Euripidis refutatione;
eandem sententiam, quae inest verbis 7] uiv yàg qois dAsv-
1) Eurotae cum Cephissus respondeat, Taygeto mons Atticus respon-
dere debet; accedit quod haec ut nunc leguntur rationi minime satis-
faciunt: nam aut montes et flumina coniungenda erant aut utriusque
urbis mons et flumen; scribendum igitur est: roó Kwqquoo? yAwuóutvor
x«l roO Iléovncog 7 vróv Ebgórov xal vóv To)ytrov imwrojo)vreg; quae
coniectura eo confirmatur quod litterarum mutatione fere non opus est.
Ceterum quod tum accurate inter se membra respondent Bioneum ser-
monem redolere videtur (cf. Hense prolegg. p. LXXXIV).
9éoove qu&g x«l AsÀvuévovo ágínGw e. q. &., invenimus eliam
apud Teletem (p. 15, 14); quod hie et in sequentibus verba.
ecumulantur Bionem indieat (Hense p. CVIID): vqv viv c2
OdAavrav vv díga vov o)gavóv — justo Ó' corol cvvócousv
éxvvobg, cv6rcevoyogoUusv, iyxorouo0ouoUuev, sig uuxod xol
yAé6yoc GvvsAcóvousv. Eiusdem autem fontis e scatebris unde
haec hausit Plutarchus ea quoque fluxerunt quae antecedunt,
quorum et sententiam et formam Cynicorum esse facile probetur.
Saepius enim ita de aliqua re docere Cynicos videmus, ut quam
parva sib terra homines recordari iubeant, velut in Sen. ep. 91, 17
Alexander Magnus infelix nominatur, quod geometriam discere
voluerit — infelix ob hoc, qwod intelligere debebat, falsum se
gerere cognomen: quis enim esse magnus im pusillo potest? —,
dial. VI, 21, 2 cum terrae parvitate brevitas vitae comparatur.
Similiter apud Plutarchum zr. £09vg. c. 4 p. 466 Alexander zeol
xóouov d&zxsugírg &xoocv flens dicit: ,,0ox übiov Óaxoísw, s
xóGov Üvrov &zxsíQov évóg ov0émo xÜguos yeyóvausv;* Ubi
ut exemplum Cratetis arte cum hoc coniunctum fontem Cynicum
indicat, ita omnino Alexander Cynicis et philosophiei regis
exemplum est et tyranni superbi (cf. Dion. Chrysost. or. IV).
Neque minus similitudines de animalibus sumptae Cynici
sunt (cf Weber p.106sqq.) Similiter quam parva sit terra
exemplo formicarum et apium demonstratur im Dion. Chrysost.
or. XL p. 178 R II: reliqua in mundo omnia ordinem servant,
uuxod Ó8 oro mzoÀUyvux vOv ixwvvoxyóvtov dvOodnxov xcl £)9vg
&G95vij xerouobvvo àv uégsu yijo o0 ÓUvava, v1v qj6vy(av üysw
ovóà óOooUfoc dGAAfAove vyeuviüv; GAÀ ÜpviOto obUx ém-
BovAsvovaiv: ebroig o90& Ó.xgégovra,, .. o908 uógunxseg . .,
ovób écuol sAs(oveg ueAuvvOv .. Oigpégovrai. Quem sen-
lentiarum ordinem etiam sequitur or. XLVIII p. 245 R IT, ut
eoncordiam civibus commendet, et eadem fere ratione qua hic
Plutarchus Seneca progreditur quaest. nat. I prol. 88qq.: quam
ridiculi sunt morlalium termini! ... siquis formicis del intellectum
hominis, nonne et illae unam arcam in multas provincias divident?
... Punctum est illud, àn quo navigalis, in quo bellatis, 4n quo
regna, disponitis minima, etiam cum illis uirimque oceanus occurrit.
Denique ne primam quidem huius capitis partem a reliquis
Separandam esse puto, cum et sententiarum nexu omnia bene
cb ex
inter se cohaereant (e. g. tres illae urbes Athenae, Corinthus,
Sparta hie afferuntur, quarum binas infra bis coniungit) et
Cynicam sententiam esse demonstrari possit, quin etiam Bioneam.
Quamvis enim Ántisthenes, cum 49yevste 49q«voíovg ludificaret
tanquam uxyóiv xoyAóv xci &vrtAffev sbysvsóvégovg, praecipue
nobilitatem quam sibi finxissent castigare voluerit, tamen his
verbis simul professus est, quantopere contemneret eum qui
glaebae adhaereret; atque hoe modo simile illud adhibetur a
Plutarcho c. 3 p. 600 À: multi Sardiani malint cum tuis opibus
exulare, quam »xe9xeg oí xoyA(e. voto ÓGTQéxoig Ovugvsig
Óvveg, &AAo Ób uwóiv &ya80v fyovisg, vv olxow yusviyew
&Asmog. Sed etiam Bioneum hoc esse apparebit. Quae enim
apud Musonium p. 71, 3 sqq. leguntur e Bione fluxisse propter
similitudinem illam de qua supra (p. 26) egimus, manifestum
est; quin eliam formam fideliter servavit Musonius, cum com-
parationis illus membra accuratissime sibi respondeant (cf.
Hense prolegg. p. LXXXIV) et Ozwozc9stv illud vere Bioneum
sit (cf. Tel. p. 18, 2; 44, 15; apud Plutarchum legitur hoe loco
Esvoztd'siv); utrumque vero et quod Musonius et quod Plutarchus
habei arte coniuncta inter se leguntur — quamvis coniracta
quodammodo — in Epict. diss. I, 9, 2. Ubi cum philosophus
dixerit, qui unius urbis civem se esse profiteretur cur non potius
de angulo illo nomen sumeret in quo casu natus esset, pergit
(83): 13] óijjov Or. &xó voD xvgiovégov xol zsQguégovrog o)
uóvov «otv éxsívqv v2v yovícv xol OÀAqv Gov vqv oíxíav,
&AAQ xol &mAGOg O0cv 60v vÓ yévog vv zooyóvov sig 65 xovsAj-
AvOev, évvsüOsv zto95v xcAsig Gsavtóv 'dOqvatov xal Kogív-
910v. Quae omnia cum confirment ea quae hoc Plutarchi
capile continentur e Bione fluxisse, accedit quod ea sententia,
unde universa haec Plutarchi argumentatio pendet — scilicet
ubicumque terrarum eandem esse rerum naturam —- apud
Musonium quoque invenitur, atque ita quidem permutata, ut
quodammodo eam iam ingressus sit viam, qua postea 5tolei
magis magisque processerunt. Exilium, inquit, malum esse
non potest (p. 70, 10), ijrue U0erog uiv xol yijo xol d£goc,
i, 0 $jA(ov xal vüv &AAcov ücvoov oox &xsígysev Tuc
ov0«udOoc, &AÀ ov08 &vOgózov ÓuuA(xg: ÓxovrayoD yàg xcl
zévvy rovrov usrovora dóviv. Paulatim igitur in locum naturae
uus 4T
terrestris, in qua homo versatur, quae familiaris amica el est,
in qua propterea semper atque ubique tanquam in paria est,
suecedit natura caelestis, quam homo admiratur atque veneratur,
quam non iam eorporis sed animi patriam esse sentit. Quae
quomodo perfecta sint — utriusque rationis aliquid habere vi-
dentur quae Democriti feruntur in Stob. flor. 40, 1 (II p. 65 Mein.):
&vógl cogó zücc yij Bord: wvyiüe yàg &ye)iüje zoavglg Ó
t£óuzxecg xóouoc — locis quibusdam alüs quoque illustrari
potest velut Epict. diss. III, 18, 16 (r«tv& vig év9vpusioQu. Éyov
x«l DAézxov vóv fjAvov x«l GsAívqv xci &ovQa xcl yijc
&zoiaóov x«l €9«Ad6096, £ouuógs iru ov u&AMov 14) xol
&Bo9v0g), Cic. de legg. I, 283, 61 (ódemque cum caelum terras
maria rerumque omnium naturam perspexerit .. seseque non unius
circumdati moenibus loci sed civem tolius mundi quasi unis. urbis
agnoverit, .. quam se ipse noscet). Paulo iam longius abest Epict.
diss. III, 22, 22 (Debys — Kol mob; Óvvova( rto éxfioAstv £&o
v0U xócyuov; o0 ÓUvora,. Oxov Ó' dv &x£AOc, Éxet Ó djALoe,
éxet 4) GeAnjw, dxet Éovoa éviózxvic oíicvol 7) zoóg 9tovc
óuiÀAéc): quibus quamquam inscribitur zr. xviicuob, tamen
évózvix ila atque oícvoí male quadrare mihi quidem videntur
in illum zeige &Ay8síouo Kvvixóv. Denique relictis terrenis inter
caelestia omnis versatur Seneca, qui loco iam supra allato (quaest.
nat. I, proll 12) secure, inquit, spectat occasus siderum alque
ortus ei tam diversas concordantium «ias. .. curiosus spectator
exculit. singula ei. quaerit; quidni quaerat? — Scit illa ad se per-
linere: lunc contemnit domicilii prioris angustias. Neque in con-
solatione ad Helviam ipsa similia desunt (cap. 8, 4—6), quorum
quantum in Varronem redeat, pro certo dici. nequit; quam-
quam id fortasse affirmari potest, e verbis, quibus Varronis
sententiam reddit Seneca. (quod quocumque venimus eadem rerum
natura utendum est, commutatio loci malum non est), potius
concludendum esse, Cynicam huius sententiae formam apud
Varronem extitisse (cf. Epict. diss. IIT, 13, 16 &zoAeisw).
Eo quem supra commemoravimus loco (diss. Epict. I, 9),
quo utraque et quae apud Plutarchum et quae apud Musonium
leguntur coniuncta invenimus, tertium aliquid cum illis cohaeret,
quod idem apud utrumque, et Musonium et Plutarchum, extat,
aique ita quidem, ut bis praecedat illa utriusque propria, si ea
— 48 —
quae ad sententiarum nexum non pertinent exemerimus. Quae
enim leguntur apud Musonium p. 10, 27—31 a posteriore manu
addita esse vel ex eo apparet, quod in his xóeuog Stoicorum
ratione definitur (,,006rQu« ix Qsbv xai iv8gózov* cf. Laert.
Diog. VII, 138); quae autem apud Plutarchum interponuntur
(p. 601 AB), plane diversae esse rationis atque reliqua huius
partis vix est, quod dicam.
Tertium: est narratio illa .de Socrate, qui xóoquov se
esse dicebat, óe v vio 'Póótog sixzsv 1| KooívO9ioc, ui apud
Plutarchum legitur, quem hoc quoque loco genuinam formam
servasse arbitror: omnia autem haec quin unum redeant eundem-
que ad fontem dubium esse iam non potest. Id quod eo quo-
que confirmatur, quod eandem illam narratiunculam legimus
in Cie. Tusc. V, 37, 108, qui per has paragraphos epitomam
commentationis nescio cuius zt. pvyije exscripsit. Neque enim
ipsa dieti illius ratio in dubio relinquit, cuimam fabricae haec
debeantur, ut Zeller (IT, 1 p. 140 adn. 6) iam adnotat , Es
lautet dies nicht eben wahrscheinlich... Im Platon. Kriton und
Apol. 37 führt (Socrates) eine ganz andere sprache als die
Spáteren kosmopolitischen philosophen. Vermutlich hat ihm
einer von diesen die obige aussage in den mund gelegt. Tum
Duemmler (Antisthen. p. 68 adn.) hune Socratem ,Cynicum,
fortasse Antisthenicum^ appellavit, cui illud certe verum esse
concedere debemus; atque id ipsum, quod vox xóo6juoe non ita
affirmat civem universi mundi aliquem, quam negat, civem cer-
tae urbis eum esse, hoc dictum e fonte Cynico fluxisse indicare
videtur. Eodem enim modo ut Cynicus in Luciani vit. auct.
c. 8 interrogatus ,5100ozt0g £i; ^ respondet ,zevvoóezósc^ (postea
demum »xoGpoztoA(tnc), ita in versibus quibusdam tragoediae Cra-
ietis id tantum dicitur, unumquodque oppidum patriam nobis
esse posse, non id affirmatur, mundum unam urbem esse, cuius
cives nos ipsi simus (Laert. Diog. VI, 98).
Huc alia quoque pertinent, velut quod Crates Alexandro
promittenti, se patriam philosophi Thebas denuo aedificaturum
esse, respondet, se Zyew . . zzergíÓ« &0obíev xol ztevíav ávéAcvo
vjj vÓgu xol Zfuoyévovg sivoat zoA(vv üvemuovAsórov q9óvo;
quod inter Sem. rem. fori. VIII, 1 (p. 103, 15 Rossb. i. Bresl.
Stud. 11) haec leguntur: non patria mihi interdicitur, sed locus:
x. d. uus
in quamcumque terram venero, àm meam venio; nulla terra
exilium est, altera patria est; quod de Diogene narratur (Epict.
diss. IIT, 24,66): à1& votvo xà 6o yj zovglo tjv éxe(vo uóvo, i&at-
optvog Ó' ovÓ0suíu (similia tribuuntur 4vrwyevvíióe và «vAqcfj
a Philone Iud. quod omn. prob. lib. c. 20); quod Iulianus imp.
(or. VII p. 238 B) Diogenem non tamquam impium recusavisse ne
in mysteria reciperetur dicit, sed quod 6vveig Üv. vóv uvoUusvov
&yoijv ztoAvoygogneijvoi zoórsgov xol A9«vaetov, si x«l uw?) os,
TÀ vóuo ye ytvéoOo, roUro Épuysv, o9 v0 uvgbijveoi: cum e&
quae tunc sequuntur «)róv sivc, voU xóouov zoA(tvQv, ad ipsam
narratiunculam explicandam non pertineant. Itaque etiam in
descriptione vitae cotidianae Cynici (Kvwvuxóg c. 15) verbis oíxov
0h róv xóóuov vouítswv non id significatur, mundum esse unam
aique magnam domum, sed mundum qui habeat, ei domo non
opus esse, atque Cynicus est qui sibi proposuit in Sen. dial.
VII, 20, 3: ego terras omnis tamquam meas videbo, meas tam-
quam omnium. — Recte igitur mea quidem sententia Zeller
(IIL 1 p. 298) de ea quam habebant qui mundum pairiam
hominis esse arbitrarentur cogitatione haec dicit: ,Teils hat sie
auch an sich selbst im Cynismus mehr nur den negativen sinn,
die unabhángigkeit des philosophen vom vaterland und heimat,
nicht den positiven, die wesentliche zusammengehórigkeit aller
menschen auszudrücken.^ Stoicorum igitur est xoouozoA(tuc
ille: qui ubicumque nobis occurrit, Stoiea in manibus nos habere
necesse esb putemus — sive dietum tale Diogeni (Laert. Diog.
VI, 68; cf. 12) sive Chrysippo tribuitur (qui pro Chabria cum
Wachsmuthio Apophth. Vindob. 150 et Gnom. Vatic. ed. Sternb.
( Wien. stud. XI) n. 559 reponendus est) Neque enim est cur
mireris quod Diogeni Stoicorum sententiae tribuantur, cum Stoici,
atque praesertim Stoici recentioris aetatis!) Cynicum putaverint
respondere singulari cuidam perfectionis imagini, quam animo
conceperant (cf. Epict. diss. IIT, 22 ,,xsgl xvviouoQ inscriptam).
Atque hane Stoicorum illius sententiae formam etiam in Senecae
consolatione invenimus cum exilio coniunctam c. 11, 1: édeoque
1) Itaque recte de dicto illo adnotat Sternbach ad Gnom. Vatic. l. c.
»Sioicorum enim est dogma inprimis a posterioribus Stoicae disciplinae
alumnis decantatum'',
4
e. E. us
nec exulare unquam polest (animus) liber et. dis cognatus et omni
mundo omnique aevo par et in rem. fort. VIII, 1 (p. 108, 13 Rossb.):
»ezwlabis": erras; cum omnia feceris, palriam meam ransire
non possum. omnium wuna esi: exira hanc nemo proici polest elt
in Cie. parad. II, 18 (exilium autem ilis quibus quasi. circum-
seriptus est locus habilandi, non. eis, qui omnem orbem terrarum
unam urbem esse ducunt). Neque illa ,7& Óvri zevgíc* (Epict.
diss. IV, 1, 153) Diogenis vere Cynica sunt, sed Stoicum resipere
videntur.
Sed ui iam redeamus ad propositum, addendum est, quod
Musonius eliam versus Euripidis quos affert (p. 11, 1 — fr. 1047
ed. Nauck, qui etiam Ovidiü imitationem [Fast. 1, 493] com-
memorat) eodem e fonte Cynico hausisse videtur, quippe qui
cum eis quae antecedunt minime cohaereant, sed confirmare
iantum possit, quae Cynicl inter naturam terrenam viventes
statuerunt. Neque exemplum Herculis a Plutarcho allatum cum
exemplo Socratis atque omni hac parte quae sequitur non
cohaerel, ut item apud auctorem Cynicum id extitisse necesse
sit, id quod vel propter ipsam Herculis personam verisimile est.)
IH. Iam ea quae et Musonius et Plutarchus exhibent
porro percurramus. Atque primum quidem ea quae uterque
de &Óo£íe disserit e Cynico fonte fluxisse probari potest, quo
in loco ita consentiunt ut uterque non argumentatione, sed
exemplis virorum in exilio clarorum refutare conetur eos, qui
obscuritatem eo effici putent. Quamquam enim satis exiliter
Musonius de hoc loco disputat p. 73, 12 sqq., tamen et
quod Diogenes nominatur eorum qui évóo£óvavou geoyovrsg
éyévovro, potest quidem fontem significare, qui a Plutarcheo
haud diversus fuerit, e& quod addita legimus verba «el GAAove
1) Ceterum quod versus illos e tragoedia Cratetis quae Hercules in-
scribebatur sumptos esse abfque haud procul ab eis positos fuisse, qui ap.
Laert. Diog. VI, 98 e tragoedia quadam Cratetis afferuntur, denique
verbis illis Teletis (p. 20, 10) 'Hoexiijg à' iE '4oyovg fwmscóv €»jfno:
LevoxtL argumentum eiusdem tragoediae contineri putat, Duemmler l1. c.,
num multis probaverit vir doctus dubito. Equidem ut potius offenderer,
si paucis tantum versibus alterum ab altero separatum utrumque traditum
esset, cum eadem fere sententia atque eadem fere verba repeterentur,
iia duod e verbis illis Teletis satis suspectis (cf. s.) talia concluduntur
audacius mihi factum esse videtur. .
tc UE zs
üv vig Éyov fovAóusvoe Aéysw szoAAoUg. Ceterum Clearchus
neque apud hunc neque alibi commemoratur ita ut Musonii
ipsius memoriae deberi videatur.
Apud Plutarchum primo eius capitis (15) loco, quo refelli-
lur ó vouibov &0obícv rfj qvyij mooosivu, notissima illa de
Diogenis atque Alexandri Magni congressu narratio legitur, cui
hie talis sententia subdita est: Cynicus igitur cum a rege
numquid opus sibi sib interrogante petat, paulum recedat e
sole, indicare putandus est his verbis, quanti se ipsum aestimet,
eum reliquis locis, ubi haec narrantur, ad e«$vr&gxswwv Diogenis
referantur (Laert. Diog. VI, 38. Cie. Tusc. V, 32, 92. Sen. de
. benef. V, 4, 8). Atque sic omnino intelhgitur, quid altera illa
narratiuncula huic adiuncta sibi velit, quod Alexander éxxAeyelg
vó goóvque zoóg tovo gíAovo sixsv: JEU ui) 4AcEovógoc ijuqv,
Zoyévge &v djuqv*, velut eadem dixisse fertur, ut. Plutarchus
narrab (de Alex. virt. c. 10 p. 331), quod Zpoi&e xal xevenAdyn
vóv fiov xci vó &&(co ue vo0 dvópgóc aut (ad princip. erud. c. 0
p. (82) &avudcag vó poóvguo xcd vó uéyst)'og vob &vógóg. —
Eadem ratio, quae hie, simih ilh Diogenis dicto subest, quod
tamen alteri Alexandri Magni imagini respondet, quam sibi
finxerant Cynici. Cum enim rex ad philosophum adiens dixerit
"iy siu, AAéf&avógoe ó u£yoag BoaiAsig , hie ,xd&yi zluoy£vgo Ó
xvo»" respondisse narratur ap. Laert. Diog. VI, 60. Neque minus
ea quae sequuntur in libello Plutarcheo Cynicis deberi lieet
contendamus, cum exempla de Romanis, Camillo et Cicerone,
petita a posteriore manu adiecta esse facile evinci possit. Eodem
autem forma, quae huie sententiae induta est, ducit. Ut enim
hic exemplis probatur, etiam in exilio sevóóbové quosdam esse,
interdum magis quam in patria?) ita apud Teletem (p. 36, 10)
zevi«v non impedire, quominus £vriuog aliquis sit ita demonstra-
tur, ub Aristides Calliae opponatur, Lysander reliquis Spartiatis.
Denique eadem forma redit in illo s. xvviouo? capite (diss.
Epict. IIT, 22, 78), ubi Epaminondas liberis carens reliquis The-
banis opponitur, Homerus autem Priamo (Aeolum et Danaum
1) Cf. Sen. ep. 79, 14 Rutilii innocentia ac virtus lateret, nisi accepisset
Wfwriam: dum wviolatur effulsit. nwmquid mon sorti suae gratias egit. et
exilium suum, complexus est?
4 *
satis inepte postea adiectos esse manifestum est) ut demonstretur,
magis eum hominibus prodesse, qui doceat, ví zotot6t, xg óut-
yovai, vívoo émuusAobvroi, vívog GusAobGu spüg TO zQoOijxov
quam of óo 1] voíc xoxógovyyo soi0íe &vO0' «brüv siGdyovvsg.
Quae cum arte cum cíj vo0 Kvvixob ecuAc(e cohaereant,
Cynieo e fonte quin haec fluxerint dubitari non potest: atqui
"recentioris aetatis Cynismi quaedam his z. xvvióuo? Epicteteis
subesse supra demonstravimus. Neque enim veteres ilh Cynici
hac ratione rem iractassent: nimirum mon id egissent, ut
exempla indagarent, quibus etiam in exilio et in paupertate
honoribus quosdam affectos esse probarent: respondissent potius
velut Antisthenes, qui vr:|v &üo&£íav &yat90v xal (dov vÀ móvo
putabat (Laert. Diog. Vl, 11), aut Diogenes, qui seUyeve/oag xol
Oó&ee x«l vowbre spoxoOwÜuere xoxíxg appellabat (ibid. 72),
atque haud ita urbane definit in Epict. diss. I, 24, 6: ,,2500&íc
Vógog icri uawvouévov &vO6gósxov*, aut Crates qui profitetur,
se Éysuv ztovolíÓe &Oob(ev xal msvíuv &vdAovo Tij vóyn (Laert.
Diog. VI, 93).
IV. Quae argumentatio cum apud recentioris aetatis Cynicos
non propagata sit, qui hunc de &o&/g locum tractarent, similem
semper secuti sunt tractantes locum quendam vicinum, igno-
miniam dico. Qui cum a quibusdam arte cum altero illo con-
iunetus sib — ut a Musonio verbis (p. 78, 16) xa/vo, zóg &v sig
ToUro x«xoüotíag airov, iv à vwig ivüobóvsgor ysyóva-
6Lv 1| zoóvrsgov —, lamen principio separatus erat, ul etiam a
Plutarcho separatim utrumque iractatur. De ignominia iam
Stilponem egisse supra cognovimus, quem tamen e posterioribus
quemquam secutum esse negavimus, quamquam singulorum Stil-
ponis argumentorum rationes diversas in figuras redactae in-
veniuntur. — Átque primum quidem cum illo &yo906 àv ÓtertAÓ
Stilponis conferri possunt quae in illa Tusculanarum parte legun-
tur, quae est de exilio (V, 31, 101): .A£ enim sine ignominia (sc.
egressi sunt philosophi multi, qui enumerantur in anteceden-
tibus). — (4n potest exilium ignominia» adficere sapientem? Quae
pendere e Stilponeis haud rectius dixeris, quam quae apud
Ciceronem et Musonium de iusto exilio leguntur, eum sua
quisque respondeat, Stilpo: 7] ovy otro cóv P£yxAquo; Cicero:
mam iure exwlantem. consolari non oporlet, Musonius: ze zovs
— 58 —
óg80v 1] zgocijxov üx9509«, vote Óixe(oig; Contra inter locum
Ciceronis et Senecae de exilio dialogi cap. 13 similitudo quaedam
intercedit, reseclis eis quae interposita esse postea ($ 2. 3)
apparet vel ex eis quibus inducuntur verbis (Adversus hunc,
quisquis me malorum urba, terrebil, his verbis utendum erit): (1)
pauperlas lolerabilis est, si àgnom?nia, abest, quae vel sola animos
opprimere solet, (4) Ignominia iu putas quemquam sapi-
entem moveri posse, qui omnia in se reposwit, qui ab opinio-
nibus volgi secessit? Socrates .. carcerem iniravil ignominiam psi
loco detracturus (cf. dial. VIT, 21, 1 ecce Socrates ex llo carcere,
quem inirando purgavit omnique honestiorem curia reddidit, pro-
clamat: e. q. s.).
Neque tamen ita hic consensus explicandus esse videtur,
ut Cicerone usus sit Seneca, sed ut Ciceronis liber epitomam
exhibeat eius fontis, ex quo Seneca sua hausit. Qui hie fuerit
foriasse exemplum Socratis indicare nobis potest, quod una
eum antecedentibus ex eo fluxisse videtur. — Ceterum Senecae
consolationis omnis haec pars ad exilium omnino non pertinet,
eum exemplis im universum demonstretur, ignominiam non
esse malum sapienti: in extremo demum capite ad propositum
redit eum quem habent verba &ye90g àv OjwtAd sensum ita
. Bignificans (8 8): hisce ego respondebo, el exilium saepe contemptione
omni carere: si magnus vir cecidil, magnus iacet: mon magis ille
contemnilur!), quam aedium sacrarum ruinae calcantur, quas reli-
giosi aeque ac siantis adorant. Quibus opponi possunt quae de
eadem re dicit Dio Chrysost. or. LXVI p. 353 R II: voig évíuojo
&Biíovog sóAóyog Ó Bíog qoaívsva, xal zoAAol u&AAov algobvvo,
Ocvavov 1) Gv viv &vuov &xofeAóvrse; quamquam haec ali-
quo modo inter se cohaerere negandum erit. In universum de
hoc loco — quomodo sapiens ignominiam accipiat — disputare
non meum esi; id modo adnoto, iam Diogenem respondisse
zQ0e TOv sizmóvrea ,xoAÀoí Gov xuveysióGu. 4GÀÀ yi o
xevaycAópuo (Laert. Diog. VI, 54; cf. Plut. de cohib. ir. c. 12
p. 460), ut paradoxon illud a Stoicis decantatum Cynicis deberi
appareat.
Item apud Stilponem occurrit alterum illud, quod respon-
1) Sie pro illum contemmi codd. scribendum esse verisimile est.
— B4 —
detur eis qui ignominiam exilio inesse putent, cuius primum
Cynieorum exemplum est in eis quae de Diogene hanc in sen-
tentiam!) conversa narrantur ap. Laert. Diog. VI, 49: obicienti
2wvexsig ov qvysnv xocvéiyvoGOew* ,64y0 Ó' éxs(vov uowrfv*
respondit; atque in prima quae fertur Diogenis epistula, quam
lpsis civibus misisse philosophum fingit is qui eam composuit,
prima verba óustg uiv $iuo0 qvyQv xevupupícacó:, iyo à?
vuv uor(v ab his excipiuntur ($ 2): vó. uiv oóv zgóg óuóv
ue qvyaüsvüvo, 6vvqyogst, xol siGvtóo ocorÓ qüAAov oU
évégov' xgstvrov yàg zo«gà mzoÀo Óie«füAAsoSn, zoüg ouv 1|
éxouvstoO9's.. — Quod enim Anaxagorae (ap. Laert. Diog.II, 10
el in gnom. Vatic. ed. Sternb. [ Wien. stud. X| n. 114) similia
tribuuntur (zgóg vüv sizóvra ,£0vegu8ms AOwvaicov 00 uiv
oov, py, &AA. éxstvo, dyov A), ut saepius factum est, translata
sunt in alium quae de alio narrabantur: quin Cynica sit huius
apophthegmatis origo dubitari nequit. Similiter Ánaxagorae
illud dictum tribuitur, undique aeque longam ad Orcum esse
viam, ita ut utrumque propterea tantum factum esse conicias,
quia Ánaxagoram primum philosophorum e patria expulsum
esse notum erat. Neque forlasse casui tribuas, quod cum priore
illo dieto coniunctum in gnom. Vatic. alterum invenimus, quod
ap. Laert. Diog. quoque illud sequitur: 4ve£oayópgag ipo, -
&(g ví ysyévqvai, Ípq, sig v0 víjo p0soc Éoya 9eogijoer, (ut
hie qo:g legitur n. 116; ap. Laert. pro ea habes s/g $sogíav
ép TÀ(ov xal csÀQXvugs x«l ovg«vob) ut patriam (Laert. IT, 7)
caelum esse dicat (cf. Zeller I, 911, 5).*)
Ilud quod fertur Diogenis dictum ab alis varie retracta-
tum est: velut à Cicerone in parad. IV, ubi illud Orc ze &goov
uecvera, Ya tractat, ut potius in Clodium invehatur, quam ut
philosophi more disserat. Ubi qua erat modestia poles aulem,
inquit, esse iw ciis, propler quem aliquando cwitas non fwit? e
1) Nam voce zcàAw hoc apophthegma cum antecedenti cohaerere
indicatur, quod ipsum verbis zgóüg Óà vàv ÜÓvsiO (Ga vta abr vijv qoyiv
inducitur. — De alia huius narratiunculae usurpatione cf. infra.
2) Eiusdem generis est dictum illud de mortis condemnatione, quod
Anaxagorae praeter Socratem tribuitur propterea, quia primus erat philo-
sophorum, quem Athenienses capitis damnaverint (Laert. Diog. II, 18. 35;
Gnom. Vatic. n. 116. 487).
TE |
me luo womine appellas, cum. omnes meo discessu exulasse rem.
publicam pulent?, u& supra vidimus eum in eodem hoc loco (8 29)
Stilponis illud dictum imitatum esse. ltem Brutus in libro,
quem de virtute conscripserat, de Marcello dixerat (Sen. ad
Helv. c. 9, 4), visum sibi se magis in. exilium ire, qui. sine illo
rediturus essei, quam 4llum 4n. exilio relinqui, atque Seneca ipse
Brutum imitatur (8 6): w£ omnes illo die Bruti habere animum
viderentur el non. pro Marcello sed pro se deprecari, ne exules
essent, si sine illo fuissent. Denique magis propter novitatem
rei quam propier gravitatem commemoretur, quod Dio Chryso-
sbomus in ea quam de exilio suo habuit oratione haud igno-
miniam esse in exilio vivere oraculo demonstraturus est, haud
ita felieiber rem gerens, cum non intellexerit in versu extremo
responsi illius ab Apolline Croeso quondam dati (deiysiv uno?
uévswv uwnuÓ' ociüsioO9n, xoxbg sivar) qsóyswv non significare
,exulare^ sed ,fugere"^.
Cum igitur in eis quoque, quae de ignominia a diversis
seriptoribus disserantur, sententiae ipsae Cynicorum esse vide-
antur, pauca de exemplis adiciam. Atque de eis quidem quae
Plutarchus adfert praeter duo illa Cadmi Herculisque, quae a
Bione eum accepisse supra cognovimus, certi aliquid dici non
potest, neque obloquar ei qui haec Thesei et Eumolpi et Codri
exempla a Plutarcho ipso collecta esse dicat; Cynicum vix
dixeris esse, de templis et mysteriis honoris exemplum peti.
Extremum autem illud Apollinis exemplum vel propterea non
principalem hic locum obtinere dixerim, quia similter ille
Aeschyl versus (Suppl. 220) occurrit de orac. def. p. 4171 F, ubi
omnino vera esse ÁAeschyli verba negatur.
Aliter res se habet in exemplis eis, quibus Musonius et
Cicero (Tusc. disp. VI, 36, 105) demonstrare conantur óri x«l Óíxot
moÀÀal Ouxdfovvor. xoxóc xcl éxfkAAovva, moAÀol vijo zovgíOo0g
&Óíxcg x«l vi ijóv vuvig üvÓgQse &yaSol Óvveg é&nAdünoav oz
tüv zoAwGv aique hanc ob causam non necesse esse exulem
male audire (x«xodo&siv) Quae quin e fonte optimo fluxerint,
qui etiam ex Heraclito ipso originem ducat, nulla est dubitatio:
quem cum Cicero certe non inspexit, bum in verba eius malo
enim. Graecorum quam nostra proferre quadrat illud Franco-
galorum proverbium Qwi s'excuse s'accuse: nimirum fontem
xus Dr zx
Graecum secutus Graeca ,malebat" proferre; denique explicari
non possit, quomodo Musonius, si apud Ciceronem in uni-
versum morie muliandos scriptum legisset, in dzyEoco9o, iud
ineidissetl. Apparet igitur utrumque e Graeco fonte optimae
aetatis hausisse!) cuius ut nomen investigemus, fortasse locus
Dionis Chrysostomi adiuvare nos polest. Dubium enim esse
nequit quin haec ex eodem fonte fluxerint:
Cic. 8 105. Quid? Aristides Dio or. LXVI p.358 RLIL ^4o:-
.. honne ob eam causam expulsus | Gvs(Óqv é&oovodxiGev 49 0«votor
est patria, quod praeler modum | xaívou xexevouévo, o«qüg Ov.
iustus esset? Quantis igitur mo- | Oixoiog Tv. ví Ost Oótqe im-
lestis vacant qui nihil omnino | €vusiv, Ze xol àXv vóym vig
cum, populo contrahunt. oUx im &yoa9d mxoAÀdxig dx-
Voto;
Atque haec Dionis verba illa subsequuntur: và Bícovi Óoxs
wu) Óvvevóv sivc, votg zoAAoUg &oéGxeuv si wu?) ztAexobvro ysvó-
u&evov 1| G&6.ov, quae eUn9Gg sibi dicta esse videri in sequen-
tibus exponit. Ubi id tantum quaeritur, quomodo utraque
inter se cohaereant, cum hoe Dionis loco bonus sententiarum
nexus neque efficiatur exemplo illo neque discindatur.
Haec fere sunt quae communis simul et de Plutarcho et
de Musonio habita quaestio doceat: ut reliqua quoque cogno-
scamus in singulos scriptores inquirendum erit; atque primum
quidem cum reliquis Plutarchei libelli capitibus res nobis erit.
Caput III.
De Plutarchi fontibus peculiaribus.
L 1. In exordio hie fere est sententiarum ordo: ,|Optimae
consolationes sunt — ut optimi amici — eae quae miserum
adiuvent atque nobis persuadeant, ut in rebus adversis
non fleamus atque lamentemur, sed ratione usi cogitemus,
1) $81 & Philone accepit sua Cicero (ut Hirzel unters. 2. Cic. philos.
schr. III putat) hunc ipsum haec ex alio deprompsisse verisimile est, quo-
niam Musonius, quippe qui Stoicus esset admodum severus, certe Scepticum
ilum non adhibuit.
ura M nem
quid tandem passi simus (1.).)) Omnibus enim in evuzvóua«ct
id summum esse, quomodo ea accipiamus (2.), ita ut vel
in veris calamitatibus non statim omnis spes abiclenda sit:
immo in optimam partem eas accipiendas esse (8. 4.); ubi autem
in malum nos incidisse tantum nobis fingamus, debere nos
obrog éyyog &mvou£vovg xal Gvvsgt(0ovrag vóv Aoyicuóv có
Gu990v xol vó xsvóv xol vevooyoOnuécvov &zoxcAUmzrsw, id
quod ad ipsam quam Plutarchus tractaturus est rem his refertur
verbis: oióv Z6vuv 1j vov Got zeQobca uevdovaoto x víje voputo-
uévqg zu«vgíOog* qos, yàg oóx ZG, mxmavglo Gasto oUÓ o(xog
ov0' &ygóg o$05 qnÀxciov, dg 4o(orov £&Asysv, ov0 (ovgsiov,
&AÀG yíyvevat, ukAAov à ÓóvoudGsvon xcl xocAstvou vovrov £xoóvov
&&l zog vóv oixobvra xal yoousvov (D.).
Videmus igitur haec deberi viro ingenio firmo praedito,
qui cogitationem suam ad .vitae usum conferat, ut res quan-
tum fieri possit in optimam parlem accipiat; qui ubique in-
dustriae suae campum quaerat, non ut externum sibi comparet
bonum aliquod, sed quia ad officia praestanda tanquam natum
esse hominem putet. Ubinam vero in hoc de exilio libello talia
redeunt?
Sententia quae cap. 7 tractatur his comprehenditur: uóvov
éyevv. Oct. zo0g voUroic (puevoíous zog vov Díov scil) voov.
xxl AoyiGuóv Gong Gyxógav xol xvfegwvícqv, Uva mavtl
zoijo9wu Auu£vu sxpocoguiG)clo ÓUsvqrc,; cap. 8 praefixa sunt
haec: àv yàg 6xomio üvsv xevijo Oó&gg vQv GAN95av (cf.
cap. D éx xevije Óófqg) el summa est illa: &Aoó zóAw vQv
&oíóvqv x«l dó(ovqv, moroíó0x 0 aóviv Ó yoóvog zoníjca.
Quod autem initio eorum capitum, quae exulem in insula
versantem respiciunt, adhortatur Plutarchus, ut animum inten-
damus in corporis, non terrae parvitatem, revocat tantum certam
rem ad eam quam cap. 3 exposuit rationem. Quae eadem varie
iraetlatur in eis quae sequuntur, velut quod cap. 9 illud cé yàg
y xÀ«rt(u qox zQóg vov üAvzxov fov; exemplis explicatur,
aut quod initio cap. 11 legitur dvo ó3 uz vervgouévog
1) Cf. Sen. ep. 123, 1: mecum enim de hoc ipso loquor, quam nihil sit
grave quod, leviter excipias, quam. indignandum nil, 8$ nihil ipse in-
dignando adsiruas, ubi verba exirema paene ad verbum reddere
videntur illud à» ui; zoozo:ij.
c BH.
zovecázoóu. unÓ óyAoucvàOv ox üv oluc, viv vóyuv uéu-
Voiro OvvcAcvvóusvog síg vijov, &AÀ émowvéosutv, aut quod
cap. 12 vituperantur ei qui Archilochum imitentur, qui ríjc
Gáícov và xxgzogópa xol oivózsÓOo zopogív Ou vo voaqo
xol &vóuaAov OiéfaAs vov viov. Denique cap. 18 et 14
exempla afferuntur quae verbis coneluduntur eandem illam ratio-
nem sequentibus: z&vrsg obvou x«l sA£oveg (Aou vOv mutQí-
Ócv éxmsGÓóvvsg ovx üzxéyvoGOuv ov0' fpgoupav éovrove, &AA
éxoijóovvo vutg eógvtauvg àpódiov zogà víjo vóyue uiv vv
gvyqjv Aeflfóvtse, atque finem huius 'sententiarum ordinis effi-
ciunt extrema libelli verba, quae illo &vOgószov o)0slg &qoi-
oeire, vózxog soÜcuuovírv dGoztg oU0 dgsv|v oU$0à qoóvqgouw
inducuntur et quae exempla eius qui haec omnia continet
sensus de Anaxagora et Socrate petunt. Quas sententias
profert Plutarchus sermone usus, cuius tria potissimum pro-
pria esse videntur, quae iterum iterumque occurrunt: simili-
tudines, exempla, poetarum versus.
Cum igitur oplime cogitatione fingere possimus, qualis
fuerit indoles fontis illius Plutarchei, plane nihil seimus de
auctore ipso: laudetur enim quamvis Áristo quidam (c.5 p. 600 E),
iamen quis sit multorum Aristonum (cf. Laert. Diog. VII, 164)
ignoramus, quantamque ad parlem libelh Plutarchei nomen
eius pertineat. Atqui e fonte aliquo haec sumpsisse, non suo
ingenio debere Chaeronensem ex eo apparet, quod eaedem
sententiae, quin eliam eadem verba alis quoque in scriptis
eius leguntur, interdum aliquo modo variata: id quod ut nullo
pacto, si putamus, haec ipsius Plutarchi esse, ita probabiliter
Sic lantum explicatur, ut ille aliorum e libris deprompta
compluribus locis adhibuerit, magis minusve prout res ipsa
postulabat ea novans. Neque minus haec respondent rationi,
quam Plutarchum in conscribendis libellis secutum esse aliunde
probare possumus, praeserlim illis verbis, quae in commen-
tatione z. eó9vuíoeg leguntur (c. 1 p. 464), ubi ózourvíjucre sua
commemorat. Multos igitur Plutarchus legerat libros atque
excerpserab quibus in quoque delectaretur; quae postea modo
hae modo illa ratione componens nova efficiebat.!)
1) Recte haec iam cognoverunt Schmertosch de Plut. sentent. quae
ad divin. spectant origine p. 28 et R. Weber in Leipz. stud. IX. p. 169 80. —
— B9 —
2. Atque in ipso z. s09vuí«g libello plurima leguntur
eorum quae modo in commentatione sz. gvyije invenimus, ut
utraque eodem e fonte fluxisse manifestum git. Compara modo
haec inter se:
z. pvyije z. eÜOvutec
c.l. vróv ÀAóyov dgíovovc e. l. qyosutvog xol obi vóv
x«l Bsfietovivove .. poalv sive, | AÓyov vobrov .. qyoeíeg foq-
vovg Év vais Gvpipogeig zxogóv- | O1c7(«ijc (fvexa) émitqvetv.
Toe ogsA(uog xol Bon 9 00vcog.
Ózov Ó' covà và zQcyyeo c. 17. (émel) và mAsiovo OóEn
Oíücciv Oxó roU Aóyov wwuAea- | ÓveysQatvsew — é0ttóusD — xol
quüécvra xal &voxcAvgOévra | ucvOdvousv, ox iyoravóv &6v.
zQ0g évvTOv sizsiv z00c vobvo uiv E£ysv dd v
vo0 Mezvcvügov zQgóyeigov:
QO$óiv zézxovOoag Óswvóv àv O$ó0£v z. Ó. Qv y. x.
uU) x9o6zorij,
xopuÓi; ysAoióv éGti gw) cíjo
6xgxóg zvvéevtotor, (iD vt
z£0v05t, unÓs víjo voyijo, &
ví yàg zQóg o£ iGvi, üv ure
Ó.À v0 GUuzTOUOC TODTO vycígtov
dE
6o09xóg Gxvqvo, wijce vvyijoc;
yéyovev, &AAQ .
o) yàg rovduxgvóvtos
xalcóvvezuQ9ogvobvcov..
voíé &éovAQvow xostav éyousv, |
&AAA zxooonue.etouévov xci ÓL-
Üo6xóvrov Or, ..
c. 0. £vvou Tv quAocógov
xol vov é£Acov wéyovoi zog
&vvyobvrag &v)goxovg yuyvó-
u&vov, Óg xcÀAoU roO Boudsiv ov
vob GovuAysiv xal Gvvtv-
Ói.Ó vou volo zÀnGíov Óvcog.!)
Parum ingenii Plutarcho tribuere videtur Fowler (Plutarch mol s09w-
peg in Harvard Studies I p. 151), qui Plutarchum gnomologiis et flori-
legiis usum sua componentem facit. Quamquam enim non tali erat
indole, ut nova atque inaudita in lucem proferret, tamen optime de
aequalibus meritus est, cum ea, quae ipsius animum aique mentem
delectaverant, cum illis communicaret. — Haec quae exposui confirmantur
eis quae adnotat Hense l. c. p. 550.
1) Heinze l. c. de hoe s. &ówyg. capite haec dicit: ,Móchten wir
auch vielleicht c. 7, das sich mit den fehlern anderer beschüftigt, über
die wir uns nicht grümen sollen, mit seiner an Paccius gerichteten warnung
noch als einschiebsel betrachten, das sich eng an die anecdote über
m- CBS uu
c. 9. éov,. ÓÀ xol goóuuto c. 8. &áyadàv roívvv £v vois
Avztoc Tjj Over zoo Q yéyvera, | éfovAdvoio GvuxvoueouxQoc
r0 GvygzcioQ«, xal uegovystv | e09vuiov xol vró uw) zegogüv,
0.à 6xÀqgóvuco xal Bícv &víxq- | 06e xQocquAT x«l &ovtto mágs-
TOv. &i vro(vvv luu viíjo Óvo- | 6vww Tuv, &AAÀ uwyvovtag
xonovíuo éxsivug duiSapuev viv | é&xuevgoUv và sígova volg
6xuXv c'ovotg 1) v3)v Ovuv &zs- | BeAvíoo. vüvóS vàg ubvÓOwverg
GrQéyausv éxí vu. vóv gAos- | oxàó vv yov AauxogGv vvcQo-
QÀv xol zgocqvàv,vobv iisorw, | Oxoucvag &zoóvroégovtsg
zoLslv xol zg0g rà dvuztÓ- | Tuig GvOqgaio x«l modo-
uera, xegovvovvug cUroig và | ÜtGu qoóotg — zoguyogotpusv,
qoíeiue xol guAdvOgosae .. viv ó$ Ouvowxv ..
c.4. a uiv yàp iavQuxal c. 8. 4AA' Gozso al euxvat
6.XU0xL T0 gavAórtaTov éx | TO qgeíguGTov £x víijg Gagxóg
vo Goyucvog &veAcuB&- | £AxovGiv, obvo và xdxiova
Stilpon anzulehnen scheint" e.q.s. Sed quamvis haec inserta sint a
Plutarcho, certe eadem ex materia deprompta sunt: eadem enim ratio
in consuetudine hominum commendatur, quae antea in accipiendis
rebus: non mutandi sunt hominum mores, sed quales sunt accipiendi:
xoyzggoig igitur «ol owxoAwoig &v dg voLoÓTOLG . . zEqvxÓGL xocpevog, Dose
levoüg Ódovvoyootc wol &yxvijoow, Timog qoaívy xal uévguoc, &x vàv évótyo-
uévov sógoovij vj 6j Qua Qéctt u&Aov 1) lvmrjog vois évígov &nó(oug
xol uox€9noío:g, ut recte in eis quae de suis addit Plutarchus Paccium
adhortatus utrumque coniungat: ó óà roig zodypoacu $9100clg élogqoág
evpjmttoupéoeoU et wol weroíog, sbxolórotog &v4 oósoig ówAsiv yíyvevot
xxl zoeórorocg. Neque enim sermo alius est, ut vel ex eo cognoscas
lice, quod paucis his versibus complures insertae sunt similitudines.
Iam igitur in ipso fonte Plutarchi haec de quibus agitur verba aliunde
sumpta esse verbis £»viou. vÀv qgilocógov indicatum erat, quippe quae
arlissime cum sequentibus cohaereant: eandem sententiam in illis in
libello z. pvyíje servatis liberius reddidit. Qui hie secundus fons fuerit
pro cerlo nunc non dicam, id tantum adnotem, haec et es quae
sequuntur verba ó óà ueitóv éorw o00! cóvüv GuoQrovóvrov xol Ówxst-
Uévov qo)Aog rà 190g eicD9'ovou£vovg &Ovyusiv «ol Oveqogsiv éBow, &A
Gtooztósuw» &vtv Aómug vv xaxícov plane cum argumento Sen. de clem.
IL, 58qq. consentire, quod Zeller (IIT, 1 p. 289) sic describit: , der weise
werde jedem unglücklichen zu hilfe kommen, aber er werde seinen
affekt nicht teilen, ihn nicht bejammern und bemitleiden; er werde
nicht nachsicht üben, aber er werde schonend beraten und
bessern.* Fortasse etiam quae apud Senecam extat arboris similitudo
ad hunc fontem redit.
au d. xx
vov6a.xovgpltovei x«l ogtovo, | vüv. iOrov Gvvdytig inl Gov-
tO Aoutóv: ol 0$ guAÓAvzoOL xal | vóv.!)
giAcítr.oL vÀ và qsíguOvo vv
iü(ov Gvváysww ds xol Ow-
AoyítsoQut, x«l sooGrsux£vot
voig &viegotg üyonore xol v
goo xoLiob06tv écvrols.
vobg y&g ÓQovovg xí9ove, c. 14. 0v. 0^ £xaecvoc àv écv-
à qíAs, oe Ouggoc épr xqoàv | vÀ và río sóOvu/ag xol viíjc
éuzAs(ovg iv otgovd xstcD«., | Óvo)vu/ag Éysu vopusta, xol
Tóvulvàyag9GvvóvObigaó-| vroSo vróv &yagd!v x«l
Aov, o)y ó Zsiüg vcuieóov | xaxóàv zí€ovg ox év zig
xdüüwvu, .., GAA. Tuv córóv | ob0zt xovoxeuévovg, &AA' év «ij
o( u$v vobv égovvsg .., voig | Vvgij xeuuévovg a Óuegogol vóv
05 zoAAotg..e. Qq. 8. zx96v ónAoUcow. ol uàv yàg
&vóqvot .., obl 0$ poóvipor
e. q. 8.7?)
c.D. óv Ó' 4 gVoie ov0iv e. 18. 4 03 (yg) xol vócov
£yeu xaxüv, GA. OAov xol züv | xol móvov xcl qvyijo ueAevóoc
t0 ÀÁvzoÜv éx xcvijo ÓóEuo àva- | govracíov — ógíavooDa, — xol
zEmA«GTGL, vXUvo Ósb.. éyyog | zooGfi.atouévg và Aoyuouó
&ászTtouévovgo xci Guvsosí- | soQ1j6s. z0ÀAU TO xoveUevouévov
Üovtag TÓóv AoyiGuóov t0 | xol ÓOLcxcvov xol aGa99o0v év
G9 90v xcl vÓ xevóv xol vc- | roig OoxoDo, yoÀAsmoig xol qo-
vooyoónuévov &xoxaAUmvew. | Bsgotz.
1) Ex Hensii commentatione (p. 550) iam addendus est tertius locus
z. T0ÀvztQUyU. C. 6.
2) Cf. Maxim. Tyr, V, 3, 69: cotró uoi x«l steol vÓv (jov "Ownooc
qj" (Soco-
Zoiol ydo v& zí9oi woevowslovat àv. zig obOs.
qnotv .. 'Eyó ób ógà uiv vijv uituw, wol mslOoue, vÀ Aóyo, eb nuócve-
eov Óà óvoudtfsiv OéAo viv (Aro magi zig vouiv. fysv yào Ó1,
ó0s* (4) 4oezi) wvzfjg xal uoyz9moí(o, aovo. z0yol vóv zig mi9ov
e. q. 8. cef. etiam Plut. quom. adol. poet. aud. deb. c. 6 p. 94À (o9vo 1, v&
z0ÀÀà vv &vómaog mzsQl voO zig AíysoOo. doxoóvrov imavogOoréío»).
Hense 1. c. p. 547 adn. 1 recte comparat Sen. ep. 99, 5, qua in epistula
Aristonem resipit etiam illud ($12) esta nec bonum nec malum est: boni
ac mali locus est.
m uBO vun
c. 12. &AAà uv và* Oox &p- c. 10. ooxobv xol ?)psio Ótav
qgousv ov$0à fováAsvousv | dxovGopuev évégov A£yovrosc, c
ov0' iycovoUQcroüusv àv &vvi- | uuxgà và x«9' qu&g ztotyuova
095ovó: Ov o6vaci.átousev,oox | xal Avzwqoà Ócvüg ui: boza-
&vaA(Gxoutv ov0À szooG- | revóvvov uqÓ éxivQosxsv-
qovíuston $ocig Tfysuó- | óvrov,Ebeavuv einsiv: Aau-
vog. zoÀí Tí x«9' Qu&gc zxQodyuoro
xài fuAcvog "uv Ó fíog" ov
zoo6civobusv, oox &y90-
gogobusv,oUxoAoxtiotv.
e. 17. &AÀ' "Mdvatfayógog &iv c. 4. xcl Zoxgoérue uiv
. Éygage, Zoxgévug 0$ qág- | év và Óscpovqoío guAocdo-
uexov zxívov égiAoGógei xoà | pv ÓicAéysvo vroig évaíc-
mugex&AsupuAogogeivrotg | gore,
Ovvi9tuig | &bOouuovibGóusvog *
ox corÓv: vróv Ó$ Oaé-|6 0b GOaíg9ov &vafàg sic
Oovva xol vóv TüvraAov sig | vróv obQavóv £xAcisv, si ur-
róv o9gavóv &vc(&vvag of | Óclg cbrÀ vovg ToÜ sevQóoc
ztoLmvol A£yovauv vato ueyidcoug | lsxovg x«i và opere soa-
6uugogetg ztEgumeotiv Oud v3jv | ÓÓcGLY.
&gpoocovqv.
Quibus addas in utrisque proverbia illa Emdgvov éAoyeg, voO-
vov xóousu (m. Qvy. c. 8; zx. eDOvp. c. 13) atque £Ao0 fiov
&ügu.ovov, Zóov 0$ coróv h GviXOs zouj6tu (m. vy. c. 8; m.
sU09vp. c. 4)!) adhiberi, quamvis ita, ut diversa efficiatur sen-
tentia: haec igitur non premami.
Atque haec quoque sz. e$?9vgu«g conscripla quamquam ne
una quidem vocula significat Plutarchus unde sumpserit, tamen
certis argumentis mihi Heinze (Ariston von Chius bei Plutarch
und Horaz in Mus. Rhen. vol 45 p. 491sqq.) demonstrasse
videtur, ipsi deberi Ariston Chio; neque igitur illa commen-
lationis z. pvyije capita aliunde sumpta esse possunt.
3. Nostrum igitur erit, libello z. pvyijg pereurrendo de-
monstrare, singula Áristonis ingenio respondere, quale Heinze
1) Eadem ratio, qua hic proverbium illud corrigitur, subest illi
Lacedaemonii responso, qui interrogatus, tí stoéytu sroudoyoyOv, ,, TG
««ià, fgn, voig stavo» 1)0£o mov (Plut. vert. doc. poe c. 2. Ad ea
quae sequuntur cf. de fort. c. 5 p. 99 D.
E NT
l e. descripsit, praesertim respectis eis quae non similiter in
illis x. e09vpucog leguntur, aut in commentatiuncula illa zr. &geríje
x«l xexíxg (cf. Heinze l. c.) velut his:
cT. pvy. c. 2 p. 599D .. 1
ó$ yvgy)) vote xoáyuucu zoà-
Ado vo Bigog d& éevrijo ooc-
Tio 86iv. ..
qvy&g 0$ xal &Oobí/ag xal vuv
ástofoAdg, Génso «o v&vovcia
6vsgivove xol dgy&g x«l zos-
Ópíug .. ÉxeGvog &xvrÓ xobyo
x«l peoía x«l cU qípsuw
zoLst x«l vobvavr(ov.
zT. & Q ET. X. X0. c. 1. p. 100C.
ó &vOgoxoc rotg z5ol aóvóv
zocyuocuv 0oviv xcl ydow
éx mwyijo roD ij9ovg mpoGrí-
906v. |
. . «xl zAobvoc Tjóücov xol Oó&c
A«uztooréoo xol OUvauug, &v vÓ
àxà Tíjc Vvrijo £yn yij9og" Óxov
xol zteviev xol qvynv x«l yíjoac
éAepoüg xoi szoooqvág xoc
&UxoA(ev xol mocóvqgre roózov
qégov6otv.
Quae similiter redeunt in Dion. Chrysost. or. XIII (p. 419 R),
in qua de exilio suo disserit: u1] (ga xol vó qeiysuv xol vó
zévEGO n, xal yijQug)) à" xal vócoo xol zxévr« và toiwbre
voie u&v flegéu qevstvou. xol qaAsmdá, Toig Ó' &iA«god xol
sÜxoA«* éxst (explanavit sententiam similitudine alia atque
Plutarchus, tamen haud iia multum diversa) uiv i6og9 x«rà
v5v vo sQockyperoo Ó.eqopikv iA«ggóvovroo roo Ó«uuovíov vÓ
pígoc, àvrabO9« Ói olyeu xoóc viv vo yocoucvov Óvvauw x«l
yvoumv.
In similitudine Plutarchea quod voie zo&yuo6u opponuntur
ó Aí9oc csi OxÀuoóc, Ó xoiorcAÀAoe Gs, wvvuyoóc — sub-
sequantur licet pauca de singulis quibusdam utriusque libelli
communibus. — in memoriam nobis revocat quae leguntur
z. £0Ovp. c. 1T p. 415: xo&óAov Ó' éxzl vv &flovidvov và uiv
qU6su vo Avzobv xcl f«güvov éÉmipégs, và Ó5 zxAsiova ÓóEm
Óvoycoaívevv é0i6óusDe xol uovüdvousv, quae iam alio loco
attulimus. Quae notio item invenitur z. pvyije c. b p. 600E:
1) Haec igitur tria jn communi fonte extiterunt; in loco z. gvy. talia
pro eis reposuit Plutarchus, quae ad r5]v gvyiv pertinerent. — Ceterum
nescio àn huic Aristonis loco respondeat Bionis ille a Telete (p. 9, 7)
servatus: (enarratur urbis similitudo sumptuosae simul et simplicis)
obro xol và mzocypoeto $àv uév (rg ebroig oUto xoa. süztt xol
QUU, govstro, éxv ó* obvog Óvoytoij. ;
iSt. yàg o)x £6vu zxevoíc, Goreo oU0. oixoc 000^ dygog ov05
quÀxsiov, ov0' (evgsiov, &AAG yiyverat, u&AAov Ó0' óvoud-
Cevau xal xaAstrou rovrov £xaGrov zo0g Tróv oíxobvte
x&l yoóousvov neque dubium esse potest quin Aristo, qui
hie a Plutarcho laudatur, idem sit atque is qui virtutem 1in-
ducebat x«vrà v0 xoóc vu z 06 Éxyerv (Laert. Diog. VIT, 161;
cf. Galen. Hippocr. et Plat. VII, 1 p. 590 vous, yào ó &vyo
éxelvog uev ovGuv v) dgeviv óvóuec. zAc(oow óvoustsad a,
x«tü v)v zxgóg tv Og£GLv). — Passim in utroque occurrit
lbello notio xsviíjo Óó&ngg (m. só9vyu. c. 2 Aóxot 03 xol va-
gexyol xel xoxotüvwíx, Óià PbuAovuxíag xol ÓsuGiÜeLuovíog xol
giAovuuíug xal xsvóv OofóÀv; c.ll a( 0$ vOv zxa060v qovol
zgóg v1)v xev1v Óó&ov £vàoOev dviuegrvgobtor; x. vy. c. 5
GAAA ÓÀov xol müv r0 AvzoÜv ix xsvijo ÓóEng &vexémAc0toi;
c. 8 àv yàp óxozijc üvsv xtvije Óóbgo v1v &Aj9cv) id quod
uliro nobis in memoriam revocat illa óxouwváuere óxig xsvo-
Oobfíag, quae inter libros Aristonis Chii commemorat Laert.
Diog. VII, 163, — erant igitur haee non commentaria de inani
gloria (sic praeter ceteros Saal de Ariístone Chio p. 14) sed
de vana opinione.) Nullus enim dubito quin Stoici sint hi libri,
non Peripatetici, praesertim cum recte Heinze (Ll c.) mihi ad-
monuisse videatur, etiam Mareum Antonium S101ci Áristonis
scripta legisse. In universum autem in diiudicanda illa quae-
stione haec observanda esse puto: cum tituh librorum traditi
sint, qui a veteribus et huic et illi tribuantur, cum utriusque
iudicii neque argumenta nobis noia sint, neque alterum auctori-
tate gravissima viri cuiusdam fuleiatur (nam talis non est
Panaetius: cf. Hartlich in. Leipz. stud. XI p. 214), argumenta e
re ipsa nobis petenda sunt, ut Stoica Stoico tribuamus, Peri
patetiea Peripatetico, et in librorum tituls (id quod post
Krischium (forschungen) persecutus est Saal l c. p. 158qq.)
el in ipsis sententiüs, nimirum respicientes ea quae cuiusque:
propria a testibus quibus fides habeatur dignis traduntur. Sed
redeamus ex hac digressione ad exilium.
1) Nullo enim argumento probari posse puto, haec ómopsduera eun-
dem esse librum atque illum, qui laudatur in Philod. de vit. 1. X (col. X)
z£Ql vo) xovgíftuw óxtongavíaug émi vó xoi? ab Aristone quodam con-
scriptus.
IL 1. Atque in initio cap. 7 libelli Plutarchei narrati-
uncula legitur, quae originem Cynicam nimis fere aperte redolet,
nescio an praecipue ea in re, quod inducuntur Aegypti!) ilh
non solum dicentes, sed etiam haud sane decorum aliquid
facientes émiósuxvovrso và cíÓotc, ut Diogenes ,ut res cum
verbis consentirent^ in Dion. Chrysost. or. VIII (p. 287 R)
évvoróog oiu, v0 vov "HocexAfovo rovg uiv Aóyove gie,
quuol Ób xoO:tfóusvog imoís. vu. vv dÓóEcv (cf. E. Weber l. c.
p. 140). Simillimam autem universa ex indole dixerim illam
de Lacaena narratiunculam, quam Dionis esse supra cognovimus
(Teles p. 45, 1sqq.): gvyóvrov yàg c«vvíjo vOv víOv éx tío
pXyue xcl zegeyevouévov sgg cUr(v, 200^ quov ixovs
qeUyovvso; 1| Ósboo xc«roÓvoóusvoi 00tv &&6Óvre;4 &vacvQoa-
uévg x«l ósítaca coroic. Dioneum igitur ,sal nigrum"
cognoscimus, sed mitigatum quodammodo, cum dictum illud
.Xvvuxdtsoov esse dicatur, atque aliud opponatur, quod e$soe-
zméOvtQov sil xol osuvóvsQov sixtiv. Cum autem hoc ipsum
Aristonis sit, apparet, vituperationem illam narratiunculae
Cynicae eiusdem esse, id quod re vera optime in eum quadrat.
Ut enim in universum sententias Bionis minus magisve retracta-
vit (Heinze p. 508), ita in singulis colorem Cynicum detergere
studuit, id quod iusto minus pressisse mihi Heinze videtur.
Narratiunculae illius — ut exemplum adferam — de Athenis,
quae simul urbs zoAvvcAde, simul sbvsA»g sib, quin universa
indoles ac ratio Cyniea sit, dubitari non potest: atqui apud
Teletem (p. 8, 12) et genuina forma et vere Cymica persona,
Diogenes scilicet, servatae sunt; in Plut. zx. &09vyg. c. 10
Socrati tribuuntur eadem, quae praeterea satis languide re-
feruntur?), id quod a Plutarcho demum factum esse non est
verisimile — hie enim nihil habebat, quod nomen mutaret,
quippe qui etiam ahis locis Cynicos reciperet, velut in libello
z. Qvyíje —: contra Aristonis intererat, haud nimis aperte
1) Aegyplios saepius commemorari apud Bionem recte adnotare
videtur Hense 1, c. p. 549.
2) Quomodo Heinze p. 509 apud Plutarchum genuinam formam
cognoscere potuerit haud intelligo: immo, illud vere Bioneum, :à
QtarQuixóv, quod tanquam in scaena omnia fieri videmus, plane evanuit,
neque minus verba paulo fortiora (égów, &véwQo yev) eiectasunt.
£x cB uu
Cynicum profiteri. — Eodem modo res se habet in altera
narratione — est de muliere illa, quae coniuge cum amicis
accumbante z«gsAQo00c0 v)v vQézs£av &vérQewsv, — quae de
Xanthippe narratur atque Socrate ap. Tel p. 12, 11sqq., de
Pittaco eiusque uxore, quae altera Xanthippe fuisse videtur,
in Plut. x. só9vy. c. 11. Genuinam enim formam, quam quin
hic quoque Teles exhibeat dubitari nequit, mutavit Aristo —
nam Stoicum illud o? uéya uhv &vÓgsíoag, uy 0$ Gogíag
xul Óuxciod voc xAéoc indicare videtur — et quod Socratem
nimis suspiciebat, quam cui talia accidisse narraret, et quod
opus ei erai viro, cui externa AeuzQG x«l zsguónvo fuerant. !)
— Ceterum his ipsis refellitur, si quis Teletem ex Aristone
hausisse putet, id quod per temporum rationem fieri potuit.
2. In eis igitur quae ipse cap. 7 pro Cynicis illis prae-
cipit, primum ea nobis occurrit sententia, unde omnia fere
pendent, quae huc spectant commentationum et s. só9vuag
el z. gvyije, scilieebh nos vobv xal Aoyuwuóv, mentem ac
rationem, adhibentes rà zodyucero, res externas, superare posse.
Quare non inutile esse puto, paucis verbis adumbrare, quid
singuli philosophi, qui quidem in nostris alicuius momenti sint,
de ratione censeant, quae inter homines atque res externas
intercedat, ut hac via postea ad singulos referre possimus,
1) Haec quae exposui nescio an confirmentur loco Plutarchi (Amat.
c. 24 p. 770 B), quem Bioni vindicatum prolegg. p. LVIII Hense denuo
affert l c. p. 558. — Sed priusquam iudicemus relegamus eum: oic9«
tovg zxoi0wObg Pooreg dg sig éfefoeióvqro mxoÀAA Aéyovao, wel owdzrovo:
Aéyovteg, doztQ cv obróv tQuyl OioiQsiíoO9o. v)v gulav, cbrobg OP?
voudóov dx» ivtooífovrag roig vtOnAóc: xol &vOmgoig &0006 (og) àx
tijg mwoÀeuíog GvoctQaromtüsósuv. fru Ób qogruxórtQov Ó cogiov)g Bíov
tàg vÀ» waióv volyog AouoÓ(ovg $xdAs xol Moiotoyeízovog, àg Guo xotg
vvQovyvy(Oog &rolleavrouévovg óx' «ótóv totg égacrdg. Totum igitur hunc
locum ,,eex Bionea quadam diatriba adsumptum" putat Hense; sed quo-
modo id factum esse potest, cum expressis verbis dicatur, posteriorem
lantum partem Bionis esse? Quamquam quin recte demonstraverit vir
doctissimus, Bionea etiam in priore parte latere dubitari non potest:
dicendum erit, haec ex AÁristone sumpsisse Plutarchum qui illud ,,goez:-
xóttoov»* detergens eandem sententiam profert. — Id quod cum eo con-
firmatur quod Aristo hoc ipso in 'Egovixó laudatur (c. 91 p. 766 F; cf.
infra p. 86 adn. 1), tum eo quod inter libros Aristoneos commemorantur
igovixol Qieteifot.
zu. P. oce.
quae tradita sunt de exili ab hominibus sustinendi ratione.
Initium igitur faciendum nobis est a Stilpone, quem rv
&z&95.&v sapientis professum esse iam supra cognovimus,
ita ut omnino non sentiat hie quae sibi aecidant. Quam
rationem quamvis interdum Cynici atque Stoici secuti sint (cf.
Hense prolegg. p. XL), tamen ipsi Cynici docent, non negle-
gendas esse res externas, sed superandas, secundum veteres
Cynicos ut contemnamus, secundum recentiores ut nobis
illas subiungamus: habes igitur in his idem inter utrosque
discrimen quod in omnibus fere sententiis, quale est inter eos
qui unam rationem adhibentes sapienti praecepta dant, et
qui usum respicientes praecepta hominis naturae adaequant.
Ilud igitur etiam Crates docet, cum ap. Tel. p. 28, 9 dicat:
&AÀ& xel zAijosc Óv aUrO (vó qooxóAnv sci.) obvog Ove
x«l xtvovusvov (óov ox ÓóÓvvsjon, hoc Bio, qui in his
de Cyrenaicis pendet (cf. Hense p. LXIV sq.), cum seribat
(ap. Tel. p. 8, 88qq.): 69 x£goqe«: vote zoAAotg xeAGg, dyó
à) roig ÓóÀíyow o) yàg và zoAvrtAi, quot, voípsu, ov0?
éxs(vo:g uiv &dvu uev! &peAs(ag!) yoijoOui, rotg 03 ÓA(youg xol
&UrEAÉ0L usrà GoqoocUrgo o)x Lor, xol drvgíag. Cui adiciam
1) ógtisíag codd.; cum enim demonstrare velit, et magnis xoóg
zoijo&u, aliquem posse et parvis, atque cum hoc ita significet, ut. haud
recte negari dieat, usr& cogoo0ov»nc xol &rvgíog eis nos uti posse, se-
quitur — ut illud similiter de more Bionis dicatur — in voce ógels(íeg latere
notionis eiusdem verbum: atque nulla fere litterarum mutatione induci
potest &gsie/a (&peA)g legitur ap. Tel. p. 29, 10; 30, 9). Zxgoocóvr
in altero dicto Bionis redit, quod depravatum traditur in Gnom. Vatic.
ed. Sternb. (Wien. stud. X) n. 162: vv uiv qgóvqow ign movromowov
siva, tÀv &yoOOv, t)v Ó8 coggooóvqv ctQerovoíov — ctQoarovoyíos
scripsib Sternbach, quo quid significari voluerit nescire me fateor.
Expectatur vox, qua similem per imaginem definiatur 7j cagocovr ita,
ut simul eam esse minoris quam T?» poóvrncw indicetur, quam rocobvov
Ótxgéosu vàv GAAov &oevàv, 000v vij» 0gacw càv &ALov aiof1j06ov censuisse
Bionem tradit Laert. Diog. IV, 51. Atqui tabernae quodammodo opposita
est officina, ut conicias pro CTPATOYPIAN scribendum esse CPCACTHPION.
Dixit igitur fortasse Borysthenita, eadem te prudentia tanquam e zavro-
voÀío facile simul comparare licere, quae temperantia tanquam in
ieyaerneío singula labore tibi quaerenda sint — quamquam rem sane
lubricam esse sentio, frustulam talem e sententiarum nexu exsectam
emendare, |
5*
TRE. Mem
alterum apophthegma, ut cognoscas non semper fidem habendam
esse eis nominibus quae dictis illis praefixa leguntur. Si enim
apud Laert. Diog. VI, 29 de Diogene legeris haec: éxáve vovg
uéAAovrag yaueiv xal uv yoagtiv, x«l vote ucAAovrag xoca-
mÀsUv xol pu?) xovoxAstv, xal ro v6G uéAAovrag soAvreUs0 SaL
x«l wu) zmoAuveUE0O Cu, xol voto zou00rQogetv xol ui) zou00-
vQoQsiv, xol vo)e zogoóxsvatouévovgo óvupiobUv volg
ÓvváGvau xol u?) 1906tóvv«c; non veteris eb vere Cynici esse
Statim adnotabis eos laudare, qui omnibus qualescumque sibi
offerantur rebus utantur!): canis ille vetabat quemquam uxorem
ducere, ad rem publicam accedere, consuetudine regum uti.
Confirmantur autem quae de origme apophthegmatis huius
suspicati sumus eo quod similia in Áristoneis redeunt, quam-
vis paulum variata ita ut vituperentur contrariam rationem
sequentes: (z. eDOvp. c. 3) v0 ux ÓUvac9a, uuÓ' émícvacO9o.
40ij69«. voie zegobouv ó0g89o — votre xol ysyoumxócoag evi.
xol &y&uovg* Óu& vabro petyovo, vtt v &yogáv, situ t2)
q6vyíov oo gégovov. Ó.& vaUvo zgooyoyüg év abAatg
ÓLÓxovG. xal mogsi9óvcvso só9Uce fBagívovctau?) Neque
apud recentioris aetatis philosophos, quibus aliquid Cymnici
adhaeret, hac ratione disposita desunt; leguntur enim in diss.
Epict. II, 16, 42 haec, quae Deo dicere hominem vult: &oyewv
ue OéAnug, (Ü,ovsósuv: uévew, qebysuv: zxéveoQat, mAovrstv;
iyd 60, ózxig óxávrov zog voveo &vO9gdíxovo GzoAoyádouo.,
üsíto vqv ÉxáGvov qVeLv ota dórí(v; quamquam manum Musonii
vel Epicteti novantem nemo est quin cognoscat: non enim
homo ut per ipsius virtutem rebus uti possit studet, sed
1) Hunc inesse verbis sensum e postrema parte elucet, cum priora
etiam ita intelligi possint, ut Diogenes et eos laudasse narretur qui in
matrimonium ducant et eos qui non ducant e. q. s.; ultimis vero verbis
nihil aliud significari potest nisi laudari eos qui una cum regibus vivere
praesto sint, non tamen ultro adeant. Aliter, neque tamen rectius hoc
intellexit Turnebus (,qui sciant cum regibus vivere, sed nunquam
adeant), qui propterea mutare volebat priora in rovg uéAlovroag yogutiv
x«l uj yapoU0vcvog e. q. s.
2) Locum qui me fugerat Wachsmuthii debeo humanitati. — Cum
hoe rursus comparat Heinze (l. c. p. 521) Hor. ep. 1, 1, 87, cuius alius quo-
que locus (ep. I, 17, 118qq.) apte afferatur, ubi & narratiuncula illa quae
est de Aristippo et Diogene proficiscitur (Laert. Diog. II, 68).
NEC
voluntati dei oboediens omnia patienter fert, ut ipsis illis
— verbis praecedunt haec: zo ow Aowuróv àv 96Age, Óóuoyvo-
uovà 6ot, 6óg eiui. Quam rationem saepius in dissertationibus
Epicteteis — statim haec inseram, cum non respondeant rationi
Epicteti propriae — ad exilhum ipsum relatam videmus ita ut
sapiens dicat (IV, 4, 34): 9é£Asv' eig "Póuqv; sig 'Póuqv. Eie
I «ga; stg I'age. Eig 4915jvag; sig IOsjvoag. Eig qvAoxiv;
&g qvAexuv — üv mat mnc ,uóve vig sig d Ojvog ixéAO1,
&zxóAov: multo enim honestius quam Athenis, in urbe pulcher-
rima, versari và eUOoiuovsiv, .. vó dzxoO4j sivot, v0 &váQoayov;
multo honestius quam Romam, urbem tumultuosam, evitare ró
&Ugosiv. Neve igitur Gyaris recorderis Romae neve Romae
Athenarum (III, 24, 109): atque si Póug Óucyew Óxvsto, viv
*EAAd0n zo9sig, licel ex te quaerere: órav à" dzo&wvijoxew £n,
x«l vórs ucAAeug Tuv xevaxAcítuv Or, vào AOsjvoo oO usAAtG
BAéxsuv. xal iv duxsíp o) msgumavjosuo (IIT, 24, 707); Nam si
fles, quod non eosdem vides neque eisdem in locis versaris,
dignus qui x«l càv xogdxov x«l xogovóv &O4uTsgoc To, oic
&Esovwv Uuvoot. Oxov €9£Aoveri xal usroixoüousiv vkg vsocoLxg
xol ve zxsAdym ÓwaztQüv ui] Grívovoi uuÓb mxoOoUGo. và xoüv«
(III, 24, 6). Exemplo tibi est Diogenes: num hunc vides
xAe(ovro 3| &yavoxrobDvtu, Ortu vóv Ósivc ov uéAAe. DAÉmew
ovO: vqv Ótsiva, oU02 £v dOxjveig aso, 1) év KogívO9w, &AA'
&v obvo vUyn iv Zoucoi 1) év 'Exfevávow (II, 16, 35). Hunc
igitur imiteris, qui «roig voto zeigavolo Gvr50ns éyíyvsvo
(III, 24, 66), neque eos adulabatur, f»' evvóv 4O«voíov cw
z04x606wv, Vv [05 zov? rov Ilags v0v xoAóv xal và ucxgà
v&(ym xol viv d&xgómoAw (13), aique licet tibi dicere: ví ér,
z09s(c rovc Gvvijü tig Tóxovo; éxÓsbau fgeyU xol vosrove zw
&Esio GvviOs.o* sive v obvroc &ysvvào Eyne, xdAw xol vosrov
&xoxAÀeTrÓusvog xA«is x«i evívs (56) Quae etiam iocose sic
dicit (id quod in memoriam nobis revocat illam locastae irri-
sionem in Plut. c. 16; cf. c. 6), ut inducat querentem (II, 16, 30),
Or, oUxévu. vO víjo zd(Qxugo 00oQ mívsw uéAAs. — TO yàg
Mágoxstov q4sigóv idv, toO víjo zf(oxuc; — 44A éxsivó uoi
GUvg9sg Qv. — Kol voUro zxáAw Zovou Go, OívgSsgc siv üv
uiv xol voUro zgocza9jc, xol roüro zdAw xAets xol füvs
6róyov ópoiov v EUgutí0ov ztovijooat
es CHÜyS must
» e
Osoug tt vag Néogovog Mcgxióv 9 000g.
Quam ludificationem versuum illorum Euripidis (Phoen. 361 qq.)
zoAv0exgvo Ó &quxóunv
qoóviog i(üov u£Aa9Q9« xol Bouovg 95v
yvpváau.á 9" oicw &vevoágmv Zíoxnug 9" 60oo,
àv o) Ouxaíog &xsAct0cdg Eívqv xóAw
vaío óv 000v ÜÓup £yov Óuxovogoobv
non suo debere ingenio Epictetum cum per se verisimile est,
tum eo probatur, quod et sententia et forma Bionis memoriam
affert, si cum eis quae sequuntur verbis i|Ó0s ze vQ«yoOíc
yívet&t, Ürav sig uopgove &vOodzovo zQckyuora và vvyÓvc
éuxsei comparas illa, quae leguntur in Tel z. pvyíjs sermone
p. 22, 2: àAA' d msgl vagijg &yovía moAA&g vQeyoOíasc
éxoíqSdsv. Eodem mos ducit illa huius versus Euripidei
zegoc0.óo9c6i; — ex qua praeterea cognoscas licet, meliorem
philosophum quam poetam vel metrieum fuisse Epictetum —,
quales, ut Homericorum versuum detorsiones, a Cynicis ad-
hibitas esse apparet ex exemplis a Webero 1]. c. p. 210 adn. 1
allatis) sicuti hune ipsum versum ad uxgoAóyov filos?)
1) Complures habes ap. Plut. quom. adol. poet. aud. deb. c. 12
p. 33 Csqq.; de garrul. c. 1. — De Homero tin apophthegmatis usurpato
cf. Teuferi dissertationem.
.2) De his enim agitur, non de Megarensium filiis, ui praecepta
ila non horum sunt, sed avarorum, id quod dilucide scriptum extat:
o0 y&Q póvov x«vt& róv EbgurtíÓqv
"Axólacta zxdvtn yívevat Óoólov víwuva,
éAÀk wol vv uixoolóycov, quibuscum artissime cohaerent quae se-
quuntur: x«l y&Q o)g Óoxobci ztei0sótuv &ztoAlvovo, xol ztoocÓLcoTQÉQOvOL
éupvtstovreg Tiv cótÀÓ» gueoyvolav wal uixooAoyíav. Qui enim in-
tulerunt , puerorum educandorum rationem Megaricam" et ,,Megaricos"
Hense (prolegg. p. LXIX) et Heinze (de Hor. Bionis imit. p. 19) non vide-
runt, illud Diogenis apophthegma obiter inseri (Gg zov xol) neque arte
cum tota hac argumentatione cohaerere (neque enim verba consentiunt,
cum x«i y&o o9g ÓoxotGc. e.q.s. ad singulare Meyagéog á&vógóg vix
referri possint ', ut plane alium sensum efficiens narratur apud Laert.
Diog. (VI, 41): 'Ev Meydgowg (00v và uiv mxQóflvo voig Ofoueow cwe-
czXGU£vo, rovg OP zoiücg cbrtóv yvuvoóg, iu ,Avowreléovtoóv ior. Meya-
Qécg «gióv elvat 7| víóv^. (Megaris oves pastas esse, inde concludi potest,
quod inter eas res, quas Megarenses Athenas exportasse Aristophanes
dicit (Ach. 519; Pac. 1000), commemorantur z4evíoxw vel zAeviox(óio.)
c MS um
relatum legimus apud Plut. z. giAozAovt. c. € p. 526: mortuis
patribus
yvuvdew à' oicw évevoág zfíoxug 9' UO
zego0evroL, xüv simy vig ,00x &xoUor voU quAoGóqov;" ,ztóDev -
éuoí; pqoív: o9 6yoAdto QU xoevoóe rtOvuxórog.*
Quae igitur ad recentioris Cynismi fontes revocavimus, id
commune habent, ut nihil certi profiteantur de ratione ac via,
qua illud x«Aóc xoijG9«t voic zodcyuocww tibi comparare possis:
atque hoc ipsum accedit in eis, quae ad Aristonem referenda
esse commentationum illarum cognovimus, cum in eis doceatur,
qgoóvye.v aut Aoyiouóv aut vobv adhibenda esse, ut rebus uti
possimus, xev?v Óóbfav aulem causam miseriarum esse. Sed
eum singula per libellum 7r. 9vyíjc iam supra perlustraverimus
atque idem per duo alia scripta (zx. ebQ9vuag et zz. &gev. x. xax.)
Heinze fecerit (l €), pauca per. aha seripta dissipata adiciam.
Velut in ilo Plutarchi z. róz9e libello quem Duemmler
Áristoni vindicavit. (Akadem. p. 211sqq.) &ic 7] oóvgo:g de-
finitur (cap. 6 p. 99 E): o9 yovoíov écriv ov0' &gyguov o00?
Üófa o00à xAoUrog o)0. Oyísus ov0' (GyUg ov0À xdAAog, sed
tó süou. voUro.g xceAOg xoijoOw,. Óvvausvov. — Pro goowvéíost
(ró goovsiv z. £00vyu. c. 4) modo ó Aóyog reponitur (z. &ger.
x. XXX. c. 4 vo,órqv Ó Aóyog éuzorst vij Vvyi) OutOscu e. q. s.
cf. z. eo0vp. c. 4; Laert. Diog. VI, 29) modo 7j &oev1j (Plut.
quom. ddol. poel. aud. deb. c. 14 p. 36 D: poetae verba quae-
dam &g' o)x ázxóüsbío écvw, àv ol quAócogor A£yovei mol
zAoUrov xol rüv éxróg &yoO9üv óc yoolc &gstiíjo &ávogsAóv
Óvrov xcl &vovürov oic £yovo:), quae quomodo inter se
Cohaereant infra: paucis explicare i animo est. Viríus et
malitia inter se opponuntur atque similitudine ni fallor vere
Aristonea explicantur in Sen. ep. 31, D: fac te ipse felicem:
facies aulem si inlellexeris bona esse, quibus admixta est. virtus,
(urpia quibus malitia coniuncía est. Ut nihil sit splendidum
sine luce, nihil atrum sine tenebris, ut nihil calidum sine igne,
Neque igitur ex his effici potest, Megarenses praeter ceteros puxooAóyovg
fuisse neque — cum nihil tale de eis sciamus — haec e Megarensi
scriptore sumpsisse Plutarchum velut e Telete: atque ideo omnino tanti
esse putavi, quod adnotarem.
cO Lc
sine aere nihil frigidum: ifa honesia et turpia virlutis ac malitiae
societas efficit.)
Temporibus illis, quibus Stoici severi florebant, fere nihil
deberi, quod huc referendum sit, non est ut mireris.) Nam
in eis quae docebant solam rationem spectabant, non vitam,
iia ut hane secundum illam conformare nemo posset: modo
cogites, quantum inter se differat quod docebant, sapientem
ad rem publicam accedere debere, et quod re vera omnes in
olium se recipientes vitam degebant — quem dissensum satis
spinosis arguments tollere studebant. Quali e fonte fortasse
fluxerunt quae in Sen. dial. c. 9, 3 leguntur, quibus exponitur,
exilium propterea non malum esse, quia virtutes nobiscum
ducamus, ita ut impediat quominus miseri fiamus id ipsum
quod virtutes habeamus, non quod virtute miseriam vincamus.
Ea demum aetate, qua philosophi rursus ipsam vitam
spectabant, in lucem eduntur quae ad nostram rem pertinent.
Musonius enim quid de homine et rebus externis senserit
cognosci potest ex ecloga illa zegl &ex16cog inscripta (Stob. flor.
29, 8) ubi docet (II p. 14, 28 Mein): ài& 0$ víjc vvyijo doxqois
éóv, zQGrov uiv v&àg &zxo0s(bsug xQoysípovg zxowtGO0ci, vig Tt
zEeQl vOv &yoO0Gv rüv Óoxoóvrov Óg o)x dycOG xcl vàg mtol
vtÓv xaxüv rüv Óoxoóvcov dg oO xcx& xcl và &dAgy9Oc &yaO
yvooítsu ve xal ÓuxxQívsvw &xó vàv ut) &Ay09Gc éOtcaOnr, tum
haec assequi, vere mala evitare, non illa quae videanbur bona
eti mala appetere et fugere (cf. Maxim. Tyr. II, 2). Epicteti
denique sententiam, unde fere omnis eius pendet philosophia,
legimus in man. c. 1: vóv Óvrov cà uév éovw ég' dquiv,
r& 0i ovx ég' Quiv: ég? Tutv uiv OxóAmWug Óógu) PxxAwu
xol &vl Aóyo, 00« quévsQu £gya. oix ég' Suiv Ob vó cGuc
xvijóug Oóba. &oyot* xcl évàl Aóygo, 06€ ovy quérsQe £pyo, quae
1) Neque ea quae sequuntur (Quid ergo est bonum? rerum scientia.
quid malwm est? rerum imperitia [cf. &z etoío zx oeypudvov m. ebOvp.
c. 8]. llle prudens atque artifex pro tempore quaeque repellet aut
eliget. sed nec quae repellit timet, mec miratur quae eligit, si modo magnus
ei eb invictus animus est) quin Áristonis sint dubitabis, si memineris
eius virtutis definitionis quam Galenus servavit (éztovs uv &yodóv «ol
xoxàv), cll. eis quae infra disputaturus sum.
2) Zeller III, 1 p. 297.
mo. WO. dec
si recle dignosces, ov0síg 66 xoAUGst, ov uéuwym ov0ÉEvo, oUx
éyxaA&Gsto Tuví (8 9 cf. eliam diss. I, 1, 1); contra s1 movemur,
vxQdGos, voUg &vÜgdzovge oU rk zQcyuera, GAAA rà mgl vÓV
zo«yudvov Óóypovc (man. e. D) Videmus igitur, Musonium
Epietetumque neque docere cum Stilpone, nos externa omnino
non sentire, neque exhortari cum recentioris aetatis Cynicis
el Áristone, ut externa nobis subiungamus quodammodo, sed
admonere, ui externa accipiamus quidem, sed tanquam aliena,
semper animum altendamus ad vera bona, ad v& ég" mQuiv, id
quod Epictetus sic reddit (diss. IV, 5, 6): Zrgovqyijoc:; — Ov
&AÀ. Qv 0LO vaL, énl voívqe víje UAne vo lOtov T)ysuovixóv vqoijoot.
Düucu; — Ov: &AA Qv Oi0ícvo. ycuog, éxi vavvuo víjo Axe
xorà qUOLV Íyovra aor0v cqugijóc.. — Quam rationem iterum
iterumque explicantem atque adhibentem videmus Epictetum. |
:8. Quae cum in universum de hominum atque rerum
consuetudine singulos censuisse cognoscamus, jam videamus,
quomodo ad exilium haec redegerint, ut non exilium ipsum
malum esse dicerent, sed ab aliis pro malo accipi, ab aliis non.
Talia cum de senectute atque paupertate tum de £svíe
dicuntur Tel. p. 8, 8: otbreg iiv cou Ósít£o Óvo yégovrag Óvo
zévqvag ÓUo pebyovtag, tóv uiv àv vij ztáan eoxoA(e xol &xottíe
Óvre, vov 05 év vij ztáor vogegij" o0 qavsgóv, Ot, ov tO yíjoog, ov
T1)v xtvi(cv, oU TQ)v bsvíav aituevéov GAA &xegóv vi. Similia ut
de sola:paupertate dicuntur p. 26, 7, ita de exilio ap. Sen. de
rem. fori. VIII, 2 p. 104, 1 Rossb., id quod in libelli Plutarchei
cap. 2 exemplis Polynicis Euripidei et Alemanis!) illustratur;
utrumque coniunctum, Stoico colore paullulum tinctum habes in
Sen. ep. 85, 40: sapiens virlutem. si. licebit àn. divitiis. explicabit,
si minus in. pauper(ale; si poterit in. patria, si minus in. exilio")
Aristoneam huius sententiae formam habes apud Plutarchum
(c. 17 p. 607 E): dv99ószov Ó' ov0slg dgougstrvo, vrómog sbOoL-
uovíav GOxso ov0 Ggstqv ov$05 qoóvqowv: nam vocem óoz:Q -
1) De epigrammate cf. Cobet Mnemos. N. S. I p. 383.
2) Talia lepide atque urbane iocans imitatur Horatius (Sat. II, 1, 57):
Ne longum faciam: sew me tranquilla, senectus
Eaxpectat sew Mors atris circeumvolat alis,
Dives inops, Romae sew fors ita iusserit exul:
Qwisquis erit vitae scribam color!
ix UR luc
sic intelligendam esse (ut causam quasi indicet) sequitur ex
AÁnaxagorae atque Socratis, qui carcere inclusi sunt, Tantali
atque Phaethontis, qui in caelo versantur, exemplis: ut enim
ill in miserrimo loco bene se habent, ita hi in pulcherrimo
loco infelices sunt óÓi& v5?v d&goovvqv. Socratis exemplum
similiter a Seneca afferri supra adnotavi (ad Helv. c. 13, 4):
nescio an rivulus quidam ex Áristoneis usque ad locum illum
Ánnaeanum profluxerit; certe sapiens qué ab opinionibus volgi
secessit Àrisbonis esse potest, quamquam et hic et ei quos infra
cum Graecis comparabimus consolationis Ànnaeanae loci (p. 100)
non tales mihi esse videntur, ui eis insistentes quidquam certi
affirmare possimus.
Quae apud Plutarchum obiter commemoratur sententia,
exilium nos virtute (de goo»ijoec cf. infra) non privare posse, in
universum de externis rebus dicitur in commentationis z. £08vp.
c. 17: xal yàg 9j vóyu OUvavau vóado zxtQuoAsiv, dqeA£aOo.
yo"nuocot«, OiwMkAsiv zgóg Oi4uov 7) tógavvov, malum non
potest facere bonum ov0À sz«gsiéofou vqv óudS960iv)), fj
&si z«goU6nc zxàA£ov 1| xvfsov1rov zxgóg Q9dAcvruv ÓgsAóg cov.
zoóg tóv fíov. In quibus illa timendorum habes (ria genera:
timelur inopia, ltimentur morbi, limentur quae per vim poten-
(ioris eveniunt (Sen. ep. 14, 3), quae in talibus saepius occur-
runt, velut apud ipsum Senecam, qui animum opponit: (ad
Helv. c. 11, 7) corpusculum hoc, custodia. et vinculum. animi, huc
aique slluc iactatur, in hoc supplicia, in hoc latrocinia, in
hoc morbi exercentur: anus quidem ipse sacer el aeternus el
cui non possit inici manus, velut in diss. Epict. IIT, 24, 28. Duo
habes in loco Epicteteo Ánnaeani simillimo (1, 9, 12), ubi dis-
cipuli queruntur &gsg AvOijva( move vOv Ósóuüv voórov róv
&moTquuévov xal Bagvvóvtov: évraoOc Angovol xal xAémtaL,
x«l Óuxcaovqioi« xol oí xcAoDusvo, vóQavvou Óoxobvcsc
éyswv vw ég! uiv ifovoíuxv Ó.à v0Ó 6oyuátiov xal và
tOUTOU XTQ)UcTc atque eadem in altero, ubi sua respondet
Epictetus (IIT, 22, 105): Ageov?e zxQo«tgécótsoo o0 yíyvera,,
vópuvvog ov yíyvevon atque idem I, 18, 17 de tyranno solo. Qui
1) Eadem verba in Stob. ecl II, 8, 82 leguntur ix ro) IlXiovtdQyov
vtgl giAcag sumpta.
En Me uem
locus sinceriore forma legitur I, 1, 22, cum sapiens atque ille
hie inter se colloquantur: E/z& cà &xógonuvo. — Ov Ayo vobvo
y&p éx' éuoc éovuv. — 4AAàA ÓYjoo 66. — "Mv8Qoms, ví Aéytuo;
&u£; TO Ox£AOc uov Oxj6sie* vijv ztgooíoeGu.v ov0. Ó Zeog vuxijoo
ÓÜUvetot. — Eig qvAcoxijv os fuAG. — To eoucriov. — Axoxs-
g«Aícco es. — Ilóve oov 6ou sixzov, 0v. uóvov duo ó vQáqqAog
&vexóvuntóe édruv; vobva £Ósu usAevüv voto quAo0oqobvcag, at-
que horum simili magis minusve mutata extant I, 19, 8;
29, 5—'I. — Quod autem fuerit exemplum talis inter tyrannum
atque eirum bonum colloquii recte mdicavit Uptonius ad locum
illum priorem, nimirum Penthei atque Dionysi dialogus, qualem
finxit Euripides in fabula illa quae Bacchae inscribitur. Nam
similia, ut idem recte adnotavit, in Hor. ep. I, 16 leguntur, ubi
mirum in modum neque tamen nobis ignotum mythologiae res
el recentioris aetatis inter se commiüxtae sunt, ui manifestum
fiat quomodo Epictetea cum tragicis cohaereant:
(v. 13) Vir bonus ei sapiens audebit. dicere ,, Pentheu
Rector Thebarum, quid me perferre patique
Indignum coges?2" ,adumam bona." ,nempe pecus rem
Lectos argeniwm. — tollas licet." — in manicis et
Compedibus saevo le sub custode tenebo."
»Ipse deus simul atque volam me solvet."
Non igitur dubium erit opinor, quo ex gymnasio haec
petita sint, praesertim cum addamus — id quod Kiessling iam
adnotat — extremum illud
Àvos; u^ Óó Ocíuov cotóg, Óvav iyi 9610
eodem quo apud Horatium medo in Plut. x. £$?vyp. cap. 18 ad
mortem voluntariam referri. Ut vero de exilio hoc mors ultima
linea. rerumst dicitur in diss. Epict. IT, 6, 22 atque similitudine
domus exornata I, 25, 17 sq. (ne quid coactus facias uuó' ozo-
A«ufiivov iv x«xote sivo vrobro yàg oU0s(g G5 Gveyxáa.
Konvóv zmsmoíqyuev év vÀ obujuevi; àv uévguiov, uev &v Aíov
zoÀsv, éfoyouor. Iuberis non Nicopoli non Romae non Athenis
habitare, sed Gyaris: oíxà. — &AA& zoAUg uou xémvog qoívevot
vo &v I'vdgoig oíxsiv: &zoyogóí, Oxov u' ov0sle xoAvUGtL oixstv),
ita prior illa ratio in eodem adhibetur (I, 1, 22): gvyodsvéivot
(us Ost scil); uitio obv xoàAUos, ysAGOvvo xol só9vuobvca
xcl eooobvro (cf. I, 20, 6; praeterea quae de Helvidio Prisco
ux S uns
et de Vespasiano imperatore narrantur I, 2, 21), atque idem fit
in Musonii de ipso exilio commentario p. 74, 21: xol yàg si vv
zovoí0c vig Tug &qroqurou, vó ys ÓUvacQo, qégeww gvyltv oox
&grouvc. (eadem forma de fame sitique Epiet. diss. III, 10, 8),
apud quem eandem sententiam in universum dictam e Stilpone
depromptam supra cognovimus.
Senecae unum loeum iam attulimus, cui illa induta erat
forma; ali sunt liberius conformati. Velut complectitur duo
illa argumenta a Varrone et Bruto contra exilii malum allata,
dico naturae et virtulis, his verbis (c. 8, 3): Jd actwm est ab
illo quisquis formator uniersi fuil .., ut. in. alienum arbitrium
nisi vilissima quaeque non caderent. quidquid optimum homini
est, id extra humanam potentiam iacet, nec dari nec eripi polest;
velut ep. 66, 21 exemplo est vir bonus pauper aut exul ac
pallidus*) (ubi fortasse notandum, quam accurate his respondeant
verba res honesta sed íristis. atque aspera). Eiusdem epistulae
8 8 virtutem omni loco nasci ab ipsa natura eo significari putat,
quod potest et ex deformi hwmilique corpusculo formosus animus
ac magnus exire, ub ep. 14, 28 exponit, semper aeque magnam
esse virlutem: «odo latius virius funditur .., modo arío fine
concluditur paupertatis exiit orbitatis: non tamen minor csl, 8 ..
ex publico ei spatioso ?wre 4n angustias domus vel anguli coit et
ep. 92, 18 similitudine solis haec illustrat: hoc ?faque adversus
virlutem. possunt. calamilales el damna el ànwwriae, quod. adversus
solem polest nebula. Contra quod ep. 51, 2 dicit, sapiens ut
eolorem aliquem vestis evitet, tanquam munus aptum frugali-
lalem vrofesso, sic regio quoque est, quam sapiens vir aut ad sapien-
(iam tendens declinet tamquam alienam: bonis moribus, id ad ipsum
hunc locum factum esse videtur, non omnino in doctrinam re-
ceptum.
Iam vero illis locis quae sunt de accipiendo exilio adiciendus
1) Cf. Plut. quom. quis s. (n virt. sent. prof. c. 15 p. 8& F otvoc T)usis
pü:e pvynv "Aquors(óov wj9^ s(íoyuóv 'Avobayógov wire ztvía» Xo-
*o&crovg T xcavaÓ(xgv Ooxiovog óxoócwuoivousv», &AA& xol uerà vo)tov
&Éiégeorov Tyoóusvo( tiv &osti» Óuóos yooíusv oórjj vó EüguziÓsuov
igp' Éxdoro qOeyyóuevow De voic. yevvo(oiv àg Grov waAóv. (cf. Plut.
z. pvy. c. 17. — Senecam dial, XII, 183, 7 pro Aristidis nomine Phocionem
scribere debuisse iam adnotavit Lipsius).
ce a.i
est Musonianus is, qui respondet eis quae a Plutarcho cap. 7
exponuntur: 000( uiv y&o &oyol xol àwjyovot xol oíy oioí v&
&vOgítsoDa,, obro, uiv xàv vij movgíÓ. Óvreg dxogobow óg ro
z0ÀU0 xol duugavobauv: ot Ó$ ysvvuxol xal quAózovoi xol Gvvecot,
xüv Oxo, zovi £AQ9€600ww, cÜzogobtG. xoci Óikyovow &vsvósüg.
Quibus nihil Áristonei inesse apertum est, quamquam senten-
tiarum ordo idem est apud utrumque: Plutarchi enim verbis
Óxov xol vo usrQícv zxQóg vOv fov soxogeiv Gvufépuxsv
respondent Musonii haec: x«l yàg ov03 ÓtóusQ« xoAAGv, üv
"i poviAóusüe vovgüv:
éxcl ví Oti fgoroiouw zxAqv Óvoiv uóvov:
Zhíjuyrooe dxvijo, xo pevóg 9' bÓouyóov,
&mxmep mégsór, xol méqvy qu&g voéQsw;
quibus formam illam ipsum Musonium induisse verisimile est,
cum Chrysippum potissimum illis versibus usum esse sciamus
(Plut. de Stoic. rep. XX, 8 p. 1043). Ipsa sententia in Senecae
consolatione redit (e. 10, 1): Qwantulum enim. est. quod in. tute-
lam homnis mecessariwm est? et cwi deesse hoc potest. ullam modo
viriutem habenti? .. corporis exigua desideria. sunt: frigus
Submoveri vult, alómentis famem ac sitim extinguere; ubi
notandum esse videtur, virtutem hie non illam per rationem
computatam esse, sed quae in vita cotidiana tentetur.
Cum igitur verisimile sit, Musoniana et Áristonea ad unum
redire fontem — qui quis fuerit expresse dici vix opus est —
hoe eo eonfirmatur, quod. duobus Plutarchi locis similia legun-
tur, quorum alter in libello exstat, ,cuius quin ex Bione colores
sumpserit auctor haud ita paucos non dubitat Hense (cf.
prolegg. p. LXX XIX adn.), quem ego etiam Áristonis ingenium
reddere putaverim:
An vilios. ad nfel. suffic. c. 4
p. 499 D.
tíveg OUv voOvo xoxoÓc(uoveg
ZO0Lti; TOUS AvévÓQovg xol
&AoyíGrovge, vo)g ivOQgó-
zrTOve xal &Gyvyuváóotove,
TOUe6 £x vyxíov de Ééyovei Oóboc
váAdvtovrag.
quom. adol. poet. aud. deb. c. 5
p. 22 C.
o? y&p &xAGg sime xol xücww
&vO9odozois ozó O9)v imxAÓ-
69x. Avzwqoov Bíov, &AAG oig
&goo6uL xal &vo5toig, o)g
Ós,.Ax(ovg xal oíxvgovg 0
uoyo"oíov óvvagc elo0€ ÓsLAovg
xol oífvooUg ztooGuyogsbsuw.
zx EB. uus
Quibus locis divisam legimus generalem illam sententiam,
tale aliquid esse exilium, quale accipiatur, ita ut fortes exilium
non tanquam malum metuere dicatur, ignavos suae culpae
tribuere debere, quod miseri sint: id quod breviter sic Sen. de
rem. fort. comprehendit (VIII, 2 p. 104, 1 R): sí enim sapiens
est, peregrinatur; si stultius est, exulat. Cynicum originem
redolet Persae illius quae fingitur epistula ap. Curt. Ruf. VI,
4, 18, qui ad Alexandrum scribit: Ceterum si cw fides daretur
indignus, multa. exilia patere fugienti: patriam. esse, ubicumque
vir forlis sedem sibi elegerit. ldem im Aristoneis habes ap.
Plut. x. áger. x. xcx. e. 4 p. 101 D: vowitqv ó Aóyog uxori
ó.&Os0ww)... o) Buóor quAo6ognjGac áxàóg, &AAR mavvagob
tijv f0£oe uoO10r xcl íáxó mávvtov, et duobus locis supra
inter se comparatis (v. p. 61) z. gvy. c. 5 p. 600 E; z. eo8vyp.
c. 18 p. 476. Similiter Epicteti Óóyuovo ad exilium referuntur
diss. IV, 7, 14: à4A' é£oguióuóv (8éAcc scil.); óxov érovéA9o,
éxst uou. xcÀAGg ior xal yàg ivOdÓs o0 Ó.& vrÓv vómov tv
uou xxAGo, GAAG 0.& v& Oóyuoca, à uéAAo uet. ÉgovroO &xo-
gégsew. Stoici sapientem vides in Sen. ad Helv. consolatione
c. 9, 7, ubi Marcellum se ipsum sic consolantem facit: ?ía le
disciplinis imbuisti, wt scires omnem locum sapienti viro pa-
iriam esse.
Contrariae vero rationis causa xex(« est cum in aliis rebus
tum in exilio: (Teles p. 5, 9) 44A Qusie z&vvo u&AAov atvuo-
Uca, 1) vi]v éxvróv Óvovooziav xol xoxoÓcuuovíav, vó yijoeg civ
zevíav vóv &xavoijocvco t1)v qju£oev v2v Ggacv vóv vózov, ài
quei ó zhoyévgs, qovije dxqxoéveau Koxíeg $cvviyv eivuoutvge:
Obr.o éuol vóvó' &AMoc éxaíruog AA iyi eorij.
Tales locum et aetatem culpantes habes im Sen. ep. 50, 3, qui
ambitionis e& sumptus causam Romam atque urbem, adolescen-
tiam iracundiae esse dicunt. Sed refutantur: (S 4) quid nos
decipimus? non est exirinsecus malum nostrum: inira mos est,
tn, visceribus «psis Sedet, el ideo difficulter ad sanitatem pervenimus,
quia mos aegrotare nescimus. Haec extrema fusius exponuntur
1) Quod Crates Demetrium Phalereum (ap. Plut. de adul. c. 28 p. 69)
adhortatur &ue óà Owoosív fovvà xol vjj ÓuxOícri, verba singula non
ad Cratetem referenda sunt.
anc UMÉ- ien
in ea Plutarehi commentatiuncula, cui titulus est amimine an
corpor. affect. sint peior., ubi conferas quaeso praecipue c. 2: xol
Üsi' vv qvuyuxóv. zoítov xal u£ywrov &guOusiv vv üvouav
Üv $e &véjxsavoc 17) xaxío voic zxoAAoio Gvvouxet xol 6vyxata-
Brot xol evvazxotg«1j6xe.. — Ubi in sequentibus nova forma illud
se ipsum excusare induitur, quae similiter in frustula £x ríjc
émiovoAio zsgl guA(ug Stob. flor. 2, 35 (I p. 66 Mein.) servata
redeunt:
O9vuóv 05 zoAAol xcAobciv &v- | xaxíac crbrv mAdoOovro vwsg
Ógs(ov xol &oova quA(ev xci | Óuuctov tóxgemsío c0 uiv
g9óvov GuiAAav xal ÓsuA(nv | quAo0xóuotov &xAobv, vo Ó
&ogáAsuxv qgiA&gyvoov zoouu9ig dGmxoxa-
| Aospevor,
nec non in Sen. ep. 45, 7: vilia nobis sub viriutum | nomine
obrepunt: temeritas sub titulo fortitudinis latet, moderatio vocatur
ignavia, pro cauto timidus accipitur. Quae hic in proprüs vitiis
excusandis vituperantur, ea laudat in alienis Hor. sat. I, 3, 49
(cf. etiam vv. 55 sqq. et cum his Dion. Chrysost. or. LXVI
p. 357 R. II sq.): |
Parcius hic vivit: frugi dicatur. | Ineptus
Et 4actantior hic. paulo est: concimnus amicis
Posiulat ut videatur. |. At. est. truculentior. atque
Pius aequo liber: simplex forisque habeatur.
Caldior est: acres inter numeretur.)
Neque vero in illo z. zgeyuéerov Aóyo Aristonis talia desunt;
aegroti comparantur c.3 p. 466: xei y&Q *] yvv:] Avztet xol róv
(evQ0v aiv.Ovvro,. xal Óvogsoaívovoi có xAw(ÓL.ov, atque
eadem sententia simpliciter reddita occurrit c. 4:
voie zocyu«cu. yàg ooyl 9vuobtotoei yosóv,
el — quae cum his arte cohaerere videntur?) — c. 8 similitudine
eadem exornata. Saepissime in Epicteteis talia inveniuntur,
quorum ratio continetur eis quae leguntur mam. c. D: Ór&v oov
éuzodiGóusÜ« 1 vugcocousDe 7) Avttóucüo, uuóézove GAAov
airuóus9 o, GAA éavvroUg, voür cv. và éaevrv Oóyuaco.
1) Eiusdem satirae Horatianae alia vindicat Bioni Hense 1. c. p. 543.
2) Id quod verbis 09v ixsivov eó946 mol rv mooayudvov Aóyov
&veldousv mihi significari videtur. Heinze haec initium cap. 6 subse-
qui putat, ubi tamen de zeeyuect nihil.
— 80 —
Universa illa sententia, nos ipsos miseriae nostrae auctores
esse, non res, ut ad alias res separatim refertur — velut ad
paupertatem in Sen. ep. 17, 118qq.: non est ?n rebus vilium, sed
in ipso animo: sllud quod pauperiatem nobis gravem fecerat el
divitias graves fecit; ut aeger in lecto aureo atque ligneo aeque
aegrolat: sic mihl refert utrum aeger animus in divitus an in
paupertale ponatur: malum suum illum sequitur et de rem.
fori. X,1 p.104, 15 Rossb. —, ita ad exilium, vel potius ad commu-
tationem loci, quam inter exilii mala numerant. Similem huius
Annaeanae epistulae loci dicas Horatianae illum (ep. T, 14, 108qq.)
Rure ego viventem, iw dicis àn urbe beatum:
Cw placet. alterius sua. mamárum est odio sors.
Stultus ulerque locum inmerilum causatur inique:
In culpa esi animus, qui se non effugit unquam.
Atque alteri duo loci mire consentiunt inter se poetae atque
philosophi, quamquam non verisimile esse dixeris, hunc quo
erat ingenio ex illo sua hausisse, Hor. ep. 1, 11, 25:
nam. si ratio el prudentia curas, | Sen. ep. 28, 1:
Non locus effus& late maris ar-
biter aufert,
Caelum non animum mu-
tant, qui irans mare currunt.
Sirenua | nos exerce inertia:
navibus alique
Quadrigis petimus bene vivere.
Quod petes hi est,
animum debes mutare, non
caelum... (5) non peregrinaris,
Sed erras ei ageris ac locum ex
loco mulas, cum illud quod
quaeris bene vivere omni
loco positum sil")
Est Ulwbris, animus s& te non
deficit. aequus. |
Bionea quae huc pertinent supra iam commemoravimus, cum
de Plut. capp. 16 et 6 egimus: quorum similia etiam in epi-
stulis. Cyniceorum redeunt (Diog. ep. 36, D o) yàg «órà doov
BA &AAà uoyO910oíc), quas Cynismi recentioris esse monu-
menta notum est, et in Luciani qui fertur Kvwvuxó (cap. 1T).
Vides ut haee omnia, quae omnibus fere temporibus magis
1) Cf. narratiunculas de Platone et Epaminonda (Gnom. Vatic. ed.
Sternb. [ Wien. stud. X et XI] n. 440 et 282) quaeque ibi adnotantur et
quae de Demetrio Phalereo refert Laert. Diog. IX, 37 (oóx 2x vóxov óó-
£uv Aafgtiv Bovióusvos, &AA& vószzo Óóbav msQuO sive zxtQosióusvog).
— 8 —
minusve mutata valebant, referri possint ad Bionem vel Áristo-
nem ita ut nostra quoque aut ab his ipsis inventa aut in eam
formam redacta sint, quam apud recentioris aetatis scriptores
invenimus. |
Iam igitur ad Plutarchi c. T revertamur!), ubi pauca
adicienda erunt de exemplis. Quae enim apud Stilponem
Phoenicis Themistoclisque exemplis probari cognovimus, eadem
ut demonstrentur hie praeter '"hemistoclem, qui apud Muso-
nium quoque legitur, Demetrius et Diogenes afferuntur; in
Phalerei locum apud Romanum succedit Zfíov ó Zvgexóotoc,
eui Ulixes adiungitur, quippe qui zvróg qvydáóog óg v vig
eio, d&9AuÓTtQov OLexs(uevog tamen potuerit rovg Geíaxag
qouueríc«c)9w«,. &q)96vogc. Qui etiam alibi similiter laudatur
in Epict. diss. IIT, 26, 38: 0ve voveyog é&sooíq 9n wj vc évostet-
voGsv cboróv T &zxoQío; uj vu. énéxAnGsv; &AAO müg &xyL voóg
vg zxe«g9£vovg aivijcov và &vayxata, v el6yuovov sivo, Óo-
xti ÓsiGUa. zxco AAov;
Gers Aéov Ógsoíroopoc &AxLl zsmoidds.*)
1) Dio Chrysost. in or. XLV p. 201 ER. II gloriatur, qui exilium tulerit
wi gov» ionwíeg TrvgOsíc, u7) yomnuévov &zogíag, uj oópuarog
&c9 vz(ag.
2) Hoc loco Ulixis exemplum eum Hercule (cf. Sen. dial. IT, 2, 2) con-
iunctum, qui, quamquam deus ei non zo4À& oóx Gq90vo zogtizt, kamen
magis rex erat quam Eurystheus. Uterque in universum exemplum est
exulis diss. III, 24, 13: alter enim
Iloàià»v à' &vO99ózov iÓósv &cvsa wol vóov £yvo
alterum
AvOoózov oflo(v v& wel sóvouíqv épogóvco
scimus. Conira inter ea, quae ut exilium malum putaret, commoverint
Dionem Ulixis exemplum affertur or. XIII p. 419R: &vóoóg 1jooog otóeuós
vt &ÓvvérOov «ogrtoei» 70ÀÀA&, Oucog &vátux Aéyovrog wol S91nvobvcrog
éwkcrort zo vjj Qolevto Ovx mÓU0v ríjg vo«19(005; atque eandem ob rem
vituperatur in Epict. diss. III, 24, 18 sqq.: 'Oóweosbg sí uiv fwAae xol
dósosto oix 7» &yo9óg. Denique illud virtutem ommi loco nasci (cf. s.
p. 76) duobus locis qui ex eodem fonte fluxerunt ad Ulixem refertur
(or. XXXII p. 696 R; or. XXXIII p. 10 R ID), nam ó ciíjc "I9*xne xoA(cns
ixógünesv oov» (Troiam), ó víjg pagg xol &Óófov oqóóge obcov só-
e?zogov. — Ceterum idem versus Homericus (Gore Aéov..) redit zr. eó9vp.
p. 472, quem locum recte Hense (l c. p. 549 adn.) aliis argumentis nixus
ad Bionem referre videtur. .
6
-— 89 —
Diogenis exemplum, quod supra ita adhiberi vidimus, ut ei qui
exilium ignominiae esse putant refutarentur, quodque hie de
"rebus externis dictum affertur, apud Musonium ad exercendam
virtutem spectat p. 71, 19: 4jóg ó£ viG. xol mxovréxeou v
qsUytuv Oviijveyxev, Goss Zhioyévs,, 0g éx ukv iOuovov quAÓ-
60pog éyévsevo qvyóv, &vrl Ob vob xoüio9e,. sig Zuvónwqv
OLévosyev év vij EAAdÓL, acwjot, 03 vij moóc &osvi]v vv guào-
eópov Oujveyxev. — Stratonici hospitis comis adhortatio minus
apte a Plutarcho huc illata esse videtur usque quaque patriam
hominis esse demonstraturo, mov xol Orco usvoíov zoo vov
Bíov sóxogsiv ovuféBuxev.!)
III. 1. Quae initio cap. 8 legitur sententia àv yàg 6xoziíjc
&vev xevijo Óóbyo v)v GANOunav, Ó uíav zóAw Éyov Eévog dcl
vüv üAAov &mocüv xol &AMóvoiog" o) yàg Ooxst xeA0v od0À
Oíxci10v sva, xavaAutóvra v)v «vro véusv éríoav cap. 8
p. 600A similitudine cochlearum illustratur, quae nihil boni
habent, nisi quod cum testis coaluerunt, eadem breviter attingitur
infra, ubi ad hune sententiarum nexum Plutarchus redit inter-
positis capitibus illis, quae id spectant ut in insulam religatum
eonsolentur, c. 12 p. 604: eol Ó' o)x évóg ÓsÓoucvov uóvov
&AÀ' &zsiguuévov vóxzov zxecüv é6vwv &bovoín zxóAsov Jj wc
xoAv6i. Praeterea similia non nisi apud Musonium inveniuntur,
qui tam magnum esse negat quod parte terrae atque hominum
aliqua privemur: ví voUro Ósuvóv; o$0à yàg olxo, Üvreg óx&og
vij yij éyodusO9« ov0& &vOgdmoi Ux, cvvijusv (p. 10, 15).
2. Cum eis autem quae sequuntur Zogrov &Aoysg, otov
xócusu xàüv üÓofog 7), xüv vocdóóue, xàv vogdvvqvau cvdascuw
bg écvrijo x«i zodyua6. ut) oy.cívovauw coniuncta apud Teletem
1) Comoediae versus principio fortasse artius cum narratiuncula con-
iuncti erant. Ceterum depravatus est locus, cum sensus flagitet versibus
ilis illam evrevoyoeíe» probari (falso igitur Kock fr. Com. I p. 79 ad id
tempus haec referri vult, quo Seriphus, antequam Gorgonis capite a
Perseo in rupem mutata esset, frugifera erat). Scripserunt óec» (oo) 0e
Cobet, melius zd»! (émumóvog) Reiske, omdvu pro szd»ra Duebner,
quibus sensus rectus efficitur: verum Wachsmuth, qui neque in his mihi
defuit, vidisse mihi videtur reponens (6zo»u«) zdvro; idem recte illud
tà GÜxc« vwig GpsvOÓvoug vQvy&oOcr ila explicare, ut tam duras et imma-
turas esse ficos dicatur, quas fundis deicere opus sit, cum decuti non
possint.
"E p
illa sententia similitudine domus mnavisque exornata nobis
oecurrit, quam particulam supra Bioni adscripsimus. Quam-
quam igitur aliquid differt inter rationem utriusque loei —
nam apud Teletem exponitur, neminem neque in eadem domo
remanere etiam puiri ac ruenti, neque in patria quavis con-
dieione, apud Plutarchum, pro bono accipiendum esse, quod
patria solvamur: nam si minus, etiam in mala remanendum
esse — tamen utriusque tanquam materiam ad unum eundem- .
que referendam esse fontem arbitror. Neque enim verba, velut
vooóónc, uw) Ooyuxívove,., & Bionis sermone abhorrent; similia
in similitudine domus dicta leguntur ap. Plut. de curios. c. 1
p. 515.
IV. Cum igitur hae ex ratiocinatione recte admoneatur:
&Ao0 zxóALv viv dgí(Gvqv xol Tj0(ovqv, novoíÓe Ó' corijv Ó yoóvoc
zowj6s., addit Plutarchus verba haec: xal zevoíóe wt) msguomó-
6«v, u?) évoyAoUGov, uw) zxoocorárrovoav: siGÉveyxe, mocapevaov
tío "Pouuv, oxódsfe) vóv d$ysuóvo, Atwovoynoov, quibus trans-
itum sibi parat ad parvulam consolationem. in maiorem in-
seram, quae ad eos pertinet, uu non ex uno oppido eiectis
reliqua terra universa pateat, sed oí &íg vijdov &mzcexuGu£voig
&vexiuuxvo và GAAx stoLst
zÓóvtoe &Aóg, 0 xoAsig déxovrag dgüx&,
ut Plutarchi ipsius verbis utar.
Quae ab hoc composita esse et inserta compluribus pro-
batur causis. Nam ut hie orationem non bene fluere apparet,
ita male cohaeret ubi eo unde digressus erat revertitur; accedit
quod ea, quibus illie transitus fit, subsequuntur verba quae
eandem sententiam, quam modo Romanae aetatis rebus aptatam
legimus, ita reddunt, ut Graeco mori respondeat: .. col à?
zc0üv £6rwv é£ovoío 1| uio xóAveiwg. — AAA wv vó' Obx
Gpyouev e. q. s. (c. 12 p. 604 B). Neque omnino talis est horum
eapitum ratio, ut e fonte aetatis prioris hausta esse possini;
,nam immanitas illa, — ut Odofredi Muelleri verbis utar — qua
exuli etiam peregrinae terrae in quas expellitur interdicuntur,
Graecis incognita erat.^ Collegit igitur Plutarchus atque inter
se coniunxit quae de commorationis in insula commodis dicta
inveniebat: sic explicatur, quod eadem sententia saepius repe-
titur, velut nos a publicis officiis vacare (c. 8 p. 602 C; c. 9
06*
; — 84 —
p. 602 F; c. 11 p.603 F), atque etiam eadem verba (6 go£vag
éyov xal M) zoavcázoc, vevUQouévog c. 8 p. 602€ — &v1jo
óà u9) vevrvgou£vog zxovtánaoy, uy OyAouevàv c. 11
p. 608 E) Qua e re simul apparet, haec fere omnia eodem e
fonte petita esse: hune vero eundem esse atque quem reliquis
his capitibus subesse vidimus, cum universam rationem spec-
tantes (cf. supra p. 97), tum singula perlustrantes demonstrare
possumus.
]. Eadem enim sententia quam hic Philippum eloquentem
facit Plutarchus, parvitatem corporis nobis cogitandam esse, si
plura necessariis eupimus, ut hie ad magnitudinem terrae, ita
apud recentioris aetatis philosophos atque Horatium ad diversas
res relata occurrit. De cupiditate m universum dietam habes
eam in Senecae consolatione (c. 10, 6) ubi quae praemittuntur
verba libet dicere proprium fontem indieare videntur: mon vultis
cogitare quam parva vobis corpora sint? nonne furor el
ultimus mentium error, cum iam exiguum capias, cupere
multwm? Licet itaque augeatis census, promoveatis fines: num-
quam. tamen corpora vestra laxabilis, quae de exilio separatim
in fine eiusdem capitis repetuntur: nullum ergo paupertas exulis
óncommodum habet; mullum enim tam $nops exilium est, quod non
alendo homini abunde fertile sit. .-EKodem e fonte ep. 89, 19
fluxisse manifestum est, cum hoc quoque loco propria verba
praemittantur, quibus inducantur ea quae sequuntur, cum item,
id quod ad nostra pertinet, argumento sit corporis humani
parvitas (cum mulia aedificaveritis, cum ingentia, tamen el. sin-
gla corpora estis ek parvula), quamvis ita, ut luxuria im-
pugnetur. Totus autem locus a Seneca satis libere retractatus
est, ut et F'omanas res respiciat — quae 1n altero loco omnino
desunt — et vehementer in luxuriam invehatur, quippe quam
increpet, ubicumque fieri potest. — Ceterum ex ea quae inter
duos hos locos intercedit ratione apparet, quomodo Seneca
sua alienis usus comiposuerit. Alia etiam Aristonem significare
videntur ubi simili argumento virum bonum non debere ebrium
fieri exponitur (ep. 88, 18): an non illius est, vetare syllo-
gismis agi, iubere exempla adferri? Denique de helluatione
similia dicuntur ep. 114, 27: metiatur simul corpus, sciat quam
nec multum capere nec diw possit, inter quem locum atque
x BE onec
Plutarcheum ilum tanquam medius intercedit Horatianus qui-
dam, quo magmitudo terrae, quae alicui suppeditat, ad ventrem
refertur (Sat. I, 1, 45):
Milia frumenti tua. triverit. area. centum:
Non íuus hoc cagnel venter plus ac meus ..
Vel dic, quid referat intra
Naturae fimes viventi iugera. centum an
Mille aret?
Quibus cuni versibus quos Plutarchei libelli zr. giAozAovríac
comparat locos Heinze (de Hor. Bonis ómit. p. 20), ad Graeca
nos reducunt. Ceterum in universüm dictam eandem sententiam
habes in Eipict. man. e. 39 similitudine calcei illustratam: u£rgov
xvíjósogc t0 Guo £xdGTo, Oo Ó szobg ozoó5uerog!) ut apud
Dion. Chrysost. (or. XVIII p. 472 R) sic vestis omnino adfertur
(xal éG9ijra uiv ov0slo BosAsva. usíto vob Gduerog PÉysuww óg
ÓvG6yon6órov Ov e.q.s). Videmus igitur apud eosdem hanc
sententiam circumferri, apud quos alias illas, ut non ita longe
ab altera utriusque origo distare possit.*)
Neque eorum quae in sequentibus (cap. 9) exponuntur
tanquam principium diversum esse e verbis quibusdam illius
Senecae loci ep. 89, 20 elucet: hoc quoque parum. est .., misi
insulae, magnorum dwcum domicilia, inter vilissima rerum
nominantur. Accedit quod et argumentum illud de corporis
parvitate desumptum 1n Senecae consolationis loco eodem modo
adhibetur, quo apud Plutarchum, et quod affinitas quaedam
inter utrumque locum Ánnaeanum intercedere videtur (quousque
finem possessionis propagabilis? cf. cum his: licet $taque augeatis
census, promovealis fines). Atque e fonte aliquo illa hausisse
Plutarehum, non suo debere ingenio alia quoque via demon-
strari potest, dummodo recte ea constituamus atque intelli-
gamus. Traditum enim est ijo O0ovoíug évrabOo zxAyoíov
1) Caleeus quoque saepius in his scriptoribus occurrit: Plut.
z. tÜOvg. c. 4; Hor. ep. I, 7, 98; 10, 42; Clem. Alex. Paed. III, 39
p. 2977 P; Dio Chrysost. or. XL p. 164 R II. — Eadem similitudine con-
trariam rationem probat Aristippus (Stob. flor. 94, 32 — III p. 197 Mein.)
2) Cf. etiam Iuven. sat. 10, 146:
Erpende Hamnibalem: quoti libras (n duce summo
Invenies? | Hic est, quem non capit Africa ..
-
— n
ot69ec, quod Holstenius (ad Steph. Byzant. p. 337) correxit ríe
y' Toí«c seribens: quem secutus Benseler (würterb. d. gr. eigenn.)
recepit insulam 'Togícv prope Naxum sitam, ubi Orion habi-
tasset, cum évvxü)« ad vocem Nátov referret. Aliamen cum
de insula illa praeterea nihil sciamus, Orion autem Hyriae vel
Ouriae Boeotiae natus esse dicatur!) sequitur víjg y' Ovoíag
Scribendum esse, ut oppidum illud Boeotiae significetur, voce
évv&U9c vero is quo Plutarchus hune de exilio libellum con-
seripserit locus, Chaeronea. Atque ita solum illud zi óà wj
recbum sensum praebet: nam si Sardus ille insulam prope
Naxum sitam cognoverat, verisimile est, eum ad clariorem atque
notiorem quoque adpulisse; ex nostra autem interpretatione
ita res se habet, ut Plutarchus parvum aliquem locum afferre
voluerit, quem amicus ipse vidissei: atqui cum non certe sciret,
num Naxum ille cognovisset (otiueu 6&5 vijg N. yeyovévo, $sa-
vv), addidit portum illum Boeotiae, quem illum visisse pro
cerbo habebat. Invenit igitur in fonte suo Plutarchus Naxi
atque Ephialtis Otique exemplum, adiecit Uriam et Orionem,
haud ita felieiter rem gerens, cum haec non insula sit, sed
oppidulum (cf. infra praedii Xenophontis et Academiae exempla
c. 10 p. 6083 Bsq). De Alemeonis exemplo fortasse dubites:
potest de suo addidisse Plutarchus ut Tiberium, quamquam
similis fabularum explanatio atque Stoici exercebant (cf. Zeller
IIl1.1 p.324sqq.) ad mores eas referentes, quae tamen ad vitam
spectare videatur, non tam insane rationem solam sequatur ut
apud illos (cf. Zeller l.c. p. 334 8q.), ab Aristone non abhorret.?)
Idem sensus atque illi Philippi dicto subest eis quibus
initio cap. 10 admonemur, ne v4v s$0oiwovíav G6*oívoug xal
z«gc0éyy«uc ueroobvrseg in parva insula lamentemur: aique
illud ví yàg T] zAevsie xogo zgóg vróv üAvmxov fíov; optime
explicat quae in universum dicuntur cap.17 verbis &v89oózov à'
ov0sie &gougsira, vóxoo v1)v ebOctuovíav. Atque ut hoc duobus
viris inter se oppositis illustratur — quam eandem figuram
—
1) Cf. Preller, gr. mythol. 1? p. 3708q. — de nominis forma ibid. adn. 4.
2) Simillimas dixerim eas explicationes, quae afferuntur reiectis
physicis à Plutarcho quom. adol. poet. aud. deb. c. 4 p. 19 F (de Phaea-
cibus cf. Hor. ep. I, 2, 27 [I, 15, 24], Clem. Alex. Paed. II, 72, 212 P)
et quae ab Horatio in ari. poet. 391 sqq.
DE A
in z. &O9vg. c. 4 redire vidimus — ita hic duplici Tantali et
Nausithoi exemplo idem demonstratur. Ceterum eundem verbi
Levoetv usum habes in libello z.zógyg c.1: vfj yaovol usrooóv-
veg xol voig aiógídrorg v1)v £0O xcu ovíav, alque ea qua Niobes
Aeschyleae versus afferuntur figura eadem est quam habes in
z. &0Ovp. c. 9: (xavàg 6 Mévovógog ozouuwijoxsu A&yov:
"ODuiv éyb rove zAovoí(ove, Ó Oovíe e. q. s.
Eit T900016A0 0v, bg xol vote zAovo(ove éóoe vebrà xd-
Gyovrag volo zÉvuGOww:
"4o! éoóví — qw«oí — Gvyysvég vL e. q. 8.,
et in Epict. diss. I, 24, 15, cui loco similis subest sensus atque
illis de Phaethonte et Tantalo z. vy. c. 17 dictis: év vote zAov-
6ío.c xol fecuAcOGL xol vvQivvowg «i roaycie. vóxov Eyovew:
oj0slg 0b zévmo voeyo0íav avuxAvgoi c wi) óc yogevrde.) o£.
ó& facustg &Koyovreu uv áz' &yagv: ,Zvbhore Ódwevo*
eive z 6g) vroívov 1| vévoovov u£gog' ,,Ió Kuioi9óv, cí Ww
£Oéyov** (Soph. Oed. Tyr. 1391), ut eadem latet in eis, quae
Seneca ep. 115, 14sq. de Bellerophonte Euripideo narrat. Qui cum
versus pecuniam super omnia efferentes pronuntiavisset, ioíus
populus ad eiciendum et actorem et carmen consurrexit uno impetu,
donec Euripides (n, mediwm pse prosilivit. pelens, ut expectarent
videreníque, quem admirator auri exitum faceret: dabat in
illa fabula poenas Bellerophontes quas in sua quisque dal. Ubi
adnotandum fortasse est, et laudari ÀAristonem in hac epistula
(8 8), et reliqua illus rationem sequi videri (cf. Heinze 1. c.
p. 520). Fortasse etiam exempla vóv émupovíüv &vógóv, qui
isulam habitaverint, ad illum fontem recte referemus recor-
dantes eorum, quae supra de évóó&orig (p. 51) diximus et
1) Cf. diss. I, 4, 26: ut Socrates venenum accepit, sic nos omnino
res accipere debemus, non est clamandum: ,,zcAeg éyó, yégov &v$'orog
éml voa)rdí uov vàg xoÀukg éváonca; víg Aéysu vaUroa; Óoxsire Ort ouiv
&óo£ov égà wal vaz£wwóv; IIo(euog eóvà oó Aéys.; Olóízovg o0 Aéyeu;
dA ómócow Buciieig Aéyovoi ví yàg GAÀAo dot voayoO(a 7) &vQoó-
zov zdí)09 ttÜavuoaxórov rà Éxvóg, ÓwX uétoov roiw90! imt
xvóutvo; utrumque &utem coniunctum habes in loco or. XIII Dionis
Chrysost. (p. 428 R) ubi exponitur, óvt z£vnc &ori» otóslg o0 Évtxo voo-
yodíov vu; iO(On6s. vobvavríov yàg mtol vovg Mroéag wol rotg Ayouéuvo-
veg x«l rovc Oióízoó«g ior tug üv mdcog tàg toeyoÓ(ug oi zAsiovo
éxéxrqvro goriuava govoob xal &oyvgov xol yfjg x«l foownudtov.
D.
quae leguntur s. e8vg. c. 6.') Accedit quod eaedem tres vir-
tutes commemorantur quibus Aristo z. sU. c. 11 Pittacum
exornai: qiAobevórerov enim iustitiae respondere cognoscas e
Sen. ep. 94, 11, ubi illud: sic amico were, sic cive, sic socio illum
de iustitia locum tradere dicit.
2. Cum his, quae perlustravimus, exemplis praecipue rem
agi viderimus, cap. 11 perpetuo sermone exponitur, in insula
multo quietiorem vitam agere nos posse, quam alibi, cum
non amoenis rebus carere debeamus. Quam sententiam paucis
verbis expressam vidunus in narratiuncula illa de Cratetis
eb Demetrii Phalerei colloquio, ubi philosophus adhortatur,
óc ov0iv Zyou x«xóv ov0 tuv gégsw ficgéog zooyudrov
6paAsoóv xol &fBefiucov &xqAAeyut£vov, vir autem ille
. amicis dicit: pe vóv moá&tov éxsívov xal &coyoAvov, àv
&üg &vógu vowoÜrov oox Éyvousv. ldem de pauperibus et divi-
tibus dieit Teles p. 85, 2: 4] zéAw oU ópüc, Óote of uiv zAov-
GLoL zÀAseíO zt oárrovreg xoAvovcu, oO GyoAdtew, ó 05 gzé£vmo
otx é£yov tí mpo&rtrtu. zQü0g TO quAoGopsiv yívevoi, atque
idem nostro loco narratiuncula illa de Zenone significatur.
Prineipalem huius capitis sententiam etiam in Ejpict. diss. IV,
4, 26 invenimus, ut illius z. zgeypvov Aóyov rationi respondere
videatur; ubi postquam $ 25 admoniti sumus sic: u?] yíyvov
Óvedgsórog uuób xoxoctóucyoc zog tà yvyvóusva, si dicimus
6yoAqv o) 9640, &pquio écrív: óyAov o9 9£Ao, OópvBóc dor,
de singulis docemur, velut de 6zo4i: &AA' &v uv ovo gor vé
1) Heinze ab Áristone haec abiudicare videtur (p.499) cum dicat: ,in
z&ol £68'vj/ug wird ungeschickt genug mit den worten Óió xal ro9ro voóc
tó9vuiav uéyc ein bekannter vózog der consolationes angeknüpft: bei
unglücksfüllen solle man sich umsehen, ob dieselben nicht auch berühmten
máünnern begegnet seien, ohne ihrer stellung oder ihrem ansehen zu
schaden.* Cui adsentior, non apte haec inter se coniuncta esse, quae
e diversis locis sumpsit Plutarchus: sed cur non possunt fuisse hi duo
Aristonis loci? In illis enim exemplis diversa inter se mixta sunt: nam
aliud est, videre num clari viri aliqua re afflicti sint, aliud, cognoscere
non claritudinem obscurasse hoc vel illud: hoc autem nostrorum pro-
prium fuisse videtur, quamvis commune fuerit illud: cf. etiam «ol cíg
&y éfoólov sivau. n&AL1ov Bovovàv 17 Exopwavóng; et m. qvy. c. 15
p. 605: xol oóótsíg dew» obvog &quAótuuog o$0! &ysvodc, 0g nGAAov àv
éfosisco A4roflevne Ó yooweusvog Tj Osuuovoxlijg Ó qvyoótvOsg sivar.
zQUyuoro, GOOts uóvov 1) uev. ÓóAiyov Out&cyoysiv, Tovyixv «oto
xcAtL x«l yo TQ zQdyuer. cio 0 Ost. Ut Plutarchus miserias,
quae domi subeundae nobis sint, describit, ne nimis patriam
repetere cupiamus, sic apud Sen. de rem. fori. VIII, 3 habes
haec: In exilium eo. — Immo forsan in requiem: iam. saltem. ab
invidia, tutus eris.) Apud Musonium ea quae his Plutarchi
respondent (vs uj9' óxó szevgídoo vijo Óoxovonue msQusAxoué-
. voto &g QOmuquosoíog zoAuUXOg Wwüte vxó qgíAcOv Tüv Óoxoovtov
1 6vyysvàv évoyAovuévow p. 11, 15) ad ipsam virtutem re-
feruntur, ut apud Plutarchum vitam ac usum spectant: (p. 71,12)
zg uiv ov oóx üv 1| qvys) ovwvsgyoíy zQóg vÓ votobrov
zX6o£yovoc ys GyoÀqv x«i é£ovoíav voU uavOdvsuww vt và xaA
x«l ztoivrsuv uAAov 1j xoóregov. Quae his opposita sunt — apud
Plutarchum ita dieuntur: ài &bvowev 08 xal xó90v o( BcAviovoL
. tüv &vayxoaíov xoci oíixsíov sA£ovcuw — a Musonio comme-
morantur inilio commentaltionis, ubi exponit, nos neque ab
hominibus neque a natura separari posse: (p. 70, 17) vois
u&vro, qíAotg xol vóv evveíqusv &v, volo ys dAg9uvoig xal àv
7ztpoc1xeL ztoLELOO'G( vuve. Aóyov: o) yàg àv ooro, zooÓoisv zov?
Tu&c ov0 éiyxeraACtO(cv. Üynicorum hane esse sententiam vel
ex eo apparet, quod ,Crates Thebanus suum proltrepticum ad
Philiscum sutorem eo consilio scripsisse fertur, u& multo facilius
pauperes et humili loco natos, quam divites et nobilitate in-
signes vitae felicitatem consequi posse demonstraret^ (Weber
l e. p. 200). Exempla plerumque afferuntur Cynicorum, velut
in Plutarchi commentatione — eam Bionem redolere memini-
mus — quae inscribitur an vitios. ad infel. suff. c. 3 fortunam sic
alloquitur homo: &g vo/flove xol sev x«i mooccóruew &gn-
uégov voogíijo xovrátsug; vobvo sbOeuuovíag doyal zfioyévsr,
vxUto éAsvOtgíuo Kodvuvu xol OÓóbuc, vel ut ipsum exilium
nominetur de cap. ez inim. util. c. 2: xol và xoayudvov Gg
z0AÀA xol dzxsyOi] xol ÀàvvímeAe roig évvvygdvovot .. Éviou Óà
xol zteroídoc Gvé£grou xai youudvov &xofoA)v épódtov?, 6xoAijc
émoujGevro x«i quAoGogíag Og zZioyévue xal Koévqo; cuius
1) Similia de paupertate Sen. ep. 17, 3; Clem. Alex. Paed. II, 5 p. 166P.
2) 'Egóótov saepius sic in hac scriptorum serie invenitur; similia
verba sunt dw».ov (de tranq. c. 2; de cupid. divit. c. 1; quom. adol. poet.
aud. deb. c. 6), évoéxiov (Gnom. Vatic. ed. Sternb. [ Wien. stud. X] n. 15).
zs 805
utriusque loci quaedam habent illa Max. Tyr. verba VII, 9: xoi
ysyóvacw «í zocod Tíjo vTUz9c 6vugogoal z 00g quAoGogíov
égó0io. Denique huc pertinent verba illa, quae exemplis rerum
scriptorum in exilio conficientium opera addit Plutarchus.
3. Ad animi tranquillitatem sanitatem corporis — illud
óuoíog Zorww éxl Eévgo Üvra bywivew xal (6yosuw") .. 3) év víj
(0g u£vovto iam in Stilponeis legimus — addit ille qui dicit
(Epiet. diss. IV, 11, 23; cf. quae de Diogene narrat Dio Chrysost.
or. VI p. 200 R): "Ióeve, à &v99ozo, 0r, o00àv £yo, Ovu ov0c-
vóg Ócoua, iÓsvs xg ouog Qv xoci ümoAug xc gvyáàg àv
oUro tóym x«l àvédriog zdvrov rv sómzovrQuÜUGDYv xol zAov-
ó6íov &rogoyOTrspov Ó,.&yo x«l se$ogovoregov. GAAG xol
t0 Gou&t.ov Ópüre Or. oO xoxobvor vx Tíje cvo6r99&g Óuxírqo,
quae de tenui victu dicuntur in Musonianis (ap. Clem. Alex.
Paed. II, 5 p. 166 P; cf. Wendland quaest. Muson. p.21): oí vai
&UttAsGTÓTOLG q9oouEvo, vrgopotic oo uóvov QcouxAtdTEQOL &AAC
xxl pooviudórsoor Óc quAódoQor zAovaíov, ad vitam magis
quam ad philosophiam referuntur in Hor. Sat. II; 2, 10sqq.: -
Accipe nunc viclus tenuis quae quantaque secum
Adferat. In primis valeas bene. .
: Quin corpus oU
Hoa vi animum quoque praegraval una.
Alter ubi dicto cis — Spon
Membra dedi, vegelus praescripta ad munia, Surgit.
Quibus locis cum id moneamur, ut quascunque res quam
optime accipiamus, aliüs exponitur, paupertatem atque exihum
eorum mores corrigere vel non volentium, quorum nimis in-
veleraverint vitia. Complures igitur dixisse feruntur (Gnom.
Vatic. ed. Sternb. [ Wien. stud. XI] n. 414) v2v mevíev cro-
Ó(üxxrov qiAoGogíav sive, ,Q yàg Éxseíviy voie Aóyoie mee et,
cUrm roig &pyoig &veyxdtc.. Similia leguntur apud Teletem
p. 34, 10: 14 ovx ógüc Or. Ó.& uiv évÓsiav xopvsgsiv piá-
fovr«t, Óu& O5 zxAobUrov và évavtíu, et iam sub Democriti
1) Duae hae notiones inter se coniunctae etiam leguntur apud recen-
liores scriptores, velut in Clem. Alex. Paed. II, 2 p. 168 P; II, 5 p. 166P
(cf. Wendl. p. 27).
xa Uf oi
nomine feruntur (ap. Stob. flor. 40, 6. II p. 65, 3 Mein) haee:
Eevive(ug fBíov oorkgxsuuwv ÓvÓOdoxcv uQa yàp xai Guifàg
AuuoO x«l xómov yÀvxÜrora hjucvo. Neque in Senecae scriptis
talia desunt: dicuntur enim in universum de exiliüs calami-
tatibusque dial. IX, 9, 3 atque de ipso exilio in consol. c. 10, 3,
ubi tamen paupertas interponitur: ?sía si quis despicil, quid 4lli
pauperias nocet? si qwis concupiscil, illi pauperías etiam prodest:
invilus enim, sanatur, el. si remedia ne coactus quidem recepit,
interim. certe, dum non polest nolle, volenti similis est, | Apud
Musonium de corporis sanitate ista ratio adhibetur p. 11, 23:
üAAoig Óf ys x«xàg vó 6íue ÜÓvwxxceuuévoug x6 weAox(eg wel
tQvgije £gooo zv 1) gvyr] Bu.eoSeiau.v &vógixovegov Ótxirüat at.
Ceterum omnis hie locus arte cum paupertatis tractatione con-
iunctus est, quoniam non per se haec omnia exilium efficiat,
sed proplerea quod 1d paupertas sequatur, velut Diogenes (Laert.
Diog. VI, 21) &ve ogvy&ge àv Gougotv ixi vóv eovsAd] Béov.
Quare copiosius haec tractare non est nostrum: imitemur igitur
Ciceronem, qui in 1lla de exilio particula (Tusc. disp. V, 31, 106)
respondet opponent: 4A muliantur bonis exules. — Quid (um?
parumne mulia de toleranda paupertate dicuntur?
Priusquam ad sequens Plutarchi caput transeamus obiter
commemorem, etiam singula quaedam ibi redire, quibus
Aristo vel Bio subesse videatur, velut quod Fortuna laudatur
x£vvQQ x«i ÓicGTüeTL zeguygeioda viv cv &vayxatov yosíav
p. 603 E eisdem fere verbis quae extant z. qiAozxA. c. 4 p. 524:
voío y& voUv É£yovew Ó viíjo qcsog mAoUrog Qpicoveu, xol vÓ
rÉQpuo. zosovL vijo yoEloo xaO dst Eo xévvoo xal Ó.xGv1uaTU
ztguyooqóustvov, vel quod praecepta ad mores spectantia
Heraclii physicis exemplis illustrantur (p. 604 A), id quod
occurrib in eommentario z. vUyyo 6c. 9: xol GozsQo TA(ov y)
Óvrog &vexa vv GAAov ücroov cógoóvqv v ijyousv, óc quoi
"Ho&xAsvcog, otvog Fvexo vàv aiaO1,6sov s ui) vobv ugs Aóyov
ó &vOgozog éGysv, ot0iv v Oiéqege vÓ íp vOv O934gíov.
Cf. etiam Clem. Alex. Paed. II, 99 p. 229 P.?)
1) non potest illa nolenti A; alia Madvig et Gertz.
2) Herachtum ipsum physicis ethica illusirasse ut existimen non eo
adducor quod illud dictum cj» moidtíav Ézsgov ijAwov tivo voie stexouódtv-
pévoig Gnom, Vatic. ed. Sternb. [ Wien. stud. X] n. 8314 — flor. Monac. 200)
— 99 —
V. 1. In eap. 12 Plutarchus paucis verbis interpositis redit
ad priorem illum fontem, quem cap. 8 reliquit (cf. s.): respondet
enim ei, qui id exilio opprobrio det, quod magistratum non
geramus, ità ui vel ideo in Aristoneis nos versari manifestum
$t: opponuntur nimirum malis bona, ut praecipitur in cap. 3.
Nam omnino hice de magistratu locus particula est universi de
ralione inter homines atque res intercedente: videmus igitur
sua quemque opprobrio ilh opponere. $Stilpo enim respondet
ilud ví Oói«gégseu Goyew 3) (Ovoveósuv; (cf. s.), Epictelus
Óóyuevo sua infert (diss. IV, 6, 22: ox &oyo, &AAot 0 GQyoveow:
&AÀ' 0 Ost óxsAqgévou, 6psíAngoa zspgl vot &oxsuv xol ur)
&oxysuv vel IV, 9, 1: Orav GAAov i0nc, &gyovve, üvvrtQeg, Ov.
6o Éyug v0 jw? ÓcioO9o. &gyijo), noster adhortatur ut e malis
quae nascantur bona spectemus, illa neglegamus. Huc referendus
praetér illum commentarn sz. se09vu. locum, quem supra com-
paravimus, Epicteteus, qui tamen non bona otii, sed incommoda
magistratus premit (diss. IV, 7, 18. 9éAee dgxyde; qéos xoi
zóvove, ubi fortasse non casui tribuendum, quod statim sequitur
&AÀ' é&oguGuóv e.q.s.) — Eandem rationem sequitur, sed ita
ut contraria efficiantur (cf. supra p. 68) diss. IV, 4,2: &zAóg yàg
oiov &v Tj vó éxvóg, 7| vu) abroU Oxorioos, LAAo. ví ovv
Óuxgége, GvoyxAcrov émOvusv i ToO uw) sivo, OvyxAqtuxóv;
ví Owegéos, &oyijo éxuOvvuetv 1| &vagy(ag; (cf. eliam 8 19), ut
apud Plutarchum s. &b9vy. c. 2 illud uifve zoAA& zojoosuv wis
i0í wijve &vvij refutatur, quamquam eodem 1ure diss. III, 22, 27
v0 sÜggovv xai vó soücuuovuxóv quaerentibus ,Zv &oyj; ovx
&cr.v^ respondetur. Stoicorum denique proprium est argu-
mentum, quo consolentur eos qui magistratum amiserint, quod
eam rationem sequitur, quam his exponit Seneca dial. VIII, 4, 1:
duas respubl«cas animo compleclamur, alteram magnam ei vere
publicam, qua di atque homines continentur, in qua non ad hunc
angulum respicimus aut ad ilum, sed terminos nostrae civitatis
cum sole metimur: alleram, cui nos adscripsit. condicio mascend?,
unde effieitur: wie maiori reipublicae et in. otio deservire possu-
sub nomine eius fertur, cum idem Platoni tribuatur (Stob. IT, 81, 80 W),
atque alia quoque eiugmodi falso ei ascribantur, velut illud Bionis de
obrjóe, et zooxozjj (Gnom. Vatic. [ Wien. stud. X] n. 306 atque alibi; cf.
Hense prolegg. p. LXXXII).
zx u59 uen
mus, $mmo vero nescio an in olio melius (cf. etiam ep. 68, 2).
Suo igitur iure respondet Epictetus magistratum concupiscenti
(diss. IIT, 22, 83): ,,Zovíov, usitove zoAwsíov tqvstg, ?)o z0At-
vtUstoL;, ubi in eis quae sequuntur utrumque szoAuvevso?«. de-
scribitur, ut in Cratetis quae fertur ep. V exponitur, quid
intersit inter zoAwsUsoQ«, eb guAocogstv. Denique accuratius
quam superiore loco ad exilium haee sententia refertur
dial IX, 4, 4: officia ciis amisit, hominis exerceat: ideo
magno animo mos mon wnwus urbis moenibus clusimus, sed in
totius orbis commercium | emisimus patriamque mobis mundum
professi sumus, «t licerel. latiorem virtuti campum dare, 1d quod
confirmatur eis quae sequuntur: nunquam iia tibi magna pars
obsiruelur, ui non maior. relinquatur.
Qui a Plutarcho afferuntur Archilochi versus, quem ne
imitemur admonemur, e fonte translatos esse una cum ante-
cedentibus supra adnotavimus; reliqua tuo permittam iudicio,
id tantum addens Cynicam indicare originem et quod rex Per-
sarum affertur (cf Weber p. 86, in additam. p. 260; nunc
Sternb. i. Gnom. Vatic. ad n. 201 ( Wien. stud. X]), et quod ludi
enumerantur, quibus interesse possit v sso 4Jj quAo9éoQoc,
eum in memoriam revocent Diogenem ad Isthmia et Olympia
migrantem (cf. Weber p. 136), et quod Diogenis apophthegma
narratur, cum ratio eius sit vere Cynica (cf. etiam Laert.
Diog. VI, 45), quamquam de Euripide similia narrantur —
óyovobvroo «Oro0 émrtAcferó vig Afyov Üvru. ZogoxAio tobco
Ó.& ÓobAov zxoust, (5pu»' vouyagotv ZogoxAijo uiv do9(c. Üwov
óxotov và o/xérn &géGxn, iyi Ó& Óxoiov àv iuoí (Gnom. Vatic.
ed. Sternb. [ Wien. stud. X] n. 215).
2. Ex eis quae Plutarchus affert cap. 13 clarorum virorum
exemplis, qui uróevóg &voyxdtovrog «ovol vó &yxípiov dgdusvor
ue9couíocvro rove Bíovc!), unum saltem Homeri iam ita com-
paratum eum invenisse demonstrari potest eo quod idem
oecurrit in Dion. Chrysost. or. XLVII p. 222 R II, quae óqus-
yogíe iv vij zevo(Ó, inscribitur. Ubi cum inde initium faciat,
ub non mirum esse exponat, quod viri sapientes e patria
1) Cf. Sen, dial. I, 6, 2: in exilium mittuntur (viri boni scil). quidni,
cum aliquando ipsi patriam non repetituri relinquant?
n. WO ux
emigraverint, inter eos Homerus commemoratur o6 qóvov
zowv)s é&ye906 Ov, GAÀAÀ xol vÀ vQómo qiócogog, qui
Dion videtur vróv zxevvrc é&moóqusiv xoóvov, óGovs wwuóeve
yvàveaL v)v zcrQíÓu ocoroD x«l u&AAov dg &fousv a(gstoOc.
z8vve xol sixoó. Ógeyuàg zoocGouróv A«udvsv x«l vobva ie
uuvópsvog, 1] oixo, Oucyswv. vovyagoDv Gxevvco Vavsoov s)uguo-
fhívuoev xig «)rov. Quae simul eum sensum praebent, quem
apud Plutarchum expectamus, ubi tamen eo quod argumentum
inseritur, ex quo illum permigrasse urbes concludi possit (Or:
w)) ui&g deruv. éyxcueovtjg) detortus est ita ut id ipsum quod
demonstrare voluerit Plutarchus omittatur, commemoretur id,
quod revera ex illo argumento concluserunt, nimirum non
constare, quae sib eius patria. Ut in Homero, ita in Herodoto
et Aeschylo talia argumenta adduntur, cum huius Atheniensis
quod sepulero Gelae exstructo inscriptum fuerit epigramma
adferatur, illius historiae duplex inscriptio; e contrario Euri-
pides quam patriae amans fuerit versibus ipsius Athenas prae-
dicantibus demonstratur, ut vel talem virum e patria emigrasse
appareat. — Cum igitur quattuor haec exempla eidem deberi
ingenio videamus, parum apte insertum esse apparet Simonidem
satis aridis verbis (x«l Zicowvíóne szoórsoov scil see ZuxsA(av
&zijos) Simile Plutarchi additamentum habes in cap. 14.
Ubi cum in fine veterum exempla enumerentur, quibus oí
Mob6c. và xáAAi(0Ta vv Gvvrayu&ttov xol Ooxudrcto
qvynjv A«Boboa,. 6vvspyov é£msríAsGav, historicis "Thucydidi
Xenophonti Philisto "Timaeo Ándrotioni BaxyvA(ógo 6 sowvquíe
additur, cui nullus hie est locus, quoniam poeta non con-
scribit. cvvréyueva, Musae igitur ei exuli talia imperare non
potuerint.)
Iam igitur ad finem perduximus quaestionem, qua 1d
effectum est, ub per maximam libelli partem Plutarchum Bione
et Àristone usum esse manifestum sit. Quod enim dicat aliquis
Bionea per Aristonem accepisse Plutarchum, non recte mihi
iudieasse videatur, cum Aristonem, quippe cul sua et propria
fuerit ingenii indoles, minus arte vestigia Borysthenitae pressisse
1) Recte igitur verba ipsa se habent, neque cum HReiskio ó Keíog
neque cum Cobeto ó '"oviu;vze scribendum pro ó zouqt5jg; rectius cum
Reiskio scribas supra dXAicrog (ó 2Z/voewóciog).
£x dO. ez
arbitrer, quam ut etiam apud Plutarchum color Bioneus tam
sincerus servari potuerit, velut in irrisione Polynicis. Hane
igitur saltem partem ex ipsius Bionis diatribis hausisse Plu-
tlarehum mihi persuasum est. '
VI. 1. Restat ut breviter perlustiremus quae de suis addi-
disse vel de alis fontibus videatur Chaeronensis, velut in cap. 5
illum Platonis Timaei locum (p. 90 A), quem tamen paulo ita
mutavit, sicuti ad suam rem opus erat. Cum enim apud Platonem
illud Zyysiov notioni o?ocviov oppositum sit, Plutarchus verbis
ov0' Gxívyvov appositis eum intulit sensum ut terrae inhaerens"
signifiearet. Quamquam non Plutarchus primus hanc imaginem
ad exilium retulisse videtur: leguntur enim similia cum apud
Plutarchum ipsum arte cum Aristoneis coniuncta tum in Epicte-
teis, ubi de commutatione loci agitur. Hi sunt loci: Plut. c. 7
zXvQio Óà yíyvevau müGo zóAug só9v0go &vOQózo yoijd9«. usua-
Onxór. xai óítag £yovvu mavvrayoo Civ vs xal vQépsoOun:
xol s«vrl tvóxo zxooógpUscOo, Ovveaufvag; c. ll xao
gvtóà uiv foro vig yóQoo u&AAov éréQog évége ztQóoqogoc, iv
$ roégevo, xol fAeovdvs, BéAviov: dv9pdízov Ó ov0slo róxoec
e. q. S. eb similia Epict. diss. IIT, 24, 8 1] z&vreg £6vocov &9d-
vero, xol wuÓsig dxoÓqusíro' uxÓ Justo zov ixoüquousv, &GAAÓ
uévoyusv óg và qvtà 1 906coo.&£ouévor 812 6 0 ív8goszoc..
évt xuxsivo Éoguxe, vó u1) éoo.GG 090i unÓ& xooGzeqvxévat
tij yij; 8 96 sivd uo. 9éAso óg gvróv zooeqocijoS9o. votc
e&oroig róxoic xci zooosogrtOGO o.
Item extrema illius capitis verba inde a 950e «&gyXv vs
x«l uécc x«l vsAsvtiv &yov voO sz«vróg e Platonis de legg.
. lib. IV (p. 715 E) deprompta a Plutarcho alio e fonte haustis
apposita sunt, quae Duemmlero Akad. p. 211 una cum antece-
dentibus e Stoiei cuiusdam libro sumpta esse videntur, cum
dicat: ,Dies ist aber nur ein beweis, wie gern spütere Stoi-
ker, namentlich seit Panaitios, für ihre lehre bestátigungen
aus Platon suchten^: nàm solet Plutarchus sic pauca Platonis
verba inter ea quae aliunde petiit inserere, cum praeter ceteros
Platonem magni aestimaverit atque philosophiam eius amplexus
sit (cf. Volkmann, Plutarch. YI p. 52).
2. Idem de eis quae antecedunt sic iudicat:. ,die grund-
lage jener ausführungen ist sicherlich kynisch und jedenfalls
e Dt resi
auch das Euripidescitat, welches uns ja vorwiegend in stoisch
gefürbten quellen erhalten ist und dessen materialsmus mit
Platons lehre unvereinbar ist^, id quod copiosius eiusdem libri
cap. VI (p. 968sqq.) demonstrasse sibi visus est, ubi Xem.
memorab. c. IV, 8 comparat. Quae cum accuratius examinare
et longum sit neque ad rem nostram spectet, nunc omittamus:
nam non id curamus, quo tempore omnino primum illa de mundi
ordine certis legibus descripto sententia nata sib — similia
enim iam in Aeschyli versibus illis apparent (Agam. 4 sqq.):
&6rQüv xéroi« vuxréQav Óóunyvouw
xxi rove pégovcvag qyetuo xal 98goc Boocotc
A«uzooUvo Óvvcorog éuzxgéxovrag oigo, —
sed quando a quonam sententia illa ita conformata sit, ut
mundus reipublieae compararetur: id quod tum demum
fieri potuit, cum haee ipsa mundi et reipublieae comparatio
usitata erat, i. e. inter Stoicos: apud Senecam igitur atque
Epictetum similia huius loci Plutarchei invenimüs. Apud
Epictetum his quoque illud zsgli xvviouo? inscriptum est: sed
cum veleris el recentioris Cynismi, genuini et, adulterimi Bionis
frustula in his inter se misceri viderimus, haud ita ad verbum
fidem ill notae habendum esse apparet. Ubi in initio statim
(83 postquam expositum est, domus non unumquemque dispen-
satorem esse posse, sed dominum eum designare) haec leguntur
84: otro yívero, xol év víj usydAg mÓóAsu vac. £v. y&
vio Xol évOdÓ oíxoÓsczÓórqs Éxccova ÓvxvdoGcov: oU fjAvog c.
ÓUvaoa. zttQueQyÓuevog évivvrüv sojwiv x«l Goog xoci vovg
xe«gzovgo cUbcuv x«l vroéipsw xal àvéuove xivel'v xal &vié£vo xol
và Gore rüv (vOgózxov O€soucívswv GvuuérQoo" Üxys, ztspu-
égyov xol oUro OÓwwxóvsi dz vv usyíOvov và wxgóvaro —
iam sequuntur praecepta quae uooxycoío dantur. Apud Senecam
inter alia praecepta — qwé haec facere proponet volet temptabit,
ad deos iter facie, additur — haec afferuntur dial. VII, 20, 5:
pairiam meam esse mundum sciam et praesides deos): hos
supra me circaque me stare factorum dictorumque censores. Co-
1) Dio Chrysost. or. XII p. 381: deus est «owóg &vO9ózov xol $95óv
Beoiisóg ve xol &oyov xal moóvovig xol zovüo; Epict. diss. III, 22, 56:
Kvvixd) 0$ Kaicng vig Éovw 1] &vOnorog 3) &Alog 1) Ó xavememoug og «o-
v» xol à Aoarosóri. Ó Zeog;
4
"MAE A
piose denique exponuntur haec atque similitudine Syracusarum
urbis illustrantur (cap. 17), in quam peregrinus venit, dial. VI, 18:
pula nascenti me tibi venire 4n. consilium: ,iniraturus es ur-
bem dis hominibusque communem, omnia complexam, certis
legibus aeternisque devinctam, indefatigata caelestium
officia volventem". 'Tum sequuntur — ut apud Plutarchum —
singula sidera: sol, qui per ommia lucet, diem noctemque di-
vidit atque tempora anni, luna, quae certis spatis crescit et
minuitur, planetae, qui populorum fortunas regunt.!)
Qui loei ut enumerari solum possunt neque qualis inter
eos intercedat nexus invesligari potest, ita tantum adnotem,
eundem sententiarum nexum, qui apud Plutarchum verbis Or:
u«ó Zovvío e. q. s. efficitur, occurrere in Max. Tyr. diss.
XVII, 12, ubi inducitur verbis floóiouer Óé£ cor ÓOcitoi. có
Aeyóusvov Gogsóréoe sixóvi: commemoratur doy1) xol BecuAsto,
cuius fines non flumine quodam, sed caelo atque terra eireumseripti
sint (cf. Sen. nat. quaest. I. prol 8; s. p. 45), illo ówot, hac
évsgfbtv, ut in mentem nobis veniant ill versus Euripidei
ópüg vüv OvoO vóvà maugov «(9c
xxl yijv méQub £yovO' Ooygoio év &yxáAoung (fr. 941).
Domus denique eadem in re vocatur mundus his Varronis
saturae Dolium aut Seria versibus:
Mundus domus est maxuma homulli,
Quam quinque allitonae flammigerae
Zonae cingunt, per quam limbus
Jis sex signis slellumicantibus
Aptus «n obliquo aethere Lunae
bigas accepíat. ,
9. Iam unus libelli Plutarchei restat locus, ubi sententiam
huie, quam modo perlustravimus, plane oppositam invenimus,
quae tamen eandem sequitur rationem, nempe patriam hominis
caelum esse: nam ut proptera, ubicunque est mundi, in patria
1) Quod in sequentibus enumerat terrestria spectacula, non sequitur
id quod sibi proposuit, scilicet ut, urbem illam mundi certis legibus de-
vinciam esse demonstraret, et quod initio eum sequi ex eis apparet,
quae de planetis disserit: ez horwm levissimis motibus fortunae populo-
rum dependent et maxima ac minima proinde formantur prout. aequum
iniquwmque 8idus processit.
Li
— 98 —
est, ita, ubicunque est terrae, in exilio est. Quae a Plutarcho
primis Empedoclei carminis probantur versibus, quibus ille
oUy &cvróv (uóvov»'), &AÀ' &g' &wvroD müvvrog &mo0síxvvoi
uevovácorag dvraUO« xal Eévovo xal vyáóag qj&c Óvrac. Cum
exilio coniunctam alibi hanc sententiam non invenimus, quamvis
a recentioris aetatis Stoicis recepta atque exculta sit, nisi for-
tasse compares Sen. ep. 24, 17: adligabor. — quid enim? nunc
Solutus sum? ad hoc me matura grave corporis mei pondus
asirinzit. Plutarchus haec mihi ex ipso Empedoclis carmine
hausisse videtur, quod legisse eum crediderim, cum et saepis-
sime in variis scriptis laudetur, et una cum aliüs carminibus
ita enumeretur, ut ea Plutarchum ipsum legisse verisimile sit
(quom. adol. poel. aud. deb. c. 2: và à "EuxsÓóoxAéovg £zq
x«i Ilcousvíóov xol 99uouuxà Nuxdvógov xci yveuoAoyíei. O£ó-
yvidog Aóyo, sicl xsygonuévou ze mzowujruxijo oxso Óyuue vov
Óyxov xol v0 uévoov, Vva v0 zsfóv ÓwugQiyocw). Neque quin
ea quae sequitur explieatio ei debeatur equidem dubitem, quam-
quam fortasse exemplum nescio quid secutus est, id quod locis
velut illo Alexidis probari potest (fr. 219 Kock v. 3 sqq.):
&o' o)x oic9" Ov.
t0 x«AoUutvov Civ rovro ÓvevoiDijo q&ouv
óvou' éGviv óxoxógiGuc víjo &v€ocoxívqc
pococse;
comparatis cum his Plutarchi verbis: ríjo ÓÀ qvyijo UAAoOsv
dxos0ge Ós0go t)» yévsoiv &zoÓquíav ozxoxopoífevoai vÓ -
zQoorivo vÀv Óvouárov: v0 Ó dAnüéGrarov geóys, xol
zAcvüra, Vs(ovg éA«vvouévgy Óóyuacu xal vóuorc. Tam se-
quuntur Platonis verba et rursus Empedoclis versus, quibus
addita sunt quaedam e cap. 6 sententiis iterata.
Quam sententiam cum eis quae ex Áristone Chio de-
prompta sunt minime consentire, cum propter universam Stoici
illius indolem verisimile est, tum loco quodani libelli z. &09vp.
confirmatur, ubi in cap. 19 expressis verbis refelhtur: bene
facia in prudentis viri animo memoriam relinquunt?), óg' 4c
1) Ut sic scribatur postulat quod sequitur sevcog.
2) Cf. eos quos Hense (l. e. p. 547 adn.) inter se comparat locos
(Sen. ep. 99, 5; Plut. z. gvy. c. 4 p. 600 D; z. £ó9vp. c. 14 p. 473 C).
— 99 —
T0 y&igov ügüsru. xol véO"As xol xoavaqQovti vóv ÓÓvgo-
uévov x«l Ao.dogoívrov vóv fiov, Qc vwo xoxóv yov 1
gvya0Lxóv cózov évcaüOo voto Vvyoto &xoósósuyuévov. Illud
enim dg £Asye Kaegvsdóggs tantum ad similtudimem Aifjavo-
vQíÓcv referendum esse recte iam Zeller (III, 1 p. 521 adn. 2)
intellexit: unde autem sententiam ipsam sumpserit, et ex eis
quae antecedunt et ex ipso illo àv 0$ vij yvyi; vo voov £yovroc
satis apparet. Neque enim apud Cyn1cos talia invenias, quippe
quae abhorreant ab omni huius disciplinae ratione: nam ei qui
id agebant, ut ea quae vulgo mala vitae haberentur non solum
non mala, sed etiam bona esse demonstrarent, quid tandem
quaeso habebant, cur vitam humanam exulis aut carcere inclusi
vitae compararent? Duemmler enim AXKad. p. 90 sqq. ad Cynicum
fontem atque ad ipsum Antisthenem redire putat Aóyov illum
ÓvéyspgéGverov, obvi. zov vtgzvóv Óvra ov0i qogísvra quem
Dio Chrysostomus Charidemo morienti tribuit (p. 550 R sqq.)
eui subest sententia illa: émi vri gíe ysyóvousv év qgoovo& à1)
óvreg iv vÀ fic vocobrov yoóvov, 0cov fxc6vroi Güusv' rovg
0$ dzoO7éexovrac Suv xsxoAacuévoveo i[óc (x«vog AvsoOn( vc
x«l GxoAAcTUEGEUL.
Quae ut probaret singula tantum attulit, universam loci
indolem non respexit, quippe quam non recte intelligeret, cum
haec ipsa, quibus ea efficitur, parvi momenti esse putaret: ,, Einige
stellen, welche mit den sonstigen kynischen áusserungen nicht
im einklang zu stehen scheinen, erklüren sich aus dem para-
mythetischen zwecke(!). So die behauptung, dass die nahrung,
welche die erde biete, schlecht sei, wie überhaupt die
düsteren farben, mit welchen das erdenleben gemalt
ist.^ Itane vero? An putas revera — ut unum tantum ad-
nolem — £x vo c)ro0 yvuvoc(ov esse queri, quod Óóscuo-
vijg.ov oz vàv 96v xavtaxcvaouévov qoAszxOv xal óvadsgov
sit mundus, atque vivere ut Diogenes ille vere. Cynieus, qui
ceteris hominibus zoA? u&AAov voig Gpavo Éyoatgs, xol voro
uiv eOggoaívevo 9égovg zoocióvvog, óxóvs ijón Owméor
vov dégo, vtobro Óà ox ijyO9svo zovouévov, Gv dzaAAoTtÓ-
pevog vo0 6góügo x«óuorog (cf. E. Weber L c. p. 104)? Atque
id ipsum debebat retinere virum doctum, quod sequentem
Aóyov huie per omnes partes oppositum ad eiusdem disciplinae
(*
— 100 —
fontes redire posuit (p. 94 adn. D): quamquam enim aliquid
interest inter veterem atque recentiorem Cynismum, plane
inter se oppugnantia utrique non docuerunt.
Caput IV.
De reliquis consolationibus.
I. Musonii quae servata sunt — ut breviter comprehendam
quae de his cognovimus — in universum ad recentioris Cynismi
fontem redeunt, quem per maiorém partem Bionem esse pro-
bavimus, sed ita reiractata, ut et singula Stoico vel proprio
Musoni colore tincta sint et vere Stoica quaedam interposita.
II. Cuius commentarii ut singulae sententiae suo quaeque
loco inseri potuerunt, itia Senecae consolationis pauci tantum
loci afferri potuerunt, ut liceat cognoscere, plurimum abesse
illum a communi illa materia. Atque cum omnino ad nostra
non pertinent quibus posteriore totius libelli parte matrem con-
solatur (inde a. c. 14)!), aut quae e more suo, contra luxuriam
copiosius atque vehementius disputat per tria capita (c. 10— 12),
tum ea quae ex aliquo fonte sumpsit ita suo ingenio debitis
diluit, ut plane nihil de origine sententiarum eius statui possit.
Quae cum ita sint, paene risum nobis moveat, quod dicit
e. 1, 2 se omnia clarissimorum ingeniorum monimenta ad. com-
pescendos moderandosque luctus composita evolvisse; vel id quae-
ras, unde tandem in insula illa parva et inculta omnia illa
monimenta sibi paraverit. Quomodo revera composuerit hanc
consolationem ex eis capitibus optime cognoscas, ubi ipse auc-
tores laudat: principales enim sententias quas e Varronis et Bruti
libris depromit, compluribus verbis haud ita gravibus atque
ingeniosis explicat (capp. 8. 9); ea quae e Varronis nescio quo
hbello sumpsit — logistoricum eum fuisse tuo 1ure conicias —
praeterea eum paululum ad Stoicorum normam mutasse supra
adnotavimus.
1) Cf. Epict. diss. IIT, 24, 22: &AA' 7] ufjt mo pov orévev wi) ó6oóod ps.
— Zi ví yào oix £ua€& roórovg vovg Aóyovc; xal o) rovró qqnui Üvu obx
iémiusAmríov roO ui oluófsuv aócáv, &AV Or. oó Osi 9s cà
&AlórQu. éÉ Gmowvrog. Nescio an respiciat Senecam in his Epictetus.
e dep me
Perlustremus igitur breviter hunc dialogum! Postquam de
suis et matris rebus praefatus est, (capp. 1—3) atque quomodo
dispositurus sit materiam indicavit (cap. 4), primam sententiam
gi.Aocógog ponit initio cap. 5, quae nescio an Aristonem
resiplat (ef. de virt. et. vit. c. 1 v0 &xà víjg vvyijg yij9 og), ut
prima verba cap. 6,1 (ARemoto ergo iudicio plurium, quos prima
rerum species utcumque credita est aufert, videamus quid sit exilium)
eomparare possis cum Plutarcheo (c. 8 p. 602 B) àv yàg 6xozije
&vev xsvije Óóbne v2v &A1j9cuxv. Quae 8 3 disserit, postquam 82
sapientem se non esse affirmavit, Cyrenaicam doctrinam resipere
videntur (quam tamen non per ipsum Cyrenaicum nescio quem
accepisse eum necesse est statuamus): conferas quaeso Tusc. disp.
IIT, 13, 28: Cyrenaici non. omni malo aegritudinem effici censent,
sed insperato el necopinato malo. Quae quamquam in sequen-
tibus ut solet ad se ipsum referens multis verbis explicat, tamen
eliam in universum dicta interponit, quorum similia duobus
locis Horatianis extant: nam et quae dicuntur ep. I, 10, 30:
Quem ves plus nimio delectavere secundae,
Muwítatae quatient: siquid mirabere, pones
Invitus
comparari possunt eum eis quae Seneca $ 5 exponit, ei illud
Improvisa simul species exterret. uirumque (ep. T, 6, 11)
de timente et cupiente dictum contrariam rationem notat ei,
quam Seneca se secutum esse dicit 8 6. Cap. 6 de commutatione
loei agitur ita, ub primum exempla afferantur hominum non
in patria viventium, deinde 0nesse naturalem quandam inrita-
lionem animis commulandi sedes et (transferendi domicilia demon-
Siretur, cum caelestis sit animi origo, caelestia autem omnia
moveantur atque agantur (cf. Zeller IIT, 1 p. 201) Stoicorum
hoc argumentum est et Stoicos Seneca laudat, cum dicit invenio
qui dicant. Quamquam eadem sententia alibi non occurrit, tamen
simila leguntur in diss. Epict. IIT, 24, 10, cum hie quoque
mundi legem esse exponatur, ut omnia moveantur, quamvis
non eadem caelestium et animi humani origo prematur: &v&yx1
zmsgíoÓóv vuvc sivo. xal zegoyoonsw üAAov Aou, x«l và
uiv ówxAUsODQ., và Ó' éimwyíyvsoQci, và uiv ué£vsew év vó
aoTrQ, và 03 xvvetadu.. Cuius loci rursus similis est alius
Annaeanus: ep. 71, 12 enim cladem Catonis non maius malum
quam repulsam praeturae fuisse exponitur: qwidni ile mula-
tionem vei publicae forti el aequo pateretur animo? quid. enim
mutationis periculo exceptum? non lerra, non caelum, non
lotus hic rerum omnim contextus, quamvis deo agente ducatur.
Post caelestia eap. 7 humanorum exemplorum farrago
affertur, cap. 8 Varronis argumentum de natura rerum sump-
tum tractatur; a quo initio cap. 9 ad virtutem 1ta transit, ut
illam sententiam quam extremo cap.8 disseruit, — exuli solacio
esse, quod ubicumque versetur sub eodem sit caelo — ad eum
referat, qui in parvam insulam redactus sit: angustus animus
esí, quem lerrena delectant: ad 1lla abducendus est, quae wbique
aeque adparent, ubique aeque splendent. et hoc cogitandum est,
istic veris bonis fere falsa. et prave credita obstare"): quo longiores
porticus expedierint . . hoc plus.erit. quod. illis caelum. abscondat.
Quem sententiarum ordinem ad Graecum redire fontem e loco
Epicteteo efficitur, ubi idem extat forma magis etiam genuina,
ut ipsum Athenarum exemplum probat. Inducitur enim qui
queratur (diss. IT, 16, 32): zóve oov A491jveag azdAw Owvopuor xol
vqv &xgóxmoAw; — TüAee, oOx &oxti cou Q BAEmtcig xo
qu éoov; xosivróv vv &yeig 1] ueitov (üstv voO TJA(ov vijo GeA1vue
vv orgov tío yijo 0Age víjo QuAcOGQo; s( ÓÀ Ó"| mapoxoAov-
Osig v ÓioixoDvv, và OAn xüxsivov iv Gavvi msgupégeus, évc
z0o96íiog Au€9&gua xal mzévoav xouwáv; Hic quoque caeli
spectaculum terrenis opponitur, virtus — quae apud Epictetum
oboedientia dei est — externis illis bonis, id quod eodem modo
legitur in Senecae cap. 11, 6: lapides aurum argentum et magni
laevatique mensarum orbes terrena sunt pondera, quae mon
potesi amare sincerus animus ac nalurae suae memor.)
.1) 4sta veris bonis per À; sed neque ?sía cum falsa et prave credita
coniunctum habet quo referatur, cum de bonis antea non dictum sit, neque
per omnino sensum praebet. Sententiarum autem nexus postulat, ut locus
indicetur, ubi illa prave credita bona veris obstent, oppositus ei regioni
in qua lawtissimum receptaculum casa esi: significat igitur is(óc urbem,
ut supra (8 1) haec terra insulam exulis. Cf. Epict. diss. IV, 4, 31 $:ópvfloc
&v 'Póug xci &oza6uoí; III, 24, 109 in Gyaris uj] &véziacoos v1v £v 'Póyug
OLcrQi( jv xol OcaL Ove y deste Tj0xv Éxsi Oubyovei.
2) Similis locus suppeditavit Horatio, quem ad suam rem novavit
nescio an Epicureum agens ep. !, 6, 38qq.:
— 1038 —
In reliqua cap. 9 parte postquam secundum Brutum vir-
tutem remedium exili esse exposuit, ad paupertatem transit
in cap. 10, quam neglecto plane exilio ita tractat ut in luxu-
ram invehatur; itaque ad nostram rem nihil faciunt praeter
singula quaedam, quae supra suo loco commemoravimus, ut ea
quae e cap..13, ubi de ignominia et de contemptu agitur, quae
commemorentur digna visa sunt. |
. ]i. Postremo pauca de ilo disputationum Tusceu-
lanarum eapite addam, quo de exilio agitur, praesertim cum
ibi ni fallor vestigia sint Epicureae tractationis huius de exilio
loci. Quamquam enim omnino satis exiliter disserit-Cicero, id
tamen cognosci posse arbitror, principia eodem ex fonte petita
esse, unde reliquae de exilio commentationes: eis quae supra
passim adnotavimus addas fortasse, eodem modo philosophorum
exempla afferri, qui in peregrinatione aetatem consumpserint,
ut apud Plutarchum (e. 14). Epicurea igitur inserit Cicero,
cum dicit ($ 108): Posiremo ad ommis casus facillima ratio est |
eorum, qui ad voluptatem referunt, quae sequuntur 4n vita...
. Jtaque ad omnem rationem Teucri vox accommodari polesi
| Patria est ubicunque est bene,
ei cum exemplo T. Albuci, qui animo aequissimo Athenis exul
philosophabatur, addit: cui tamen illud ipsum non accidisset, si
in republica quiescens Epicuri legibus paruisset, eU cum praeter
Academicorum exempla Epicurei afferuntur: qui enim bea-
tior Epicurus quod in patria vivebat, quam quod Athenis Metro-
dorus. Praeterea vestigia Epicurei de exilio commentarii in-
dagare non potui; neque enim omnino fortasse accuratius
tractavit hune loeum ea philosophia, quae civem extra pa-
(riam posust, extra mundum deos, quae virlutem. donavit. vo-
luptati (Sen. ep. 90, 85).
ANwnc solem et stellas et decedentia certis
Tempora momentis sunt. qui formidine nulla
Imbuti spectent: quid censes munera terrae,
e 9 9 09 9 9» c« 9» $9 c 9 * ^. 9 €*9 9*9 $9 €9 9€ 9 9* 9 9 $9 9*9 9?» * 9
Quo spectanda, modo, quo sensw credis et --
Caput V.
Aristonea.
In instituenda illa de exilio quaestione, ut fieri solet, in-
eidi in quaedam, quae quamquam non tam arte cum proposito
cohaerere videbantur, ut ad efficiendum illud aut illud opus
eis essel, tamen .ad fuleiendam unam alteramve rem apta sint.
Praeterea tam latum patere campum puto eis qui in. Áristonis
philosophiam inquirere velint, ut quae pro sua quisque facultate
adferat non repudianda esse arbitrer: neque enim falsa plane
" inutilha fore credo, quippe quae alüs alia via progrediendum
esse doceant.
]. Primus ad Áristonem posterioris aetatis libellum retulit
Duemmler (Akad. p. 211 sqq.), nimirum illam Plutarchi quae
fertur z. vóy5gce commentationem, ita ut sententiam praecipue
probaret comparata ea quam hic legimus virtutum definitione
eum ea quam Aristonis refert Plut. de viri. mor. c. 2. Neque
eum fugit, ipsa quidem verba optime sibi respondere, differre
tamen in eo, quod hic goóvycoie complectatur reliquas virtutes,
ilhe inter reliquas enumeretur communi virtutis nomine con-
iunctas, contra eundem habere locum goóvyciw in eis virtutum
definitionibus quae e Zenonis aetate priore servatae sint. Sed
ut facilius rem perspieias, in conspectu tibi ponam virtutum
definitiones quales traditae sunt:
eogpoocóv | oóvgss | Oueocóvy | vOpsíe
Zeno.
Plut. de Stoic. rep. — C qoóvgote év &zo-| qoóvgoug év
VII — veuuréoug &v&gytéoLg
de virt. mor. 9oó- — item qoóvqgouc év
vo6te év [0 c]o (o e- bzxo0usvscréoug
TéoLtc
Aristo.
' Galen. l c. ézi-|ém. Ovov. zodrvsw|ém. Üvov vO xov ix. Üvov và uiv
óvíáug ÜOvav cí-uiv v&yat9d, ww) &Ebav ixdoro |9«99i, và ài
- / , M , £
osiGO on, vc Ócouzodvvewv 0b và v&éut geoyn
v&yoa9 x«l qsó-|xoxà (Ofn)
y&euv và xoxà |
— —-
— 105 —
éoggocóvy | qoóvge — | Oueocóvn | év8osio
Plut. de virt. mor.|&per?| rowréa pévkoivuwvrjuaci re —
üper?] ém0upíav|iémickomoüca — xol|kai cuufoAaíoic
Xocuoüca xai TóÓ|u] TOol]réa ópuAoÓca Toic rrpóc
Hérptov xai TÓ eÜ- érépouc óperi|
xaipov. év. fjóo- |
vaic ópiZouca
z. TUX0G.
Tiv eüfouMav xai -— év 66 koivuvrü-év 56 xivbivoic
Tv qpóvqav év uact xai TOÀtr-/kol TÓvoic kap-
uv fjbovaic áva- | Teioic eüvopíav xoiireplav xai dàv-
O0oUc rapexouévnv otkotocóvny ópaaóíav.
é(KkpiüTreiav kai |
cu ppocüvnv ka |
Aoüuev | |
Vides igitur non solum verba Aristonis Plutarchei atque
libelli z. róyyg consentire, sed etiam Aristonem Galeni cum
Plutarcheo Zenone, quamquam magnum quoddam interest, quod
in his omnibus recie servatur: de Zenone dicitur verbum
ópíteGOo., ut sit virus haec aut illa 7 oóvyeic; de Aristone
semper verbo xcAsiv utuntur: vouíteu u(av oaov tjv &osvqiv
óvóuoGuv zAs(oc.v óvou&tecO nu, xarà viv zmoóg vui GyéGLiv
(Galen. l. e.). Neque tamen ideo idem docet atque Megarici,
qui habebant virtutem cv zoAAote óvóucoGu xeAovu£vqv (cf.
Laert. Diog. VII, 161), id quod optime eis exemplis illustrari
potest, quibus utitur Plutarchus de Aristone et Menedemo (qui
idem de virtute atque Megarenses: óg ug ob616 xol xyoouévae
zoAAote óvóuaci) Hic enim dicit ró yàg «$TÓ 6o0g9gocvgv
x«i &vÓgsíav xol Ówuxei000vqv AéysaOc. xoOzspo fooróv.
x«l &vggozov, Àristo autem ita virtutes v zoóg ví zog Ót-
qópovg x«l zAsiovag, ig sl vig éO£AoL v1)v 0pacuv quÀv Atv-
xàv uàv &vrvAauBavouévgv AcvxoQéav xaAstiv, usAdvov
Óà usAevOsav et sic in libello z. c/yye x«AoQusv legitur.
Cum igitur intelligamus de principali argumento dubitari non
posse, de singulis videamus. Atque Duemmler quidem exphl-
eaturus illam differentiam, quae inter definitiones libelli z. vóy1e
extat atque traditas Aristonis definitiones (p. 218 adn.), id
— 106 —
ipsum neglexit, quod Zeno non vocari diversis nominibus
voluerit unam qoóvqgciw, sed separari tres illius partes, atque
eum argumentationis fundamentum nihil valeat, conclusio falsa
est: ,so kann recht wohl für einzelne wirkungskreise ein be-
sonderer name existieren, für andere aber nicht.^ Praeterea
quorsum tandem definitur notio quaedam, i. e. certis finibus
eireumscribitur, si licet hos fines prout libet extendere aique
coaretare? Ut igitur dicam quid sentiam, non interpretandas
esse censeo definitiones, sed primum quaerendum, num omnino
ub traditae sunt ab eo profectae esse possint, cui adscribuntur:
id quod de his equidem plane nego. Cognovimus enim .ita
omnia praeter virtutem atque vitium &óiígoo« esse docuisse
nostrum, ut omnes res non per se malas aut bonas esse diceret,
sed de suo hominem, qui eas acciperet, bonum aut malum in-
ferre: non igitur ut Antisthenes «óobírv dicebat bonum esse,
sed — ut exemplum tibi proponam quod ipso eius nomine
ferbur — dicebat (Stob. flor. 94, 15): óge vóv a«$róv oivov
zívovrsg o uiv zagowotc, oí 0à xoaivovrei, oUvo xol vóv
zAobrov .. — reliqua non exscripsit qui illa Guowo e libris Ari-
stonis excerpsit, sed facile suppleri possunt — alteri in bonum,
alteri in malum convertunt. Quomodo igitur hic poterat dicere
Orav aígsiGOc. vs Óén vo yatà xol peoysw và xaxd aut Órav
zoérctewv uiv vüyoOQ xol uw) modvrew và xaxd? Sed neque
quomodo oóvgc:g apud Plutarchum definitur — quamquam
hie de mali bonisque non loquitur — et ad 6o9oocvc at-
que óix«Lo6 vxo definitiones quadrat et ad universam Aristonis
indolem, qui nusquam certis formulis quidquam descripsit, sed
quantum fieri posset rationi campum dedit: propterea repu-
diabat praeceptivam philosophiae partem!) propterea negabat
domum et patriam esse, dicebat nominari uniuscuiusque, prop-
terea denique certam bonorum eií malorum normam statuere
1) Cf. praesertim Sen. ep. 94, 28qq. — Ád Aristonem quoque redeunt
quae Seneca ep. 71, 2 sqq. exponit: «on dispone singula, wisi cui iam
vitae suae summa, proposita est. Cum enim omnino similitudines, quibus
haec explicantur, Áristonem redolent (pictoris [cf. z. cózqnc c. 4 p. 99 À sqq.],
nautae) tum ad verba quaedam consentib exemplum eius qwi sagittam
vult mitlere cum similitudine eius qwi iaculari discit Aristonis nomine
notata ep. 94, 3.
— 107 -—
nolebat. Contra duae illae definitiones et. eae quae in commen-
tario z. vUy5e extant optime ad hoc Aristonis ingenium qua-
drant, quibus addas Galeni unam Óóuxoiocvys.
Cum igitur utramque geo»1j6sog definitionem non ab Ari-
sbone profectam esse cognoverimus, manifestum est eum omnino
non goóvgoiv definivisse eodem modo quo reliquas virtutes, sed
proprio in loco eam habuisse. Accedit et quod in ea re, quae
communis sib omnium virtutum, Galenus et Plutarchus non
inter se consentiunt, cum alter éxuieTwuw«v eam esse dicat, alter
&gev1jv — scilicet illud, ut duae illae definitiones quoque, secun-
dum Stoicorum definitiones fictum est (cf. Zeller III, 1 p. 238),
hoc tam vile, ut genuinum id non dixeris!) —, et quod in eis
quae Aristonis esse alia via demonstravimus Aoyicuóv, vov,
Ipsam goóvgc:ww magni momenti esse vidimus. Unum solum
locum in mentem tibi revocem, qui ita tantum omnino sanum
sensum praebet, illud &v8gózov Ó' o)$0sg cgoupstra, vóxoc
eUOcovíev, Gozo o90. &geriv ov0$ qoóvqsw (z. ovy. c. 11):
nam si goóvgcig una est virtutum, plane sensu caret negare,
et virtutem et unam virtutum nobis auferri posse: contra recte
negatur exilio felicitate eum privari qui virtutem habeat, cum
prudentiam habeat, omnis virtutis fontem.) |
2. Cum igitur ità Duemmleri sententiam recte se habere
appareat, eodem modo aliam Plutarchei libelli partem ad Ari-
stonem referri posse arbitror. In commentationis enim illius
1) Quamquam non id dico, has notiones alienas fuisse ab Aristone:
tamquam secundo loco eas habuit; cf. Sen. ep. 31, 6; z. gy. c. 17.
2) Ad Aristonem redire puto ea quibus Sen. ep. 76 exponitur unum
esse bonum quod honestum, quae his comprehenduntur: haec ratio per-
fecta virius vocatur eademque homestwm est (8 10). Singula nune non
moror; cf. modo ad comparationem hominib et ànimalium (8 8 8qq.) z.
vorne C. 9 p. 98 D sq.; annota verba illa (8 18) ommes actiones lotis
vitae honcsté ac turpis respectu temperantur. Of. etiam Hor. ep. I, 2, 17
— de qua in universum vide Heinze in Mus. Rhen. —:
Iursus quid virtus et quid sapientia possit
Utile proposwit nobis exemplar. Ulixen,
ut primae epistulae versus (41 sq.)
Virtus est vitium fugere et sapsentia prima
Stultitia, caruisse
cum loco illo Annaeano comparari possunt (ep. 81, 5. 6).
inscriptae quom. adol. poet. aud. deb. cap. 11 (p. 31 F sqq.) post-
quam exemplis demonstravit, quomodo ali ad physica, ali
ad dialectica Homeri versus referrent, cum dicit: féAviov ó&
v«Ova volg yoouueruxotg zxegévreg éxsiva uAAov zxiéfew, oig
Guo v0 yociuov xol ziQ«vov &vsóvruv ad moralem philosophiae
partem transit, atque primum virlutem doceri posse Homeri
versibus probat velut illo
Ov0é us 9vuyuüc üvoysv, éxsi udO90ov £uusva, écQ9Aóg (Z 444)
(ut saepius in Aristoneis leguntur talia: &v)gózo oijotw:
uepodnxóczu z. quy. c. (5 cf. de v. ev. c. 4; Heinze l.c. p. 511).
Tum e versibus, quorum altero de Neptuno et Iove dicit poeta
"AAÀA Zebe moóvegog yeyóvset xol mAsíova $óu (N 855),
effieitur, eum putare $&órerov ... v1)v goóvqoi x«i foc.-
Avcotorov, £v dj ví(9evo, v? usyíovqv oxsgoyqv vob Zfióg, Kv
03 xcl vào &ÉAAag &oevróg Exsatau, vosry vouí£ov. Quae
in sequentibus de singulis virtutibus exponuntur: recte dici
non mentiri eum qui gucA« zexvvguévog sit (y 20. 328), recte
vituperari' Antilochum a Menelao, quod qui zoóc?ev smezvv-
uévog fuerit tunc equis nocuerit (35 570), Glaucum ab Hectore,
quod voíoe &»ov omégozAov dixerit, quem crediderit zsgl goévag
&uuevo, GAAov (P 110), óc obrs vevOoucvov vàüv poovíuov
obre xoxoueyoUvrov àv roig &yGuv obrs z«p c«kíuv érépouc
éyxaAoDvvov, id quod 1ust1t1iae nomine comprehenditur; contra
Pandorum óià v34v &gooóívqgv và 0gxux Gvygéoui. — Similiter
poeta c5 qoovücs. viv roD GoQQgovtiv civíov cxoÓíócoOw,
cum Ánteam non sedueere potuisse dicat
&ya9à pgovéovre Óaipoova BsAMsgogóvrqv (Z 162)!),
el Clytemnestram primum restitisse Áegistho adiciens: goeol yào
xéyouvr dcyat)jow (y 265). Contra fortitudo non ad pruden-
tiam, sed ad temperantiam refertur: &vÓge(ovo é£ouxs mowsiv
vOUe GogQovag Óu& vo al0cióD e. và ala ok xol vàg 700-
v&àg Óvvoauévovg oxtoBaivew xoi voveo xvvóivovg ógíovaoto.
1) Idem Bellerophon exemplum est eogoocó»ns in libello de curios.
c. 9, quem ad locum conferas definitionem huius virtutis in commen-
tatione z. rózmg servatam; v. etiam c. 14, ubi eadem notio eogoocóvg
subest.
— 109 —
propterea opinor quod versus non extant, quibus fortitudinis
fontem prudentiam esse probari possit: atque omnino dubites,
num haec in principali fonte extiterint, cum non respondeant
eis, quibus omnis hie locus concluditur: závrov ov &vayo-
uévov sig vv goóvuouv áxoüsíxvvro, z&v siüog &gstijo
étu.yvyvópuevov éx Aóyov xoi QiüuGxoA(ec. Aristonis autem quin
haec ommia sint nemo dubitabit, praesertim cum etiam singula
uniuscuiusque virtutis officia cum definitionibus illis optime
consentiant.
Sed alter etiam extat locus in hoc libello, qui in illa z.
Tóyue commentatione occurrit: eodem enim modo cap. 6 utrius-
que ecommentariü (p. 28 E et p. 99 F) ille versus, quo Prome-
theus Epimetheum adhortatur:
papmors Óógoc
Z£&xo9u. mào Zwqvog Oàvuxiov, &AÀ' &xonéumew,
itia explicatur, ut lovis dona tr& cvy94oc accipiantur, atque
propterea recte se habere dicitur, quod horum xríjoig &vóvq-
vóc éotr. voig yoijod9«e. x«AGc ut) Óvveuévoie, 1d quod bis eis-
dem exemplis divitiarum, matrimoni, magistratus probatur.
Quae ratio alii quoque loco subest c. 14 p. 36 C sqq,
quem iam supra commemoravimus, ubi id boni inesse car-
minibus exponitur, quod zsrgowvoíysu xoci mzQgoxwti viv Tob
véov qvyQjv toie iv qguiocogíe Aóyoig. "Totum enim hunc
locum, non solum explicationem illorum tragoediae versuum
ad Aristonem redire puto: nam quod illis àv /[xove vije wqvooc
&sl xol vírOuo xcl v5) ze vob zevoüg x«l vob moicyoyob
opponuntur &vrígova tÀ!v quAo0ópov, in memoriam revocat
Aristonem, qui sustulit rbv zagowvevuxóv xol oxot'eruxóv Aóyov:
vTOUTrOvG yàg sig vítÜug xol zoaiÓnycoyovUgo míxctiv.!)
Accedit quod ei qui e nutrice non statim philosopho traduntur,
eomparantur cum eis qui éx 6xórovg stoAAoU u£AAovveg TALov
óp&v "mixta in luce oculos ei assuescunt id quod eundem
1) Sext. adv. mathem. VII p. 193 B; cf. Sen. ep. 60, 1 (etóamnunc optas
quod tibi optavit nutriz iua aut paedagogus aut mater?), ubi Ari-
8tonem indicant fortasse ea quae sequuntur: quowsque poscemus aliquid
deos ila, quasi nondum psi alere mos possimus cll. ep. 81, 6 et eis quae
supra exposui p. 71; Hor. ep. I, 4, 8; Pers. sat. 2, 31 sqq.
— 110 —
Aristonem resipere videtur, qui complures de oculis sumpsit
similitudines (Sen. ep. 94, 5; cf. z. vy. c. 9 v. Heinze p. 522).!)
Ut supra illa versus Hesiodei explicatione ita usus est
Plutarchus, ut poetas non semper propriam verborum signifi-
cationem intelligi velle demonstraret, ita idem explicatur &gerijc
el xoxíxo exemplis (p. 24 C sqq.) Quae cum per se sic inter.
se opposita Áristonem redolent, tum singula quaedam accedunt.
"Aosríjv enim proprie dici zzgl víje &oíorqo xol &ttorávue £&eog
év quiv (cf.c. 11 9elóvavov viv goóvusuw xci Bacuuxdrerov),
jv óg8órqra Aóyov xal &xoórqve Aoyixijo qUGscog xol Óud-
9eo.v óuoAoyovuévqv voie voobusv exponitur (cf. Galeni
verba uíav sivou cvíjo vVvyxige OUvauwwv f AoyitóusDo;
AoyuGuóg et ÓL&OsG6i.g in Aristoneis passim commemorantur),
contra in versu illo
Zeüg 0" dgeviv üvügscow ógéAAs, ve uuvóOs. vs (TT 242)
non proprie intelhgi posse virtutem: non enim ézi cíj vó4
xsiG0«. vt?)v Qpoóvqcuv oaUbsuv 1d) xoAoíctv (cf. s. p. 13; idem
igitur plane &ger:jv et goóvqou esse ponitur) Similiter eadem
de x«xíx exponuntur; omnia autem arte inter se cohaerere vel
ex eo apparet, quod eaedem semper notiones redeunt (óó£ag
xci Óvvdutig vel viv so0obíav xoi vqv Óvvouw p. 24D; eaedem
' una cum e&)rvyío ib. E; priores illae duae p. 25 A) ut etiam
proprüs verbis haec particula inducitur (69ó0ga à5 Ósi xol
volo GAAoug Óóvóuco. mzQooGÉysuv . .).
Idem videas licet in cap. 18 p. 35A fieri verbis hisce:
vobro Ó' qQu&e sógOgo Oxouuvióxsu. vo stugdósuyuo cvÓ ovo
vóyovg &zxottogsiv x«l voUg Émaívovg £v voíg Oy)gov uA
zoujucdw. Ubi Aristonem resipiunt quae deimceps sequuntur:
éuqoa6ig yàg yiyvevou usy&An vo và Gouerixà xal vog9u0&
wu? uey&Auo G&u GzovÓijo vouitsuv, quod et in laudibus et in
vituperationibus observatum esse exemplis probatur, postremo
Thersitis, qui ab Ulixe o? xco40g o? g«A«xgóg o) xvgróc,
GAÀ dxgivóuvO9og AorÓogsiret. Nonne haec in memoriam tibi
revocant illa quae supra Dionis esse vidimus et m zs. gvy.
libello (c. 17) et in eommentatione de cap. ez inim. util. c. 4
p. 88€ (cf. supra p. 39)?
1) Addenda iam erit similitudo quae sr. moAezoeyu. c. 4 servatur
simillima illius e libello quom. aol. poet. aud. deb. allatae.
— 111 —
93. Ut in his de rebus externis bona corporis animo
opposita sunt, ita id ipsum, ut has duas, hominis partes com-
paret inter se, sequitur alius Plutarchi libellus, cuius prin-
eipia non minus in Aristonem redire puto, nimirum ille, quo
quaeritur zóvsgov rà tíjc vvgyijo 1j và roO Góuerog zx&0v
q£/(oova. Quae cum omnino optime quadrent in Aristonem,
qui saepissime animi mala corporis morborum similitudine
illustrat!) qui uíev &gst)v éxo(ísu xol oyísvav óvóuote (Plut.
de virt. mor. c. 2), tum singula cum Aristoneis consentiunt.
Ut hie dieit epe xol wvyív discernenda esse, ovx &z01-
6voc &AAÀ x«l mdvv Ósóvtog, sic iia eum revera distribuisse
supra vidimus ei z. soOvyg. c. l7 et m. pvy. c. 1 (cf. p. 59);
ut saepius, ita haec quaestio sic instituitur ut inquiratur ztóregov
ÓL& v1)v vógqv 1] Ov écvvovto &9A.OTtgov GOuev (cf. am vitios.
ad infel. suffic.: tà enim explicandum esse puto, quod Bioneo
colore hic libellus tinctus est, ut ad Aristonem redeat; iam
Hense adnotavit: ,denique non dubito quin veteri stamini
fila intertexta sint recentiora^). — In cap. 2 fabula enar-
rata (cf. Hor. ep. I, ], 70sqq.) exponitur corpus excipere morbos
exbirinsecus: intus autem habes zoouxíAov t& xol mxoAvzaQie
xoxàv vouusiov .. x«i 9«uociguoue (haec Democriti sunt), .. oox
éboUtv émggsóvrov &AA Gonso dyysiove x«l aovóy9oveg
z4y&g Éyóvtov, Og &víqów 1) xoxíx, ut sz. sóOvu. c. 4 v1v
zq,y13v víjo s0Qvuug iv «óvoig oocav Tuiv dicit. Aristonis
est, quod ó Aoyieuóg corporis morbos cognoscere dicitur,
non animi mala 6vvvocóv «rog o)óx ys xgíGw v oic
záGygsu" zt Ge, yàg à xo(vst. C. 8 idem Orestis Euripidei versus
(258) laudatur qui z. &$9vp. c. 2; c. 4 similitudo de navi quae
hieme iactata xo9oouícc69«. non potest sumpta complures
Bioneos Áristoneosque locos in memoriam revocat, praecipue
vero homo, qui non potest éxziorijocu ..vóv AoyuiGuóv, &AAA
&xvfépovqvoc xol évsgudtuovoe naufragium facit, illud (z. qvy.
c. T p. 601 E) uóvov £yew Ózt zQóg voUvoi vobv xcd Aoyvouóv
Gomsg üyxvgev xol xvfsoviávqv, tvc zavri yoijSoei Avi
z"90o60guti6 0 zlg Óbvqcat.
1) Novas animi et corporis malorum comparationes affert Hense 1, c.
p. 544. 550.
— 112 —
Accedit quod ibi similia inveniuntur, ubi alia quoque Bionea
vel Áristonea subesse vidimus: locum epistulae Annaeanae iam
supra (p. 79) comparavimus, item illud éx víjo émi6roAijo mel
quA(ag.') Aliud quoddam in Horatio occurrit. Ut enim apud
Plutarchum aegrotum cognoscere morbum, medicum arcessere,
huic eurandum se tradere exponitur, vie Óà ucwou£vue Ayosquc
&xoUtug 0x0 roO xáQ9ovco và gíAvav dyvogxvíag
"Ayeusv & Ópsog EAuxe
Nsórouov éml ucAcO99c
Moxd&giov $4joeuc,
ita ÀAgaues exemplo refellitur Horatius a Damasippo, qui propterea
se insanire negat, quod sanus sibi 1psi videatur (Sat. II, 8, 303 sq.):
Quid? caput abscissum manibus cum poríat. Agaue
Gnali infelicis, sibi tum furiosa videtur?
In quibus quod diversus esse videtur huius exempli usus, ita
explieandum est, ut in loco Plutarcheo non simpliciter Agaue
statum suum non intelligere dicatur — id quod sensus flagitat,
eum hoc exemplum aegroti condicion| respondere debeat —
sed versibus ilis Euripideis statim id probetur.
4. Cum vero ad satiram illam Horatianam Heinze ad-
notaverit ,nescio an plura hic debeat Bioni^ unum saltem
locum praeterea ad Bionem redire vel secundum Bionis quae-
dam formatum esse demonstrare posse mihi videor. Inter alios
enim insanos amans inducitur; amare puerilius esse, quam
barbatum ludere puerorum in modum affirmatur (v. 251):
Nec quicquam differre utrumne in. pulvere, irimus
Quale prius, ludas opus an merelricis amore
Sollicitus plores.
1) Cuius cum complures servaverit Stobaeus reliquias, cognoscas
licet, eam praeter satis vilia nonnulla ad nostram rem quae pertineant
continere. Velut quod &gest?v roig zGow u&AAov &ówr£ov T| mAoQvov &vo1j-
roig GgaitQóv dicit, et cg rig àv &qoov $, vocoóto xcov éEvporter
(Stob. flor. 94, 31; III p. 197 Mein). "Turpibus divitiis paupertatem prae-
ferendam esse similiter probatur 97, 20 (III p. 210 Mein.: &i' ye uj vóàv
vóve (móre vg.) AO qvaíov ó niovovoóvarog &uívov Tv AoQuoveiOov
x«l Zoxgérovg iv mtvie tijg &gsríjg. Ó Óà mAo)vog iweívov arüg wa9
«orüv (aóro0 xol «bróg vg.) é&(rqAóg v& xol &véóvvyuog) atque in Teletis
z. x£v(ug "al zAoórov commentatione (p.36,95qq.). Denique in extremo
loco Stob. ecl. IT, 31, 82 W servato de ze:ós/íog utilitate agitur.
— 113 —
Exemplo est Phaedria ille, quem a Thaide sua exclusum pri-
mum, deinde revocatum facit im Eunucho Terentius, quod pro
Graeco aliquo reposuisse Horatium et per se verisimile est et
Cieeronis exemplo probatur (cf.s.). Atque profecto extant loci
eomplures, ubi idem exemplum '"Thrasonidis illius Mieovuévov
Menandri!) affertur talibus in scriptis, quae iam Bionea reddere
vidimus. In libro enim zt. gidozAovríag c. 4 p. 525 de eo qui
non utitur eis quae habet, dicitur év voíg 09a«6ovíOov x«xoig
é6tuv:
zeg' éuol yàg &6vw &vÓov, ibsovwv ÓÉ uo.
x«l foóAouc,. voDv —
do àv 'duu«véóvav égüv vig?
|— 00 zo Óé.?)
Simili e fonte fluxerint, quae leguntur in Epict. diss. IV, 1, 19 8qq.,
ubi de Thrasonide exemplum sumitur servitutis hominum ita
ui totius fabulae materia delmeetur?): réA«g — sic enim vitu-
peratur — Og ys xol zouóiGxeoíov OobAoc sí xl moiÓLGxcoíov:
&UrtAoUg. Neque mirum est, quod vel in Clem. Alex. Strom.
2, 15, 164 idem exemplum invenimus inter mulieres quas*) 7
ériüvuía voaygti" róv yàg xoyuuxóv éxcivov 6gacovíOnv &AAg
exqwíj: sxeuuexéQuóv us, quoív, sÜrsAhg xavadtÓoUAoxsv.")
Contra Persius (V, 161sq.) Horatium, non Graecum fontem
sequitur, cum Menandri Eunuchi scenam pro Terentiana reponit.
— Ceterum nescio an illud (v. 275)
Adde cruorem
Stultitiae atque ignem gladio scrutare
1) De hac fabula cf. Kock fr. com. IV.
2) Non diffieile erat cognoscere verba ég — égóvveg in metrum
quadrare: difficilius sit explicare, quid sibi velit, quod Thrasonides
dieit, se facere quod amore insanientes — nonne ipse £upevíorav! igó
tig est, cui comparatur dives ille? Id quod his verbis, ipsis e comoedia
depromptis, optime sic significatur.
3) Similiter Oedipi fabula enarratur, ut zoivezgcyuovog exemplum
praebeat (m. zoAvzQeyp. c. 14).
4) Eriphyles exemplum sollemne est; eis quae Wendland quaest. Mus.
p.19 adn.1 collegit locis addas Musonii quendam qui servatur Stob. ecl.
li, 31, 128.
5) À Cynicis etiam Stoici exemplum receperunt (Laert. Diog. VII, 130.).
8
— ]l14 —
— iale enim quiequam non extat in Terentianis — e Graeco
fonte transtulerit Horatius: nam 'Thrasonides ille &(goo «iret
x«i zo0o tóv vox cÜvo(ug uj Oi0óvro yoAsmaívst.
5b. Ceterum quomodo hie puerilia illa comparantur, simi-
liter saepius ni fallor in. Áristoneis pueruli adducuntur, ut nos
non prudentiores eis esse efficiatur. Áristonis ipsius nomen
praefixum legis ilh similtudini in Sen. ep. 115, 8 servatae:
pueris, inquit, omne ludicrum in. pretio est: parentibus quippe nec
minus fratribus praeferunt parvo aere empla monilia: quid inter
nos ei illos interest, misi quod mos circa labulas ei statuas
insanimus carius inepti? Similimus est locus Plutarchei
z. ebOvuíag lbelli (c. 8 p. 469) Gomsg và puxod mouódQuc xo
zT0ÀAÓv szcuyvíov Qv £v vue &qgéAqvat vu xai và Aouxd zdvro
zoo6QüíUovro xAaísu x«l god, Xa nos s1 forbtuna unum quoddam
demit, reliqua quoque insuavia nobis reddimus. Contra tanquam
exemplum nobis proponuntur pueri ab Horatio (ep. I, 1, 59) qui
ludentes ,rex eris" aunt
,94 recle facies":
id solum spectantes!) Aristonem quoque fuisse puto qui
similitudinem illam liberorum personis perterritorum, quem
leviter descriptam legimus apud Platonem (Phaed. c. 24, Crit.
e. 6), pertexerit atque posteris scriptoribus tradiderit, apud
quos saepius legitur: velut de rebus, quae nobis accidant, apud
Senecam (ep. 24, 13; dial. II, 5, 2; cf. etiam dial. XII, 5, 6: twm
inania, et speciosa ac deceptorio fuco circumlita invent, intra
nihil habentia, fronti suae simile), et Epictetum diss. IIL, 22, 106;
copiosius illustratum II, 1, 15), cum a genuina forma Aristonea
proxime absit Plutarchi locus (z. ovyijo c. 5: àv Ó' 1| gvoig
ov0Àv Éysu xaxóv, &AA' OAov xci züv v0 AvzoUv ix xevijo Oóbnuc
&vomémAcuOToL., v&ÜUTo st, xcOdxto voig Ós0owuxó0,. vÀ mzQodo-
zio ztx10(0Lc éyyog xal Oxo qstgo zovoDvrsg x«i &vaoroégovrec
éO(Gousv xocv«goovtiv, sic adhibentes rationem illorum vanum
aperire), de ira in Sen. dial IV, 11, 2: cf. Clem. Alex. Paed.
I, 33 p. 118 P).?)
1) Recte Heinze cum hac parte comparat z. e69vp. c.19: cf. 1. c. p.620.
2) Quae de puerulis exposui gaudeo quod plane consentiunt cum
eis quae Hense exponit l c. p. 551. Addendi igitur locis à me collectis
de personis M. Anton. XI, p.3; de puerulis in universum Sen. dial. IT, 12, 1.
— 115 —
6. Talem igitur per omnes has quaestiones Áristonis doc-
irinam accepimus, ut minime dcxé9s,.xv illam amplexus esse
putandus sit, quamquam id ipsum ut credas Ciceronis iudicio
perducaris, qui omnibus locis de severa Aristonis disciplina
loquitur. Nonne inirum esse videtur, quod eidem viro a dis-
eipulis Apollophane et Eratosthene giAgóovía crimini data est
(Athen. VII, p. 281e5sq.)? Quod malignius ei exprobratum esse
"quamquam per se verisimile est, tamen dubitari non potest,
quin fuerit, quod Eratosthenes diceret: ijóq Ó£ xzove xci vobvov
zegdQoocxe T)v Tíije TOovije x«i Gostije wsGórovyov OvogUrrovro
xcl &vepewóusvov mzo«gà vij $0ovj. Aique mihi quidem hic
videtur eum hoc diceret eodem modo ut Cicero non satis in-
tellexisse illius disciplinam: nam Aristoni omnino non opposita.
inter se erant virtus et voluptas, sed in voluptate ut in miseria
id intererat, utrum virtutem an vitium probares; cur voluptatem
evitaret, omnino plane nihil habebat, id quod confirmatur 6099o-
cóvye illa definitione, quae ei est virtus éxu&wpuíev xoouovoo
x«l tó uérQuov xal vrÓ tÜxougov év qO0ovatg óoíGovoa.!)
1. Ita autem si doctrinam Chii intelligimus, simillima est
eondiscipuli eius Herilli disciplina, id quod recte iam cognovisse
videtur Saal qui in animo habebat ,de Aristone Chio et Herillo
Stoicis commentationem* conseribere, quamquam priorem tantum
consili partem persecutus est. (Progr. Colon. 1852). Discrimen
id est ut pro notionibus d&getíje et xexícg Herilus imduxerit
émuovHpqv et &yvowwv: ut igitur Aristo réAog esse dicebat vó
&Ótcpóoog Éyovre Ciíjv tooc và uevaEo &psvijo xol xoxíag, simile
dixisse Herillum apparet si duo illa Laert. Diog. enuntiata con-
iungimus: Hernllum *c£4oe esse dixisse fiv &s&lb z&vv &va-
gégovro zgüg vÓ uev émworáugo tfüv xoi wj vij &yvoía Óia-
BsBAqusvov (VIL, 165) et eum docuisse và pev&to &gesrijg xci
xexéxg (vel potius si ipsius verba restituere volumus v& uerato
éviovuge xol dyvoíag) &ówuígoge sivo, Ad vitam igitur ut
" 1) Ipse Eratosthenes ne Phaeacibus crimini daretur nimia voluptas
versum illum
1 Ov e$goooóvog uiv Éym wovà Óijuov Gmxavta (ub)
correxit scribens
1 Üv sógoocóvn uiv Eyg wowóvqvog &zobsons.
Cf. Kiessling ad Hor. ep. I, 2, 27.
g*
— 116 —
Aristo retulit sua, non — ut e Ciceronis de eo iudicio colligas —
finem dixit per se esse vrv éxuevqumv (cf. Zeller III, 1 p.53adn. 1).
Atque ut Aristo, cum ad vitam virtutem referret, non certas
in parles eam dividere poterat, sed eam per se ipsam differre
xctr& T0 stoóc tí zO6 éyswv docebat, ita Herillus, quippe qui
cum Zenone vv éxiovWuwv definire z&w év gevracuv zoo-
Ósísu G&puevdzrorov Oxó Aóyov, non certum finem statuere
poterat, sed xovrà veo z&guOrÓOtug xol và mzodyuov GxaAAdvUE- ^
69, cóvró dicere debebat, id quod apud Laertium haud ita apte
verbis zorà Ó' &Asye uiv sívau véAog significari videtur.
Optime autem cum his Herill Aristonis illa comparari posse
puto, quae Cicero de eo refert (de fin. IV, 43), eum non sustu-
lisse quod appetendum sit, sed introduxisse, quibus commotus
sapiens appeteret. aliquid: quodcumque im mentem | inciderel et
quodcumque tamquam occurreret, quae ut explicet recte affert
Saal l e. p. 35 locum Sexti Empirici (adv. mathem. Xl, 64sq.)
ubi eadem fere verba sunt atque in Herilli illis: minime vwvà u£v
siv«L qUosu zoonyuéve, vuwvà 0i &xgouyuéve, &AAÀ meg vàg
Ó.eqgógove vOv xat.oOv zsouoOtdGsug. Ceterum exemplum
quo haec illustrantur paulum detortum esse a Sexto puto: nam
AÁristo, opinor, non sapientem tali condicione proposita
praelaturum esse morbum sanitati dixit — id enim parvi
momenti erat apud eos qui non ex illius disciplina sapientes
eranb — sed unumquemque id facturum esse.
Ad haec ea quoque quae sequuntur apud Laertium re-
ferenda esse puto: Ó,«gpégsuv Ób.véAog xol oózovscA(ÓO« tiec
uiv yàg x«l voto pw!) 6oqove G6royátco0ci, vob ÓÀ uóvov rüv
60góv, quae ita explicanda esse videntur ut oxorsA(g sib id
quod quaque in re finis est — hoc etiam is qui non est sapiens
appetere potest — ut réAoe id quod in universum finis est,
nimirum vivere referre ad vivere cum scientia sine ignorantia:
sapiens enim singulas ózxorsA(Ócg uni illi r£Aeu subiunget.")
1) Similia iam Hirzelium suspicatum esse (Umters. z. Cic. phil. schr.
IT, 1 p. 49) monet Wachsmuth; cum vero fusius de his rebus disputare
non in animo siti, pauca tantum adnotem ad ea quae vir doctissimus
ilo capite exposuit. Atque quod Ciceronis loco (de fin. IV, 40) se im-
pediri affirmat, quominus hanc Herill sententiam fuisse putet: ,,(in
Herili sapiente) kónnten auch die ézovsA/(ósg, obgleich sie nicht mehr
— li —
8. Cum igitur aliquid interesse videamus inter &ótogogíav
Aristonis et d&mé9&«v Sülponis aliorumque, tamen affinitas
quaedam intercedere inter utrumque mihi videtur: commune ,
enim uiriusque doctrinae est, quod externis rebus sapientem non
devinetum esse debere docetur: qua e cognitione alter colligit,
saplenlem eas omnino non sentire, alter, sapientem eas sibi
subiungere debere. E diversis rursus in eo consentiebant, quod
quae vulgo haberentur bona aut mala, non re vera (gos)
bona et mala esse dicerent, sed tantum esse videri (Ooxoóvra).
Similiter in alis quaestionibus non multum inter se distant, id
quod vel ex eo cognosci licet, quod Aristonis definitio virtutis
el cum magistri eb cum Megaricorum doctrina comparatur:
ab illo sumpsit multitudinem virtutum, ab his unitatem vir-
tutis; utrumque enim ita inter se confudit, u& unam virtutem
quae quaque in re diversa esset efficeret. Neque enim mirum
——
herrschende zwecke sind, doch neben und unter dem eigentlichen véAog
eine gewisse bedeutung haben'' Ciceroni de his philosophis disserenti
fidem non habendam esse censeo, quippe quem satis leviter de eis iudicare
manifestum sit ita ut in eorum doctrinas aut non ipse se insinuaverit,
aut certe eas non intellexerit, velut hoc loco id tantum efficitur, eum
minime cognovisse, qualis inter duo wliima bonorum Herili intercedat
ratio. Quod cum Hirzel ipse sensisse videatur, quoniam ,,Cicerone omisso"
ad Diogenis locum transit, quem item sic illa Herillhi verba explicari
vetare pntat, restat ut de hoc iam videamus. Ubi non multis opus est:
actum enim est de eo, dummodo &ótoqooíe» Aristonis — quam Herillum
recepisse ipse Hirzel arbitratur (p. 54) — recte eam intelligamus, quam
modo exposuimus, cum vir ille doctissimus eam Ciceronem secutus inter-
pretetur (cf. p. 57: wührend Aristons moralische theorie nur mit dem
ideal des weisen beschüftigt war e. q. $.); sic enim ut similitudo, quam
inter Herillum atque Aristonem intercedere Hirzel quoque recte vidit,
explheationi illi obstet tantum abest, ut veram eam esse hac ipsa re
confirmetur. Neque igitur opposita sunt infer se dicta illa duo de zé1e
tradita, quae Hirzel in eis quae sequuntur satis artificiose inter se con-
iungere conatur (p. 51) — Contra ea quam veram putat vir doctus ex-
plicatio, ,,dass wenn man einmal zur hóhe des weisen durchgedrungen
ist, die früheren ózorsA(ósg nicht dem c£Aog bloss untergeordnet werden,
sondern überhaupt allen und jeden wert verlieren und günzlich aufhóren
unser handeln zu bestimmen" una vocula ad irritum redigitur; sunt
enim Diogenis verba haec: rovg ub» ómovsi(ósg wol vovg uj cogovg
evoyatsoOuu, voo Ób (8c. voU célovg) uóvoy rà» copóv — ,ómotsA(Óog etiam
qui non sunt sapientes appetunt": nimirum praeter sapientem.
— 118 —
est, quod Megarieos adiit Aristo: nam OCynici certam virtutis
notionem non circumscripserant, Stilpo autem in ethica philo-
sophiae parte Cynicos secutus erat; quid igitur facilius quam ut
ad Cynismum vergens ille Stoicus a Megaricis virtutis notionis
aliquid mutuaret. Ut vero aliquo modo in summis consentire
videamus Aristonem et Stilponem, ita singula Megarici in sua
Stoicus recepit, id quod aecuratius persequi cum in animo nunc
non sit, id tantum adnotaverim, sic explicandum esse mihi
videri, quod communia quaedam sunt utriusque (cf. s. p. 59;
z. eb€vu. c. 6 p. 468A; c. 1 p. 468D; Heinze p. 509).?)
Primus igitur atque postremus illius seriei recentioris
Cynismi philosophorum, per quos supra nostram rem persecuti
sumus, artius inter se cohaerent atque denuo primi fontis
scatebris renovatus rivulus ille posteriore aetate effluens
multorum libros irrigat atque animos.
1) Quamquam aliis locis Stilponea per Bionem in Aristonea influxisse
exemplo probari posse puto quod extat in libelli x. gvy. c. 4 p. 600 B.
Cum enim in sententiarum nexu ad Stilponem ni fallor redeunte in Sen.
ep. 63 (cf. 8 8: cogitemus quam saepe $llos reliquerimus [amicos scil.] in
aliquam peregrinationem longinquam exituri, quam saepe eodem moran-
tes locó mon viderimus et Tel. x. &zo9. p. 47,16: £mswo 01] xol &z0óq-
uoOvrog ocótob xot.àv ortorOTjog xal crQovtvouévov ónziQ rijg maQíÓ0c
x«l zoscQevovvog wal Legevovrog wol &goootücovrog xci zoso(vrégov ytvo-
Lévov) haec legantur ($ 11): sequis despoliatus amissa tunica. complorare
se malit, quam circumspicere quomodo frigus effugiat el. aliquid. ànveniat,
quo tegat scapulas, monme tibi videatur stwultissimus? quae simillima
sunt similitudinum ibid. p. 45, 17 sqq. allatarum (cf. p. 46, 6: 444" éxl uiv
vo)rov si tig olovto ovrog, Lo oyícns) in illo z. vy. loco mihi his ,,nova
et florida vestis" induta esse videtur more Bioneo:
Tóv zo óÓ máüg Vovto; vóv fog£av Óà móg
(&pvvoutfw scil); méo £"nvo)9uev, Bakovetov, tuevvov, ovéynv (cf. c. 17
quam uni Stilponis ueroíxo adiecit seriem; v. 8. p. 89): x«l y&e oóz
$óptvo, xa915put0^ o08à wAa(opuev (1d quod sententiam nostram con-
firmat 8. p. 18 positam, hanc formulam iam Stilponis esse).
Index rerum.
Aegeus tyranni externi exemplum 10 — À. quàe inscribuntur Euripidis
ei Sophoclis tragoediae 10
Aegyptii saepius in DBioneis oceurrunt 66 adn. 1
Agamemnonis exemplo có sf$ooov» xol vró sóOoipovixóv Év cj Gor
non esse probatur 38 sq. omnes insanire eodem inter alia 36
Ágaue insanientis exemplum 112
Álemeonis exemplum 86
Alexander Magnus Cynicis simul regis philosophi simul tyranni
superbi exemplum 46. 51
amantis inter insanos exemplum 112 sq.
Ánaxagorae aliorum iribuuntur dicta 54 — in carcere inclusi exem-
plum 74. 76 adn.
animalium similitudinibus Cynici utuntur 45
Antisthenes falso auctor habetur Aóyov illius óvoysotovávov Charidemi
(Dio Chrysost. p. 550 R. sqq.) 99
apophthegmatis quae praefixa sunt nomina non semper fide digna 49.68
— in apophthegma quomodo abeat libri locus 22 adn. 1
Aristides iniuria exulantis exemplum 56. 76 adn. — paupertalis exem-
plum 51. 112 adn.
de Aristippi atque Diogenis colloquio narratiuncula 68 adn. 2 —
À. calcei similitudine utitur (Stob. flor. 94, 82) 85 adn. 1
Aristo qui a Plutarcho de exl. c. 5 p. 600 E laudatur 68. 64
Aristo qui libellum zsol vo6 wovgífsuw ómsongpoviag iri và moAló scripsit
(Philod. de vit. col. X) 64 adn.
Aristo Peripateticus 64
Aristo Chius: Apollophanis et Eratosthenis, Ciceronis de eo iudicium115
— quaenam ratio intercedat inter ipsum atque Bionem 36 adn. 43.
63 adn. 65 sq. 77. 94. 110. 111. 118 adn. Megaricos 117 sq. Musonium
36 adn. Platonem 95.114 Plutarchum 36 adn. 94 Stilponem 59 adn.
117 sq. auctorem libelli z. s$9vuíog 62 — huius sunt qui enumerantur
Laert. Diog. VII, 163 libri 64 leguntur etiam a M. Antonio 64 £go-
vuol Owvoiflxl 66 adn. ózowpüuoto s. wsvoOoÉlag 64: 0poux 106 —
philosophiae nonnulla: &óvdg opc 106.115.116. F16adn. animalia
eomparantur et homo 107 adn.2 animus — corpus 111; éz&O iov
— 120 —
Stilponis aliorum inter atque &óteqooto» Aristonis quid intersit 115.117
&sctiogio mooyparov 72 adn. 1; &gevsj 71. 107. 110 (&oerfj — «owe:
71. 115) bona et mala quae volgo habeantur 117 de hominum con-
suetudine 59 adn. de culpando res externas 79 de dos aliquid
poscendo 109 adn. óí&966:g 110 qui educant infantes opponuntur
philosophis 109 évóóEcov exempla 878q. 88 adn. ézriovsjus 72 adn.1.
107 exempla afferri iubet 84; de exilio in universum quid censeat
78. 1? (virtutem qui habet et exilium 78) de rebus externis 71. 77.
106. 117 fabulas ad mores refert 86 fabularum initium et
finis inter se opponuntur 87 formulis certis nihil describit, sed
rationi in omnibus rebus locum dat 106 fortuna et virtus inter se
opponuntur 74. 110. 1113 Homericos versus ad eas quas instituit
virtutes refert 108 intra nos malum nostrum esse 788q9q. (in exilio 80)
vel x«xóàv vautstov et sbQvputag vqyrv 111 iustitia quae comprehen-
dat 88 xsv? ÓóEo 64. 71 Aoyiouóg 71.107. 110. 111 Aóyog 71. 110
laudetur quomodo et vituperetur apud Homerum 110 de magi-
siratu 92 usucO9xócv yofjo9'wt 108 uevosiv verbi certus usus 87
nominari non esse dicit uniuscuiusque res 64. 106 ywoóg 71. 107
opponuntur inter se singula virorum contrariam rationem sequentium
exempla 87 poetarum carmina animos philosophiae aperire 109
poetarum verbis non easdem semper subesse notiones 110 prae-
ceptivam philosophiae partem repudiat 106 poóvmqcig (poovsiv)
71.107.110 o ócs. 6380. 117 syllogismis agi vetat 84 pro tempore
92 adn.1 qui terram exilium esse putant vituperantur 98 rvzmoc
accipienda esse Iovis dona 109 virtutis definitio 64. 116 virtutes
ires 88 vitium (xoxo) miseriae causa in paupertate et exilio 80
vitia qui virtutum nominibus ornant vituperantur 79 — &imilitudini-
bus illustrat philosophiam sumptis de artibus 106 adn. de morbis
eorporis 79. 80. 111 de naturae rebus 71. 76 (Heraclito auctore
usus 91) de rebus navalibus 27 adn. 1. 111 de oculis 109 Sq. de
planta 95 ita ut fabulam enarret 111
eum Aristoneis cohaerere videntur aliquo modo ei quibus in $mdice:
locorum tractatorum * additum est loci
"AoeiovzovéAng év &éxogOtyuoci, àx vàv "A. qot.ív 28 adn.
cum artibus comparantur virtutes 30 adn. 1
Bellerophon ceogoocóvne exemplum 108
Bio: quaenam ratio intercedat inter ipsum atque Aristonem Chium
86 adn. 43. 63 adn. 65 sq. 77. 94, 110. 111. 118 adn. Cratetem 42 Sq.
Cyrenaicos 67 Musonium discipulosque 84. 36. 36 adn. Plutarchum 36.
36 adn. Stilponem 28. 29 sq. 81. 32. 36 adn. 118 adn. — philosophiae
nonnulla: de Diogene sumit zeoonoíag exemplum 398q. de exilio
quid censeat 77 de rebus externis accipiendis 67. 77. 97 xoxíoav
miseriae causam esse 81 de z«oomcíc sententiae 88. 39 commentatio
28. 32 sal migrwm 65 similitudine domus et navis utitur 27. 35.
46. 88. Soeratis mortis constantis exemplum affert 15. 16. 39 sq.
de cog oocóvg quid censuerit 67 adn. z. z«gíjg commentatio 28
— 121 —
Q9eoroiuóg 12. 34. 65 adn. 2 roo yodío 10 Qoacvrcvov Theodori
discipulus 16 — sermo describitur, cum Stilponeo comparatur 21:
cumulantur verba 30. 39. 45. 118 adn. fabularum argumentis et
personis utitur 70. 75. 87 membra orationis accurate inter se respon-
dent 44 ádn. 46. 67 adn. 0g« — zu etg 16 cum persona tragica collo-
quitur 38 versuum Euripidis ze«gcótogt)cosig 70 versibus adiungit
sententiam 38 — verba Bionea: éfsAreoía yluóusvou 44 Óswwone-
$9siv 46 vocóóng oywivov 88
cum Bioneis cohaerere videntur aliquo modo ei quibus in éndice locorum
tractatorwn * additum est loci.
Bruti qui fuit de virtute libellus a Seneca laudatur $5. 100
Cadmus exulis exemplum 29
caelestia quae spectari possint opponuntur terrenis 102
calceus in similitudinibus adhibetur 85
Carneadis Afovovolóov similitudo 99
Cicero poetarum Romanorum versus reponit pro Graecis 34. 113 — de
Aristone Herillo aliis 1iudicanti cui fides habeatur non dignus 116 adn.
Clearchus exulis exemplum 51
consolationum cería 9 sq.
Crates consolatur Metrodorum, Demetrium 2. 88 — quae Hercules in-
scribitur tragoedia 50 adn. protrepticus quem scripsit ad Philiscum 89
— otio recte utentis exemplum 89
Cratetea apud Aristonem 48 adn. 2 Bionem (Tel. 28, 19) 42 sq. — quae
ap. Tel. p. 28, 9 servatur sententia 67 — Pseudocratetea 78 adn.
Cratini quae Zsoíquor inscribitur comoedia 82
culpantes res externas 78 sq.
Cynici de &óo£(c quid censuerint 560 sqq. (veteres Cynici 52) animalium
similitudinibus utuntur 46 qui exulem consolentur praeter ceteros
apti 18q. de exilio quid censuerint 73 (fortis in exilio 78) de rebus
externis 67 sq. *1 (de paupertate et senectute 73) de 1gnominia 53
de xoaxíc« 78. 80 de eis quae volgo habeantur malis 99 secundum
naàturam vivendum esse docent 44. 99 nobilitatem et patriae
nimium amorem illudunt 46 de liberum orbitate quid senserint 51
de otio 89 de z«ooncíc 37 ut res cum verbis consentirent stude-
bant 65 Spartae semper quodammodo favebant 44 de eorum qui
terram exilium esse putent ratione quid censuerint 99 terrae parvi-
tate ut doceant utuntur 45 versus Homeri aliorum detorquent 70 inter
veteres eb recentiores Cynicos quaenam intercedat ratio 67. 100
Cynieus respondet ei quam Stoici sibi finxerant perfectionis imagini 49
Demetrius Phalereus exulis exemplum 81
Democriti quae feruntur sententiae 47
Dio Syraeusius exulis exemplum 81
Diogenes: de D.et Alexandri Magni congressu narratio 51 de exilio
ipsius dictum 54 sq. exulis exemplum 60. 81. 82 ad ludos migrat 93
otio recte utentis exemplum 89 se«ooncíag 89 Persarum regis
vitam imitatur 44. 93 de D. et Philippi colloquio narratio 40 de
— —— —— ^ — —— € À—À A Sw
— 122 —
prandio ipsius et Aristotelis dictum 98 temporibus anni singulis
contentus 99
Electra et Orestes de exilio colloquentes 98
Empedoclis carmen ipsum legit Plutarchus 98
ivoílxiov 89 adn. 2
Epaminondas liberis carentis exemplum 51
épóOiov 89 adn. 2
Epictetus de culpantibus res externas 735 Óóyue«v« ad exilium
referí 78 de rebus externis quid censuerit 72 sq. de magistratu 99
oboedientes Deo omnia accipere nos debere 68 (oboedientiae erga
Deum ratio ad exilium refertur 69) ,,7) 9 ó9o« éxAtiovo, 35
Epicureae illus de exilio loci tractationis vestigia 108
epitomator Teletis 4. 6 8q. 6. 7 adn. 1. 8. 17. 20 adn. 30 adn. 2. 36 adn. 38
Eriphyles exemplum sollemne 113 adn. 4
Eteoclis et Polynicis exemplum 28 adn. 2
Eunuchus Menandri Terentii 118
Euripidis versuum ze«geót0o9'óocsig 7*0 — de ipso et Sophocle ówovooo:,
dictum 93 -
exempla virorum additis probantur argumentis 94 — philosopho-
rum exira patriam viventium 108
externis rebus hominem privari posse externis tantum bonis, non sua
lpsius natura 74 sqq.
fabularum explicatio (physica, moralis) 86
fortes — ignavi discernuntur in accipiendis rebus 77 exilio 78 8q.
Gorgi&ae quae feruntur dicta 93 adn.
yvvetxsg exemplo sunt 7
Hannibal zeoonoieg exemplum 41
Helvidii Prisci et Vespasiani imp. colloquium 765
Heraclitus ipse non ethica physicis illustrasse videtur 91 adn. 2 —
H. de Hermodori exiho dictum 558 — H. aliorum dicta tribuuntur
91 adn. 2
Hercules exulis exemplum 29. 50. 81 (HooxA£ovg v00 wocAAwixov moro
item 29)
Homeri versus ad dialectica ethica physica referuntur 108 — H. terras
permigrantis exemplum 98 liberis carentis 51
hominem externis rebus (exilio 75) privari posse externis tantum bonis,
non sua ipsius natura 4748qq.
Horatius: de earum quibus personam inducit H. loquentem saltirarum
ratione 35 adn.
nos includere nos ipsos 29
insulae magnorum ducum domicilia 85
»,*»0«914509«. xAa(ovro'* similia 18. 118 adn.
xc*(oc miseriae nostrae causa 78 sq. in exilio et paupertate 80.
*06p070Àítnc Sioicorum 49
Lacedaemonii et peregrini 16 adn.
Laconica dicta 16
— 1283 —
locus non sapienti ignominiae est, sed sapiens loco decori 80 adm.
Lysander évrí(uov in paupertate exemplum 16. 51
Megarae (9 Meyogiss) 11) Aegeus natus 11 oves pascebantur 70 adn.?2
(Megarensis xoióg et wvióg ibid.) — puerorum educandorum quam
finxerunt ratio Megarica 70 adn. 2
Megaricorum virtutis definitio 21 adn. quomodo differat ab Aristonea
105. 117. — Euclidis de &vrwsiuévoig và. &yo9d6 dictum 18 de simili-
tudinibus 18 adn. 2
Menippei nihil inest in Horatii satiris 356 adn.
Metroclem consolatur Crates 2 — vitae Cynicae exemplum 7 adn. 3 .
Micoóyusevog Menandri 113
mors peregrina 28 adn. 1 ultima linea rerum etiam in exilio 15
quod moventur omnia consolationi esse potest hominibus .101
mundi certis legibus descriptus ordo 96
Musonii 4óyo. deperdiài 36 adn. — quaenam ratio si arcedad inter
ipsum discipulosque et Aristonem 36 adn. 77 Bionem 34. 86. 86 adn.
38 adn.1. 42. 46. 688q. 77. 89. 100 Plutarchum 36 adn. Stilponem 25 sq.
— de rebus externis accipiendis quid censuerit 72 sq. virtutes quattuor
Stoicorum praeter ceteros retinet 95 sq.
narratiunculae quibus utebantur philosophi 41
naturam rerum ubicunque terrarum eandem esse 46
Oedipus zolvemo&yuovog exemplum 113 adn. 8
óv.ov 89 adn. 2
Orion parvi loci incola 86
Panaetii in litteris auctoritas 64
de x«ooncíc quid censuerit Bio 38 Cynici 37
paupertas ut corporis valetudini prospiciant homines aut prodest aut
cogit 90 cum exilio coniuncta 91 ad philosophiam utilis 89
Penelopae proci in similitudine adhibentur 23 adn. 1
Persarum reges Choaspis tantum aquam bibere 44 domicilium mutare
44. 93
Phaeaces 86 adn. 2. 116 adn.
Phaedria Terentianus 118
Phaethon &ggocóvgc exemplum 74
Philo Ciceronis in Tusc. disp. auctor 56 adm.
philosophia quid proficiat hominibus apophthegmatis comprehenditur
42 adn.
Phocionis xev«ó(xg 76 adn.
Phoenissae quae inscribitur tragoediae Euripidis versus saepius affe-
runtur 28 adn. 2 cl. 70
Phoenix exulis exemplum 5. 81
plantae cum homine comparatio 95
Plutarchus quomodo composuerit scripta 36 adn. 39. 58. 68 adn. 83.
85 8q. 94. 110 exempla historiae deprompta inserit Moralibus 40 —
quaenam ratio intercedat inter ipsum et Aristonem Chium 36 adn. 94
Bionem 36. 86 adn. 39. 94 Musonium 36 adn. Platonem 95
— 124 —
zoÀwto$t69c. inter atque guiocogsi» quid intersit 93
Seneca quomodo composuerit sua alienis usus 88. 101 quibusnam
fontibus usus sit in consolatione ad Helviam matrem 74 (Aristonea
subesse videntur 101 Cyrenaica 101)
de Seriphi insulae sterilitate 82 adn.
Socrates mundanum se esse profitetur 47 sq. — in carcere incluei
exemplum 53. 74 mortem constanter exspectantis 16 paupertatis
16 adn. 112 adn.
Stilpo quanam fuerit inter aequales auctoritate 92 óicAoyor 92 —
quaenam ratio intercedat inter ipsum atque Áristonem Chium 59 adn.
118 Bionem 23 sq. 29 sq. 31. 32. 36 adn. 118 &dn. Teletem 24 sq. posteri-
oris aetatis scriptores 2580. — philosophiae quaedam: de adultera
uxore quid censuerit 35 &z& 9610 129.18.67.117 ví dte gp épsu; 11.12.86.
vÜ Óoxoóy &yoOóv (xaxóv) 18. 117 éziovs)jun 13sq. de rebus ex-
ternis quid censuerit 67.117 xouapóvotogi6 Aóyog 18sq. de magi-
stratu quid senserit 92 zoció0sí« 13sq. in patriae eversione quae
dixisse narratur 18 8Qq. similitudinibus usus est 18 adn. 2 sumptis
de corpore humano et plantis 19. 59 adn. strenuus 12 syllogismo
rem agit 365 — sermo describitur et cum Bioneo comparatur 21:
contemnendi verba (f&xnioi 16, 11 vyooóío! 47, 4 uoyírne 40, 7
zoi0cQuóó0ngc 17, 5) 18. 19. 118 adn. interrogandi certa ratio 183
narratiunculae 8 oppositionis figura (Tel. p. 20, 2; 48,21; 46, 6)
9. 16. 18 repetitio eiusdem figurae orationis 7. 11. 18. 21 respon-
sum duplex et per argumentationem et per exemplum datum 9.11 —
verba Stilponea (cf. p.19): oóx &nó&g 8 &xAqostv 9 adn.1. 19 &xAxjonuo 9
&Aóyiovo» 19 &xoylyvsoQ9a, 19 &moónusiv 19 &owsvog 19 &y09co0c. 19
fovisóscf)na,. 19 ómuósvg 19 ÓOvcxolaivsw 19 dxvóg (và fwróg) 19
£óxAqosi» 9 adn. 1. 19 eówLjonuo 9 zc (rl) Aéysic; 22 adn.1 AvsrsioQou 17
uoy99oóg 19 óAvyoost»v 19 üvsudog 9. 19 se«goxoAsiv 19 ssourizrew 19
z0vnoóg 19 ztoocxoreqO tios 18 zóg àv ein (ues, &ivou); 12 ovéonous 19
evsoloxsu» 19
cum Stilponeis cohaerere videntur aliquo modo ei quibus in indice
locorum tractatorum 7 additum est loci
Stoici (severi) 72 de exilio quid censuerint 78 de rebus externis 72
fabulas quomodo explicaverint 86 de magistratu quid senserint 92
quod moveantur omnia ad consolationes referunt 101 Platonicis
usi esse dicuntur 95 |
Stratonici dictum 82
Tantalus &qoocóvnc exemplum 74
Teles quomodo composuerit sermones 4 adn. 1. 6. 680. 8. 18. 38 Bioneis
usus 22. 37 ad. Stilponeis 22 Bionea et Stilponea inter se coniungens 23
de exilio eius 7 adn.3 exscriptum eum esse a posterioribus scriptori-
bus non verisimile est 926. 66. Socratis dicta unde acceperit 18
Stilponem ipsum adiit 248q. — sermo: adversarium non inducit
verbo dicendo apposito 5 fontes quomodo indicet (puoi) 6 opinionem
vulgarem verbo g«ocí c. acc. c. inf. coniuncto significat 6 o meí verbo
cT Uc
— 125 — P
quomodo utatur 6. 18 verba e verbo et duabus praepositionibus
composita 18 adn.
lerram tanquam exilium animi esse 98 — terrae parvitate ut doceant
Cynicl utuntur 45
Themistocles exulis exemplum 6. 81
Theodori narratiunculae 40 sq.
Thrasonides Micovuévov Menandri 119
Tiberii exemplum 86
limendorum tria genera 74
iragoediae ratio qualis philosopho esse videatur 87 adn.
tyrannum inter atque virum bonum colloquium 75
Ulixes exulis exemplum 81
Uria (Oéoí« vel 'T'o/«) Boeotiae oppidum 86
valetudini corporis non obest sed prose exilium 90 cum etiam
nolentes cogat 90
Varroniana quae apud Senecam servantur 47
vitia virtutum nominibus ornantur 79
Xenophontea apud Teletem servata 18. 36 adn.
óysieaívseuv xal loy ósuv 90 adn.
'"Toíc quam finxerunt insula 86 — Boeotiae oppidum cf. s. Uria
Zenonis prior virtutum definitio 104 sq. — de sroeióe/e dictum 14
Index locorum tractatorum.
————
pag.
Aeschylus Ágam. v. 48qq. ..... 96
Suppl. v.220 ....... 65
Niobe fr. 1658 Nauck.? 87
Alexis fr. 219 Kock........... 98
Anecd. Graeca ed. Cramer IV,
411.15:.5 2: E mS 23 adn
* M, Anton. XI p. 3...... 114adn.2
Apophth. Vindob. ed. Wachsm.
NL NE 1 adn. 2
I 100 acere Gee nr WES 49
Aristophanes Achamn. v. 519 70adn. 2
Pac. v. 1000 .70adn.2
Athenaeus VII p. 281c........ 116
Cicero de finib. IV, 40 ....116adn.
"A8. eus 116
de legg. I, 23, 61 ...... 417
parad. II, 18......... 26. 50
LIV, 29.5.9. 52s 14
IV; 80; 221392252 54
Tusc. disp. IT, 11, 26... 34
IIT, 13, 28... . 101
126,62.... 83
34, 81...2. 14
V, 82,92.... 61
136,105... 56
37,106... 91
107... 52
108 48.103
Clem. Alex. Paedag.
*[, 38 p. 118P ....114adn.
II, 2 p.163P ..... 90 adn.
5 p. 166P 89adn. 1. 90
112 p. 172P ..... 36 adn.
80 p. 185P ........ 44
pag.
(Clem. Alex. Paedag.)
II, 72 p. 212 P.86adn. 2
99 p. 229P ..... 91
III, 39 p. 277 P.85adn.1
TSirom. 2, 15, 164..... 113
Com. Attic. fr. (Kock. &ó. &ó.
0m. )-SÍS Loose te eS ss 82 adn.
[Crates] ep. 6.............s.. 93
Curt, Ruf. VI, 4, 13........... 78
Dem. de falsa legat. p. 406 AÀ,. 38
Dio Chrysost. or.
VI p.197R .......... 44.
p. 200R .......... 90
p. 201R .......... 99
VIII p. 287R .......... 65
XII p. 381R....... 96 adn
* XIII p. 419 E ...63.81adn.2
p. 420R .......... 28
p-49:8 coss 55
p. 428R ....... 87 adn
XVII p. 467 R ...... 28 adn. 2
XVIII p. 472R .......... 85
p. 550Rsqq. ...... 99
XXXII p. 696 R... ..81adn.2
XXXIII p. 10 RII ..... 81 adn.2
XL p. 164 RII ....85adn.1
p. 1378RIL ........ 45
XLV p. 201RII 81adn.1
XLVII p. 222 RII ....... 938q
XLVIII p. 246 RII. ........ 46
LXVI p. 363 RII......... 63
p. 357 RII......... 79
T p. 358RIL. ,....... 56
....28adn.2
— 1201 —
pag. pag.
[Diogenes] ep. 1, 1. 2......... 64 (Epict.diss.1II,24,)) 22 ..... 100 adn.
36.0.5 se od e 80 28 ......... 14
Epictetus diss. I, 1,7 .......... 18 36 czosrusis 95
*4* 14. esc 29 56 ......... 69
/ AOT 15 ! 66 ....... 49. 69
2,91... 76 ONE 69
4,26 ..... 87 adn. rj RSEN 69
T9,25qq. 46.4789. 109 69,109 adn.1
(| M 14 26,38 ......... 81
185 d1 s 5s 74 HV, 1,19 ......... 118
19 9 uo crat 15 114 ... 40adn.2
34 6 ost cops: 52 158 ........ 50
15 osi 87 T1568qq. .... 40
26.10... 45 11648qqQ. . 168qq.
4128 ........ 99 4, 2 [19] ....,. 92
28,31 ... 28adn.2 268q. ...... 88
29, 5—7 ...... 15 | 34 ....uuus. 69
D bestes 15 87 ... 102adn.1
*IE d. 18 Locos 114 C PME 78
6,22 ...... . 15 29 . 282adn.2
118,24 .... . 898q. 6,22 ......... 92
116,30 ........ 69 dd sss en 99
82 ........ 109 I4 2c 18
35 .. .... 69 jose aiit. 92
"P MM 68 c 1i 33.5262 90
22,13 ... 28adn.2 ian. 6. l 2h 12 8q
IL-10.8.2« sus 16 7 NNNM 13. 79
13,16 s 41 e. 81,4 ..... 28adn.92
$0 Lecce ds 29 UE 85
92 (gu EbIS Rs 49 x rijg ÉmLovoOÀSg m. qua
SR OTENRES 96 * (Stob. flor. 2, 85) .......... 79
99 rodea 4T * (Stob. flor. 94, 31) ..... 112adn.
S edere 92 *(Stob. flor. 97,20) ..... 112adn.
7-1 308qq. . 338qq. (Stob. ecl. II, 31, 82 W) ..112adn.
Db cus 96adn. Euripides Bacch. v. 4988qq. .... 75
i-e TT 61 Hippol. v. 426 ....... 38
88 .cocos 98 , Orest. v. 211 ........ 111
105... s 74 Phoeniss. v. 8678qq... *0
*106 ....... 114 | 388sqq... 32
24 0 i555 69 Aegeus fr, 6—9 Nauck.?
B wood r4. 95 10adn.2
10 rotos 101 . inc.fab. fr.941 Nauck.? 97
| NNESUR 95 1047...... 50
— 128 —
pag.
Gnomol. Vatic. ed. Sternb.
n 4 S our bi rare 89 adn. 2
IE o sme ER 54
Yl6- dose sob Eau 54. adn.92
11602............sssss. 67 adn
T0663. currunt rods 23adn
dVUL odd EID Rama uid 93
D1.v ED TE 80adn
S02 sco zu RAUS a a reis 14
206:..22522:22 82 Vx 91 adn.2
BI4. Loses hs 91 adn. 9
[5p ———rrrR 90
A1 oos aw sk 49 adn
490. id v ckLA Vea A 42 adn
440 ce ordnen 80adn
A8 cos 54adn.9
nigQr c Cm 14
Dias isltiaetes 13 adn.2
DD9,; od neu cup a eus 49
Homerus Z 162............... 108
444. oos lucus 108
K 1D. lvo 383
98. Ls ues UAE 84.
BID. i arce i.haeRES 84.
hs 108
P170... pies 108
T2139. oem EM 110
y 20 —3828.......... 108
2OD.c cosas c ERE 108
P190. wisis 81
Ur —— —P 115
v3832......... sese. 34
DIO oto rR Ris 108
Horatius* art.poet.v.3918qq. 86 adn.2
ep. I, 1, 41.... 107adn.2
go cT PUR 114
ri EPI S 111
81... 68 adn. 2
192.......... 27
*2,17..... 107 adn.2
2d osos 86 adn. 2
"4 B ooxusgs 109 adn.
6, 3800... 102adn.2
"Ionosawr PS 101
pag.
(Horgtius ep.) *I, 10,30....... 101
42.. 85adn.1
* 11, 268qq. 80
*14,10....... 80
15, 94... 86 adn.2
*16, 73sqq. ... 75
17, 11...68adn.2
11, 2, 199... .. 27
8ab. 11, 1,45....... 85
*8,498qq. ... 79
6, 38... . 11adn.
124...7adn.3
II, 1, 573qq0.73adn.2
2, 108qq. ... 90
18,187—223 . 85
2518q8q.1128q.
2758q. ...113
*303sq. ...112
Iulianus imp. or. VII p. 238B.. 49
Iuvenalis sat. 10, 146 sq. ..85adn.2
Laert. Diog. IL 7 ............. 64
I0. :.25 4 2243552 54
|n eR 54
13 oed 54adn.2
zio — 54 adn. 2
68... 68 adn.2
19.80 ...... 28 adn
109 2 voee 2s 41
106: s pus 18
107 ...... 18 adn.2
113 5 Res 22
114 ...... 22 adn.1
11D. va Ves 13
Hj egre 24
II9 evi wi 14
120.55 £552 43 22
11V,50 ....... 91adn.2
T51...... 38. 67 adn,
Lgs MNT EE RS 46
D Loss 42 adn.
iy 52
dlocoeesx d 91
dU ocudaSueps 68. 71
bI MC 51
i MS 10 adn.2
pag.
(Laert. Diog. VL) 43........... 41
49. vois S 54
DA. Lo o oss 53
60. Lorie rs 51
e63..... 49 adn. 49
69. os ears 937
(casis ug 49. 52
86.5 sane hes 42 adn
98. des te 48. 52
Dr —— 2
0S coo 48. 60adn.
VIL 188. i7 oes 48
161 21adn.64.105
168.57. 5 r23 64.
164... ice 58
165....... 1158q.
IX COT edes 80 adn.
Lucianus vit. auct. c. 8........ | 48
[Lucianus] Cynicus c. 15 ...... 49
To. 17....43. 18
Maximus Tyrius II, 2......... 72
*V, 3.... 61adn.2
VIE acies 90
| XVII, 12......... 97
Menander Mico$usvog fr. 336
Kock. oo sana 113
Eunuchus.......... 113
Musonius ix voó Orí o0 xeaxóv
7] vy... 25
Stob. flor. 40, 9; Mein. II
p. 70,108qq. ........... 46
Li.l c os42m2v3$4 82
D ve ERES 89
22800. ....... s. 48
217—81........... 48
TOCLSEBQO e iioc o aes 50
T9800. Us v xe» 46
12808... 89
p RECO PE 82
Lo ACE RNC MENTA 91
(P E 26
VB. seien tog 71
20809. ........... 81
13,580q0. .......... 658q
T2800.) 35 9 eb 50
128 —
pag.
(Musonius £x vo? Ovr& o) xowóv
7| qvi)
(Stob. flor. 40, 9; Mein. II)
D 43. 1652 voz Evans 52
173,1981q0......... 32 8q
1174,680q. ........... 88
TT80gQ. tese 33
1168qq0......... 398q
20—238.......... 40
2080055 od a eos 46
DI RES 42
7318qq........... 25
175,989q............ 42
|L I E 42
20—28..... 26. 35. 52
Musonius: Stob.flor.29, 78; Mein.
II p. 13, 158qq.. .... 26
14, 288q0q...... 19
Stob. flor. 48,67 ; Mein.
II p. 272, 58qq4..... 26
72176,158qq8.... 26
Stob. flor. 117,8; Mein.
IV p. 88,218qq.... 26
Exc. e flor. Ioan. Da-
masc. II, 13, 123.
(Stob. flor. Mein.
IV p. 212,188sqq.) 26
Ovidius fast. 1, 4983. .......... 50
Pers. sat. *2,818sqq....... 109 adn.
5,161..........:.. 118
Philo Quod omnis probus liber c.18 41
Philodemus t deira col. XV ..... 18
XLII28 adn.2
de vit. lib. X col. X 64adn.
Plato Crito c. 6 p. 46C ....... 114
Gorg. c. 11 p. 456 À. 23adn.
de legg. IV p. 718E .... 95
Phaedo c. 24 p. 7?7E....114
Tim. c. 48 p. 90A ...... 95
Plutarchus De lib. edwc.
c. 8 p. BF ..13adn.2
c€.10 p. 7D...23adn.
Quom. adol. poet. aud. deb.
e.2 p.16€ ......... 98
*c.4p.19Fsqq. 86adn.2
9
— 130 —
pag.
(Plutarchus Quom. adol. poet. aud.
deb.) T c. 4 p.21D 800.43 adn. 1
EF ..43adn.1
122A ....... 38
*c.6 p.22C........ 7
c.6 p.23EF ...... 109
*24À ...61adn.2
*Üsqq..... 110
E ...89adn.2
1e.9p.28D........ 38
*c.11 p.31 F sqq. . 1088q.
SX AC oig 110
c. 12 p. 33Csqq. 70 adn.1
*e.18 p.35 AÀsqq. .... 110
c.14 p.36 C8qq. ....109
SD iius 71
Quom adul. ab amico internosc.
c. 928 p. 69 CD2. 78adn.88
c.30 p. Y0B........ 41
Quom. qu. 8. 4. virt. sent. prof.
c.1p.75B... 30adn.1
c.15 p.84 F..... 16adn.
De cap. ex wm. util.c.2 p.87À 89
16.4 p.88B... 43adn.1
TCD....39.110
* De fortuna, ........ Lus. 104.
*e.1p.97D......... 81
* c.9 p. 97 E 104 80.108 adn.
*e,3p.98C.......... 91
*D.... 107adn.2
*c,.4p.99AÀ...... 106 adn
c.5p.99C....... 80 adn
Duros 62 adn
*c.6p.99EF ........ 71
91F 100A ....109
De virtute et. vitio
*c1 p.100 CD ..63. 101
*6.4p.101D 741.8. 108
T.De twend. sam. praec.
c.7 p.125 E ....36adn.
De Alex Magw fort. aut virt.
I c.10 p.331F ...... 51
De def. orac. c.16 p. 447 F...55
An. virtus doc. possit
c. 2 p. 439F ...62adn.
pag.
(Plutarchus) De virt. mor.
*e6,2p.440EF .......... 105
* 440F 441A. 1048q.
111. 115
441A ........... 104
De cohib. ira c. 9 p. 4517E .. 41
: c. 12 p. 460E , 53
De tranqu. ammi
e.1p.464F. ........... 58
*464F 465A ...... 59
*c.2 p.465C...... 89 adn. 92.
"D exe 64. 111
c.8p.466B............ 8*
Qn5r ERE 27
*b .. 68. 72adn.1
TORTOR 19
*c.4 p.466Dsqq......... 8*4
ND ecoscuntus 45. 71
"E84 p wpUs 62
D sas 85 adn. 1
TO oo Sous 62. 11
*464À ........ 19. 111
c.6 p.467 C....... 79 adn. 2
TEE. ut: 88
7*468A .. 22adn.1. 118
*c. 7 p.468Bsqq. ..... 59 adn
J*D ........59.118
*6.8p.468F ........... 19
"DO A LosU sas RE 60
TB ie bun Eta 60
TD nai eet 114
T*e.10 p.470F. ......LLu.. 65
*A70F 478A ...... 62
T*c.11 p.471B ......... 66. 68
M ERE 64
T*0:19 p.411 D. es 43
16.13 p. 442CD..... 81adn.2 :
B hx det 62
*c.14 p. 478B ........... 61
ases 98adn.2
e.15 p.474A ...... 30adn.1
*e.14 p.475B ......... 59. 63
TOL ideis 111
TB Lohr 74
1476AÀ ...... 27 adn.2
22 o t —— ——— ——— o —À ITO
am 5 — We pn Á— ——
— 131 —
pag. pag.
(Plutarchus De ítranqu. animi) (Plutarchus De exilio)
*o.18p.476C........... 15 c.5 p.601B.......... 95
"D ssbocbX 61. 78 TOO cuo cvi UE: 69. 80
*c.19 p. 476 F 477 A 114adn.1 tp.601BC ...... 45 sq
*411B....988q. 7 1CD...29. 488q.
* An vitios. ad. ànfelic. suffic. capp. 4. 8............ 67
| 11. 11i 1*e.7 p.601 DE ,....... 65
c.8p.499D........... 89 *Esq...... 66. 7*1
*c.4p.499D. .......... tic *EF .......:111
* Anim. an corp. aff. s. peiores 111 yi PE 96. 108
*c.1p.500C..... 111
"e 9 daos essa 111
*c.9 p. 500F..... 79
*c. 8 p. 501 B. .... 79
*BC...112
De garrul. c. 1 p. 602C 70adn.1
De cwurios. c. 1 p. 515A..... 83
c. 2 p. 516 A. .17adn.
*c. 4 p. B17B 110adn.
*c. 6 p. 518B 61adn.1
*c. 9 p. 5D19E 108adn.
*c. 14 p. 522B 108adn.
C 113adn.3
De cupid. divit, c. 1 p. 693D
89 adn.2
*c.4 p. 524F ....... 91
tp. 624F 525A. .1183
c. 7 p. 526 C. F.... 708q.
De easlio capp. 1—5..... 568q.
*c.1p.599AÀ ......... 59
PB Los 59
* C 67adn.59.111
*c.2p.599D ......... 63
DEAS Sus 13
*c.3 p.599F 600 .60. 110
600A ....... 16. 82
1*e.4p.600B ..... 118 adn.
yi o 60 8q.
*D..61.98adn.2
*c.6 p. 600D E 61.64.78.114
*EF 57.38.638q.
106
Boeth sut 95
Tp.600F 601A .... 48
601A.. 48. 958q. 97
601 F 602A ..818q.
* c.8 p. 602 B 62.64.828q.101
UO orsos 62. 83. 84
DeC usdadeaont 84
capp. 9—11....... 57 8q.
e.9p.602D........ 85 8q.
DE: neues 86
| rcp 84
*c.10p.602F 603A ..868Qq.
603AB...... 86 sq.
yo PME EME 87
BO osos 86
e.11 p.608DE........ 88
ui UTE 84. 91
B oneris or 84
*60LÀK s o ees 91
UEM uou oua tne atá 58
* p. 604B .62, 82. 88. 92
*BOsq. ..... 93
capp. 13. 14.......... 58
c.18 p.604DF ........ 94
605A ....... 93 8q.
9614. uoo isse 108
p.608C.......... 94
D seis 90
e.165 p.605DE........ 51
1E....51.88adn.
10.16 p.605 F 606A .328qq.
p.606BC ...... 40 8q.
TTOD. cs 29. 38
! TDE........ 492
TEF........ 43
! TER. 43. 69 80
716.17 p.607A....29. 89. 110.
118adn.
E
— 132 —
pag.
(Plutarchus De ez9lio)
c.17 p. 604 AB .......... 55
Baie cus 29
odes PER 55
Cos se istis 98
DE. Sess 98
"OBI ose iustior 95
*Fa.58.73.86. 107.
107 adn. 1
* b 58.62.76 adn. 87
— Amat. *c. 21 p. 766F.. . .66adn.
t*c.24 p. 770B ..66adn.
Ad princ. erud. c. 5 p. 482À 50
De Stoic. rep. VII p. 1034C 104
XX p.1048E 77
Demetr. c. 1 p. 888 .. 30adn.1
c.9 p.893 ....... 13
ix vo) Iliovragyov z. qiALag
* (Stob.ecl.11,8,32) 74adn.79
Schol. Aristoph. nub. 448.. 7adn.3
Seneca de benef. V, 4,8..... 1
7de clem. II, 6sqq. .59adn.
dial. I1, 6,9 ........ 93 adn.
112,2 ...... 81adn.2
Lr o MEN 114
m RM 13adn.2
919. 1. ei 114adn.
KTV d] 9 aces 114
VI, 17, 18 ,......... 97
20,2... 28 adn. 1
OM PENCMPEN 45
VII, 20, 8 ........... 49
x o 96
Sd ecoute 53
VHL 4,1. 25: mes 99
IX, 4, 4 ........... 93
ORC PME MEN 91
XII(consol. ad Helv. matr.)
c. 1—4 ....101
e. 1, 2 ....100
* c. 5, 1—6..101
pag.
e.8,9
tc. 10, 1...... 71
T 74
c. 148040. ....100
s sio: 13a2dn.2
jd S oves: 74
ye E 80
DUM MMEORETEN 21
131, 6.6 ... 107adn. 1.2
*5 .. 718q. 109 adn.
abr eec 79
7500, SEq oco ies 18
51:9. 2i. bassi 76
*60. 1-5 socius 109 adn.
j63, 8. 11... 118adn.
166, 3. 91......... 16
UB D iecne Dor o 98
200 d seriei. 21
*11, 28qq..... 106adn
19 sumi E 101
74, 98 ... esee 76
790 cs 31adn.
29, 44 1 ovi 51 adn.
— 183 —
pag.
(Seneca epist.) *83, 18......... 84
185, 5....... Ls 15
p 18
*89, 19sqq. ... 848q.
20.22 85
90, 85......... 108
"T MS ER 45
*92, 18......... 76
*94, 2. 3... . 106 adn.
i T 110
Illes 88
*99, 5.... 101adn.2.
98 adn. 2
*19.... 61adn.2
*114 95.0.5599 84
*115 8. c 87. 114
14sq. ..... 87
193, 1....... 57 adn
nat. quaest. I prol.8 sqq. 45.97
198q.... 47
de rem. fort. III, 2 28adn.1
VIII, 1....48. 50
2....43. 18
dies .89
A fLos 80
Sext. Empir. adv. mathem.
*V]I p. 193 B 109adn.
*XI p. 559B ....116
Soph. Oedip. Colon. v. 984 10adn.1
Stob. ecl. II, 81, 80W. .... 92 adn. 2
8a elo is 119 adn.
*95 esi 2" adn. 1
193 .... t113adn.4
floril. *4, 110........ ?3adn
*19:29. ac cosade 31
17, 20........ 112 adn
40,6......sseussss 91
d oecudtsuredeSu 4"
*94, 15............ 106
39. uera 85adn.1
118, 99......... 23 adn
Teles s. v. Óoxsiv wx. t. tivoi
7 p. 1, 5—2,6 ..208q. 24. 308q.
Li 10. Sut euius 80adn.2
pag.
(Teles z. r. Óoxsiv x. v. tivo)
Tp.2, 880........ 20
z. ctaox£togTp.3,4—13...6. 13
: 13,8...... 7. 67
13.. 4adn.2
16sqq... 21
4,1.9 6adn.13
7 t68qq. 13. 23
14. 16 6adn.
5,98qq. 17adn.
18
b 39
4,1....17adn.
LN. NM 18
112sqq... 65
19,7....63adn.
110,14...... 85
T11,5sqq.... 16
110... 15.21.
. 40adn.1
12, 4.7 4adn.1.17
1118qq... 66
z.qvytfje p.14,2—15,5 ..... 20
f 14,2—5 3.13.20 adn.
29
5—1...... 128q
rcp 3.6
714,8—15,13....3.6
14,8—15,5...94. 25
15,18q0q0........ 90
7 148q. . 17 adn. 29,
'/ 46
/16...... 6. 13. 37
15,16—16,8 23. 48sq.
716,8—17,2 .. 68q. 9.
11. 21
16,10...... 7 adn. 2
12:555: 11. 92
113—165 4adn.1.7.
23
158qq. ...... 26
717,3—9..7.9. 11.21
(1)7.8..... 7 adn. 3
98q..... 1 adn. 3
110—12 6.8.23.21
— 134 —
pag.
(Teles e. pvyijg) *p.17,12—19,2
. 88q. 13
12sq. ... 26
148qQ. .. 21
18,3sqq. 26.35.
" 52. 58
: 6. 13
Dod ers 52
16.5 5x 85
119,2—8 9.23.27
T48qq. ... 83
19, 8—20, 6 98q9q.
7 119,8—20,4 9.23
7 20,4—21,149.11.
21
20,4—9 .... 29
20,10 29.50 adn.
20,10—21,2 .16
21,58qq. .16. 18
118qq. .8.21
7 122,28qq. .10. 12.
22.23.28. 10
33,10 ...... 17
T. T£VÍag X. TÀOUTOU
Tp.25,10....36adn.
dB bioweni us 13
jT Pp 6
28,98q0q. .... 64
12 2586 42
30,12... s 17
14 7 adn.3
94 10... ox 90
DLE MEN MT 88
136,98q0q0. .... 51
112 adn.
346,4 oi 16
pag.
(Teles) sz. &zxe9&ag ........... 31
7-1 p.42,2—43,1 15.19.
21.31
43,1—21 ..15.19
43,138qq. 31adn.
118 ....... 21
20... 15adn.1
143,21—44,3 16.19
144,3—15,9 16sq.
21
45,18qq. .... 65
7 (1)10-—12 .17. 19
112—15 .17.23
745,15—40,12 18
45,15sq. .... 17
17sqq. 19. 21.
118 adn.
46,6—12 .... 91
- . $6....118a2dn.
35. iuc 18
147, 78q0q. 36adn.2
(pU rois a 18
J14....... 19
e 716 ...118adn.
148,29—4A ..... 31
Themistius z. &gstíj; |Mus. Rh.
XXVII p. 448] ............. 14
Terentius Eunuchus v. 468qq. .113
Theognis v. 117 .............. 38
Trag. graec. fr. (Nauck.* adesp.)
n PPpeverp T 10
Varro Sat. Menipp.
Cycnus 7. vogíjc 2B... 28adn.1
Dolium aut seria ........... 97
Xenophon memorabil. I, 1, 8 .. 18
IV, 83 .... 96
Bitisedm Google
3
RETURN TO the circulation desk of any
PF |
] University of California Library
L or to the
E NORTHERN REGIONAL LIBRARY FACILITY
4 Bldg. 400, Richmond Field Station
University of California
- Richmond, CA 94804-4698
ALL BOOKS MAY BE RECALLED AFTER 7 DAYS
2-month loans may be renewed by calling
(510) 642-6753
— A t-year loans may be recharged by bringing books
DE to NRLF
Renewals and recharges may be made 4 days
prior to due date
S DUE AS STAMPED BELOW
H DEC 1 1995
|. 12/04 /o$-
IFEB 27 2008
FOR
20,000 (4/94)
T7 * "o7 s AP £p umen . D^ 3" COBHEGG,; —— E
m
COCU—o -A—- o ———
lu 27274
A
P. ,
! --
P d
J ; "
: !
*
* L]
"Ru e. ."
LN M - s
^ L t. L
A L] , , "E * m
4 COE T
' ^" "
LÀ
r
"n [d
LI
E
E
-
L]
P p
e "hd
——
J
LI
L]
-
E
L-—
pax SALA, ZI
Ls
-
|
N.
E
Pru id —A————
Li 27